h 5419
i 0
S 3

امور پزشکی نوزاد

نوزاد فرشته ای ظریف و زیباست که یکی از زیباترین خلقت های آفرینش را به نمایش می گذارد. در روزهای اول بعد از تولد ممکن است ظاهر فرشته ی کوچکتان کمی برایتان عجیب به نظر برسد و یا فکر کنید که فرشته شما کمی غیر طبیعی است، این موارد معمولاً طبیعی است و نیاز به نگرانی ندارد .

این  فرشته ی ظریف در اوایل عمرش بسیار واکنش پذیر است و ممکن است دچار عارضه های خاصی شود، بنابراین نیاز به مراقبت بسیار دارد.

در این جا به شرح کامل خصوصیات طبیعی نوزاد هنگام تولد و امورپزشکی شایعی که نوزادان بعد از تولد نیاز دارند پرداخته ایم.

  •  موارد طبیعی در معاینه نوزاد
    •  الف . پوست
      •  رنگ پوست
      •  چربی پنیر مانند ( ورنیکس)
      •  پوست چروکیده
      •  کبودی (سیانوز) و رنگ پریدگی
        •  کبودی (سیانوز)
          •  الف. کبودی محیطی:
          •  ب. کبودی مرکزی
        •  رنگ پریدگی
      •  لکه های سیاه وآبی
      •  لک قرمز رنگ (همانژیوم)
      •  لک مغولی
      •  آکنه نوزادی
      •  بوسه ی فرشته
    •  ب. سر
      •  خیز سر
      •  کشیدگی سر( مولدینگ)
    •  ج.مو
      •  موی بدن
      •  موی سر
    •  د. دست ها و پاها
    •  ه. چشم ها
      •  پف آلودگی چشم
      •  رنگ
      •  بینایی
    •  و . گوش ها
    •  ز . اندام تناسلی
    •  ح . سینه ها
    •  ط . بندناف
    •  ی . دندان
  •  مشکلات شایع دوره نوزادی
    •  الف . زردی
      •  زردی فیزیولوژیک (ایکتر نوزادی)
      •  زردی پاتولوژیک
      •  زردی همراه با شیر مادر
    •  ب . استفراغ
    •  ج . رفلاکس نوزادان (GERD)
    •  د . کولیک نوزاد (قولنچ)
    •  ه . اسهال در نوزادان
    •  و . بندناف نوزاد
    •  ز . تب
    •  ح. آلرژی و حساسیت
    •  ط . سکسکه نوزادان
    •  ی . برفک دهان
  •  واکسیناسیون و غربالگری ها
    •  الف. واکسیناسیون
      •  توصیه هایی جهت تزریق واکسن
      •  توصیه هایی جهت بعد از تزریق واکسن
      •  باورهای غلط در مورد شرایط واکسیناسیون
    •  ب. غربالگری ها
      •  آزمایش های روز چهارم و پنجم
      •  تست سلامت شنوایی
      •  تست بینایی سنجی
  •  نوزادان نیازمند به مراقبت ویژه
  •  ناهنجاری های مادرزادی در نوزادان
    •  شکاف کام و شکاف لب ( لب شکری)
    •  فلج مغزی (cp)
    •  میکروسفال (سر کوچک) و ماکروسفال( سر بزرگ
      •  میکروسفال
      •  ماکروسفال
    •  هیدروسفال و سفال هماتوم
      •  هیدروسفال
      •  سفال هماتوم
    •  ه. انگشتان اضافی در دست و پا
    •  و . اسپینا بی فیدا
    •  ز . پا ی چنبری ( (clubfoot
    •  ح . فتق ناف(بیرون زدگی)
    •  ط . در رفتگی مادرزادی مفصل ران(CDH)

موارد طبیعی در معاینه نوزاد

معمولاً مادران بعد از تولد دقت خاصی به نوزاد خود می کنند.
احتمالاً شما هم به ویژگی های متعددی در ظاهر نوزاد خود، از قسمت باقی مانده ی بند ناف او تا ناخن های حیرت انگیز دست و پاهایش، پی برده اید.
گاهی نوزادان پس از تولد دارای خصوصیات خاص و طبیعی هستند، که از نظر شما ممکن است غیر عادی و نگران کننده باشد.

در این قسمت، به برخی از این خصوصیات شایع اشاره می کنیم:
 

الف . پوست

رنگ پوست

نوزاد تازه متولد شده پوست صاف، نرم و نازک دارد.
ممکن است پس از تولد پوست کمی حالت بر افروختگی و قرمزی داشته باشد، این حالت طبیعی است و نگران کننده نیست و خود به خود در عرض 48-24 ساعت بهبود می یابد و به تدریج صورتی کم رنگ می شود.

 

چربی پنیر مانند ( ورنیکس)

معمولاً بدن اکثر نوزادان پس از تولد با ماده ای ضخیم، سفید، پنیری مانند، پوشیده شده است. نام علمی این ماده پنیری مانند، ورنیکس کازئوزا می باشد.

ورنیکس مخلوطی از سلول های بافت مرده ی لایه ی خارجی پوست نوزاد و آثار باقیمانده از مایع آمنیوتیک (مایعی که جنین در دوران حاملگی درون آن است) است.
مقدار ورنیکس در هر نوزادی متفاوت می باشد، در برخی نوزادان زیاد و در برخی بسیار کم که حتی دیده نمی شود. ورنیکس معمولاً در نوزادانی که زودتر به دنیا می آیند و نارس هستند بسیار زیاد دیده می شود.


همانطور که گفته شد رنگ ورنیکس طبیعی، سفید و معمولاً بدون بو می باشد، گاهی ممکن است ورنیکس به رنگ مایل به سبز دیده شود، که مربوط به دفع مکونیوم (مدفوع) نوزاد شما قبل از تولد و در دوران جنینی است.

فواید ورنیکس : ورنیکس برای پوست نوزاد مانند یک نرم کننده عمل می کند و از خشکی پوست او جلوگیری می کند، همچنین پوست را در برابر عفونت ها محافظت می کند.


 نکته
برای حمام کردن و شستن نوزادتان عجله نکنید و بگذارید این ماده کم کم جذب بدن نوزادتان شود.
بهتر است حداقل بعد از 24 ساعت پس از تولد، نوزاد خود را بشویید زیرا این ماده پس از 24 ساعت خشک شده و حداکثر تا 3-2 روز پس از تولد می ریزد.
 

پوست چروکیده

لایه ی خارجی پوست برخی از نوزادان، مخصوصاً نوزادانی که کمی دیر به دنیا آمده اند کمی چروکیده است.

ممکن است نوزاد شما شبیه کشمشی چروکیده به نظر آید. اما جای نگرانی نیست این پوست ها مدتی پس از تولد کنده می شوند.


می توانید برای بهبودی زودتر با لوسیون ها و روغن های مخصوص نوزاد (روغن زیتون) بدن فرزند خود را چرب کنید.

کبودی (سیانوز) و رنگ پریدگی

گاهی رنگ پوست نوزادان حالت کبودی و گاهی هم حالت رنگ پریده دارند.

کبودی (سیانوز)

سیانوز به  تغییراتی در ظاهر پوست گفته می شود که در این حالت پوست نوزاد حالت سیاه رنگ پیدا می کند (شبیه حالتی است که انگشتان دست و ناخن ها به هنگام سردی دما، سیاه می شود). این حالت به علت کمبود اکسیژن رسانی در بافت ها اتفاق می افتد.
کبودی نوزادان به صورت مرکزی و محیطی دیده می شود.

الف. کبودی محیطی:

به صورت کبودی و سیاه شدن دست و پاها می باشد، که بیشتر در ناخن ها دیده می شود.
این نوع کبودی بی اهمیت است و معمولاً بعد از 3 – 2 روز بعد از زایمان برطرف می شود.
اگر بعد از این مدت ادامه یافت نیاز به بررسی توسط پزشک دارد.

 

ب. کبودی مرکزی

سیاه شدن لب ها، زبان، و مخاط دهان نشان دهنده ی کبودی مرکزی نوزاد می باشد.
این نوع کبودی خطرناک است و می تواند دلایل تنفسی، قلبی-ریوی، خونی و مغزی-عصبی و ... داشته باشد.
در صورت مشاهد این نوع کبودی ها حتما به پزشک اطلاع دهید.

 

رنگ پریدگی

رنگ پریدگی در نوزادان می تواند دلایلی چون کم خونی، کمبود اکسیژن، افت قند خون، عفونت و ... داشته باشد.
رنگ پریدگی بیشتر در نوزادانی که مادرشان در بارداری به دیابت مبتلا بوده دیده می شود. این نوزادان بعد از تولد با افت قند (قند خون کمتر از 45 ميليگرم درصد در نوزادان ) مواجه می شوند.
درمان در نوزادان مواجه با افت قند خون:

1. تغذيه مکرر با شيرمادر
2. کنترل قند خون 2 ساعت بعد
3. درصورت تداوم، شروع سرم همراه با تغذيه دهاني
در صورتی که عوامل دیگری موجب رنگ پریدگی بود، طبق نظر پزشک درمان های لازم انجام می شود.
 

لکه های سیاه وآبی

اغلب نوزادان بعد از تولد با لکه های سیاه و آبی بر روی سرشان به دنیا می آیند، این لکه ها ممکن است به دلیل فشارهای زایمانی باشد.
اکثر این لکه های سیاه و آبی ظرف چند روز اول بعد از تولد از بین می روند.

لک قرمز رنگ (همانژیوم)

این لک ها می تواند در هر اندازه، در هر جای بدن وجود داشته باشد. اکثر این لک ها تا دوران خردسالی از بین خواهند رفت، درصورتی که این لک ها در صورت قرار داشته و در زیبایی اثر بگذارند ، می توان برای درمان  زودتر با پزشک صحبت کنید.

 

لک مغولی

لک مغولی به لک های آبی و خاکستری رنگ می گویند که در پایین کم، ران ها، باسن وجود دارند. معمولاً در دوران خردسالی از بین می رود.

آکنه نوزادی

ممکن است برخی از نوزادان با جوش های سفید یا قرمزی در اطراف بینی، لب ها و گونه ها به دنیا آیند.در برخی از نوزادان هم چند هفته تا چند ماه بعد از زایمان ممکن است بروز کند.

 

اگر این جوش ها را در نوزاد خود دیدید نگران نشوید، این ناهمواری های پوستی کاملاً طبیعی است و خود به خود بهبود می یابد.

 

بوسه ی فرشته

به رگه های خونی کوچکی که در اطراف بینی و چشمان نوزادتان و یا در پشت گردن او پاره شده اند و از زیرپوست قابل مشاهده هستند، بوسه ی فرشته می گویند.

این اشکال در نوزادان شایع و حداکثر در چند هفته تا چند ماه از بین می روند.

ب. سر

سر نوزاد به هنگام تولد ممکن است از حالت طبیعی خارج شده باشد . خیز سر و کشیدگی سر از تغییر حالت های شایع سر می باشد که در نوزادان ایجاد می شود. 

خیز سر

به برآمدگی و ورم قسمت دایره ای شکل در سر نوزاد  خیز سر(کاپوت سوک سدانئوم) می گوییم.
این برآمدگی معمولاً بر اثر عبور نوزاد از کانال زایمان می باشد، محل دقیق ورم، بنا بر وضعیتی که سر بچه قرار داشته متفاوت است.
اندازه ی محل متورم از چند میلی متر تا چند سانتی متر می تواند باشد. حتی گاهی می تواند گوش و بینی را هم درگیر کند.

 


این برآمدگی های طبیعی می باشد و نیاز به درمان ندارد.
معمولاً 2-1 روز بعد اززایمان از بین می روند.

 

کشیدگی سر( مولدینگ)

گاهی بر اثر زایمان و انقباضات،علاوه بر تغییرات پوست سر، خود سر هم تغییر می کند. در این حالت سر نوزاد کشیده ترمی شود.

 در این مورد نگرانی وجود ندارد و با گذشت زمان سر به حالت عادی بر می گردد.

ج.مو

موی سر و موی بدن نوزادان به هنگام تولد معمولا به حالت طبیعی نمی باشد و ممکن است نوزاد بسیار کم مو و یا پر مو باشد.

موی بدن

ممکن است موهای زیاد کرکی مانند بر سطح بدن نوزاد خود به خصوص در نواحی شانه و کمر رویت کنید.
این موها در نوزادان نارس و نوزادانی که مادر دیابتی دارند بیشتر دیده می شود.
این موها در عرض دو هفته ریزش پیدا می کنند و جای نگرانی ندارند.

موی سر

بعضی از نوزادان کاملاً بی مو به دنیا می آیند، بعضی دیگر هم بسیار پر مو.
اگر نوزاد شما کم مو یا پرمو بود نگران نشوید، موی الان نوزاد شما الزاماً نوع موی آینده ی فرزند شما را نشان نمی دهد.
اغلب موهای نوزادان می ریزد و به مرور زمان موهای جدید جایگزین می شوند.

 

رشد موی نوزادان گوناگون است، برخی ممکن است تا یک سالگی کم مو باشند و برخی هم ممکن است نیاز به کوتاهی مو داشته باشند.


 

د. دست ها و پاها

نوزادان اغلب بعد از تولد وضعیتی مشابه با آنچه در داخل رحم داشته اند به خود می گیرند، در حالت معمولاً نوزاد شما کمی گلوله شده، دست و پاهای خود را خم کرده و دستانش را مشت می کند.
 نکته

• مراقب ناخن های نوزاد خود باشید، در این دوران معمولاً نوزادان زیاد خود را چنگ می زنند.
• سعی کنید ناخن های نوزاد خود را کوتاه نگه دارید و یا اینکه دستکش دستش کنید.

• گاهی در اثر فرآیند زایمان ممکن است استخوان ترقوه نوزاد (استخوانی که بالای قفسه سینه قرار دارد و به استخوان دست متصل است) دچار آسیب جزئی شود و در برود. در این موراد معمولاً نوزادان بی قرار می شوند.

 

معمولاً پزشکان در همان روز اول در بیمارستان آسیب را می فهمند و دست کودک را با باند می بندند.

نیاز به نگرانی نیست زیرا، نوزادان به دلیل انعطاف پذیری بالایی که دارند ، سریع در رفتگی استخوانشان بهبود یافته و درمان می شوند.
 

ه. چشم ها

پف آلودگی چشم

چشم نوزادان تا چند روز پس از زایمان ممکن است کمی پف آلود و متورم باشد. معمولاً مرحله زایمان  باعث این پف ها می شوند. گاهی آنتی بیوتیکی که در بیمارستان، بعد از تولد به چشم نوزاد می زنند، موجب پف آلودگی نیز می شود.
این پف آلودگی ها کاملاً طبیعی است و زود بهبود می یابد.

 

رنگ

تمام نوزادان، بدون توجه به رنگ چشمان والدینشان، چشمانی قهوه ایی تا آبی تیره دارند.
در حدود چهارماهگی، رنگ چشم نوزاد به رنگی ثابت تغییر می کند.

 

 نکته
ممکن است بعد از تولد نوزادتان، در سفیدی چشمش ته رنگی آبی ببینید، این رنگ طبیعی است و از بین خواهد رفت.

بینایی

هنگام تولد، دید نوزادان محدود است.معمولاً نسبت به نور حساس اند و اجسام روشن و براق برایشان جالب است.

 نکته : معمولاً در بیمارستان تستی به نام تست رفلکس نور قرمز برای نوزادان انجام می دهند که تست مهمی برای تشخیص بینایی نوزادان است.
گاهی انجام این تست فراموش می شود. لذا هر زمانی که به پزشک مراجعه کردید حتماً از او بخواهید این تست را برای نوزادتان انجام دهد.

و . گوش ها

گوش های نوزادان بعد از تولد کاملاً می شنوند.
شما ممکن است واکنش های نوزادتان را به صداهای بلند دیده باشید، این واکنش ها طبیعی است چرا که هر انسان بزرگ دیگری هم به صداهای بلند واکنش نشان خواهند داد.

 نکته: شاید کثیفی هایی را درون گوش نوزاد خود ببینید، به هیچ عنوان برای تمیزی گوش نوزادتان گوش پاک کن یا هر وسیله ی دیگر را داخل گوش فرو نکنید و فقط  تمیز کردن همان سطح بیرونی کافی است.
 

ز . اندام تناسلی

نوزادان معمولاً بعد از تولد دارای کیسه های بیضه و یا لب های مهبلی متورم و پف کرده ایی هستند.
این عوامل به دلیل هورمون های مادری می باشد، حتی این هورمون ها ممکن است موجب ترشحاتی  سفید یا صورتی از مهبل نوزاد دختر شود (همانند قاعدگی).این موارد همه طبیعی و زودگذر می باشند و تا چند هفته بعد از تولد از بین می روند.

ح . سینه ها

گاهی میزان بالای هورمون های مادری باعث ترشحاتی سفید یا صورتی رنگ از سینه دختر می شود.
این ترشحات طبیعی  و زودگذر می باشد وتا چند هفته پس از زایمان از بین می روند.

ط . بندناف

احتمالا به قسمت باقی مانده از بند ناف نوزاد شما یک گیره ی پلاستیکی کوچک متصل شده است.با این گیره بندناف را می بندند.

پس از چند روز بندناف خشک شده و  مانند زایده ایی، تیره و سفت و چروکیده می شود. معمولاً طی مدت یک هفته تا سه هفته بعد تولد بند ناف می افتد.


 نکته
1. هیچ گاه سعی نکید بند ناف را جدا کرده و آن را بکشید، بندناف خودش نهایت تا 4هفته پس از تولد می افتد. اگر بعد از این مدت نیفتاد نیاز به معاینه دارد.

2. برای تمیز کردن بندناف لازم نیست از هیچ محلولی استفاده کنید، مگر اینکه زایده هایی زیادی در اطرافش وجود داشته باشد.در این صورت با پزشک مشورت کنید.


اطلاعات کامل در مورد بندناف در عنوان مشکلات شایع دوره نوزادی شرح داده شده است.
 

ی . دندان

معمولاً  از هر 2000 نوزاد، یک نوزاد در هنگام تولد، یک یا دو دندان دارد.وجود دندان در دهان نوزاد کاملاً بی خطر است و مشکلی ندارد.
با نظر پزشک دندان می تواند بماند یا کشیده شود.

 

مشکلات شایع دوره نوزادی

الف . زردی

زردی، بیماری نسبتاً شایعی در نوزادان می باشد، به طوری که حدود 60 درصد نوزادان طبیعی  و حدود 80 درصد نوزادان نارس را درگیر می کند. این بیماری اغلب خوش خیم بوده و قابل درمان می باشد.
رنگ زرد ناشی از این بیماری معمولاً بر اثر ماده ای رنگی به نام بیلی روبین می باشد که در نواحی مختلف بدن مانند چشم و پوست رسوب می کند.

 علت
ساخت و ساز برخی از سلول های خونی نوزاد ، در دوران جنینی در درون رحم توسط جفت صورت می گیرد ؛ بعد از تولد این فرآیند توسط چرخه ایی در کبد و صفرا نوزاد انجام می شود .هر عامل کوچکی که در این چرخه مشکلی ایجاد کند می تواند باعث بروز زردی شود.

 علائم
زردی ممکن است در زمان تولد نوزاد دیده شود و می تواند بسته به علت در هر زمانی از دوره نوزادی دیده شود.
زردی معمولاً از زرد شدن نواحی صورت (به خصوص چشم) شروع شده و با افزایش روند بیماری (افزایش بیشتر بیلی روبین در خون)، به شکم و سپس پاها می رسد.
با کمی فشار سطحی روی پوست، زردی نوزاد قابل دیدن است.

 زردی بر اساس نوع علائم و زمان درگیری، تقسیم بندی می شود:

الف. زردی فیزیولوژیک
ب .  زردی پاتولوژیک
ج . زردی همراه شیر مادر
 

 

زردی فیزیولوژیک (ایکتر نوزادی)

در شرایط طبیعی میزان بیلی روبین غیر مستقیم در سرم خون بند ناف1تا 3 میلی گرم در دسی لیتراست و با سرعت کمتر از5 میلی گرم در دسی لیتر در 24ساعت افزایش می یابد.
بنابراین زردی در روزهای دوم و سوم پس از تولد ظاهر می شود و معمولاً در روزهای سوم تا چهارم مختصری افزایش می یابد و روز پنجم تا هفتم تولد به کمتر از 2میلی گرم در دسی لیتر کاهش می یابد.
زردی مرتبط با این تغییرات که در روز دوم وسوم شروع می شود را زردی فیزیولوژیک گویند، علت این نوع زردی افزایش بیلی روبین و کاهش محدودیت آنزیم های کبدی به صورت موقتی است.
 پیشگیری
پیش گیری برای جلوگیری از ابتلا به زردی و پیشرفت آن می باشد که شامل شیردهی است.
شیردهی مکرر تنها راه پیشگیری از زردی است، زیرا شیردهی موجب دفع ادرار بیشتر نوزاد می شود و ادرار بیلی رویبن اضافه را دفع کرده و مانع از رسوب آن می شود.
هم چنین شیردهی در نوزادانی که مبتلا به زردی هستند، بهترین راه درمان و جلوگیری از پیشرفت زردی می باشد.
 تشخیص
1. در صورتی که کمترین شک به احساس زردی نوزاد خود کردید، برای تشخیص قطعی به پزشک مراجعه کنید.
بهترین زمان تشخیص زردی 5 – 3 روزگی نوزاد با تشخیص پزشک می باشد.
2. ارزیابی مقدار زردی نوزاد از روی پوست او، طبق تصویر پایین حدود تقریبی مقدار بیلی روبین خون نوزاد را می توان تشخیص داد. البته این روش قطعی و قابل اطمینان نیست و باید با نظر قطعی پزشک تایید شود.


3. آزمایش خون تشخیص نهایی زردی نوزاد است.

 نکته
• وقتی زردی پوست نوزاد حدوداً به قسمت میانی سینه رسید، حتما نیاز به انجام آزمایش می باشد تا مقدار بیلی روبین خون نوزاد مشخص شود و طبق آن اقدامات درمانی صورت گیرد.

 درمان
درمان زردی بسته به سن و وزن و میزان بیلی روبین خون در نوزادان متفاوت می باشد.

1. زردی با بیلی روبین زیر 10: اغلب نوزادان طبیعی با این مقدار بیلی روبین درمان پزشکی خاصی نیاز ندارند و تنها راه بهبودی و درمان آن ها افزایش مقدار و دفعات شیردهی می باشد.
زیرا همانطور که گفته شد شیر دهی با افزایش ادار همراه است که موجب دفع بیلی روبین می شود پس متقابلا از پیشرفت زردی جلوگیری کرده و موجب بهبودی سریع تر می شود.

 نکته :
• از خود درمانی ها اکیداً خودداری کنید.
• مصرف برخی مواد رایج مانند شیرخشت، ترنجبین، آب قند و... بدون نسخه پزشک توصیه نمی شود؛ زیرا این مواد، مانند شیر خشت و ترنجبین ممکن است باعث اسهال نوزاد و در مقابل کم آبی بدن نوزاد شوند، کم آبی باعث کاهش ادرار و در مقابل افزایش بیشتر بیلی روبین می شود؛ همچنین آب قند موجب سیری کاذب نوزاد شده و شیر کمتری میل می کند.
• مهم تر از موارد بالا، بعضی از خود درمانی ها موجب تشخیص دیرتر زردی می شوند، و دوره ی مهم تشخیص و درمان را به تاخیر می اندازند.

2. زردی با بیلی روبین بالای 10: تصمیم درمان زردی با بیلی روبین بالاتر از 10 بر عهده ی پزشک است.
پزشک با در نظر گرفتن شرایط گفته شده (وزن، سن، مقدار بیلی روبین) تصمیم بر درمان می گیرد. معمولاً اگر شرایط نوزاد طبیعی باشد، پزشک تا مقدار بیلی روبین 12– 10 را فرصت می دهد تا با شیردهی بهبود یابد. البته نظرات پزشکان براساس شرایط نوزادان مختلف است.
اگر با شیردهی مقدار بیلی روبین کاهش نیافت دو راه درمان وجود دارد:
الف. فتوتراپی(نوردرمانی)
ب. تعویض خون


الف. فتوتراپی
بنا به درخواست پزشک در صورت کاهش نیافتن بیلی روبین نوزاد تحت فتوتراپی قرار می گیرد.

 

 

در این روش نوزادان را زیر دستگاه های مخصوص با نور مخصوص می خوابانند. بیلی روبین در مواجهه با شدت بالای این نور کاهش می یابد.
در فتوتراپی چشم های نوزادان را برای جلوگیری از آسیب زیاد نور با روپوش مخصوص می بندند.

 

ب. تعویض خون
در صورتی که زردی با فتوتراپی شدید درمان نشد و نوزاد در خطر عوارض شدید زردی باشد، تعویض خون انجام می شود.


 نکته:
• بعد از درمان و مرخصی از بیمارستان از والدین خواسته می شود حداقل تا 24 ساعت دیگر برای آزمایش و چک مجدد نوزاد، به بیمارستان مراجعه کنند. این امر، بسیار مهم می باشد. زیرا بسیاری از نوزادان بعد از درمان و ترخیص از بیمارستان مقدار بیلی روبین آن ها عود کرده و نیاز به درمان مجدد دارند. در  صورت عدم مراجعه برای آزمایش  مجدد و در صورت عود بیماری، نوزادان دچار عوارض جبران ناپذیر زردی خواهند شد.


 عوارض  زردی
اگرزمان مناسب و در اوایل زردی به پزشک مراجعه شود و اقدامات لازم و درمان صورت گیرد، زردی هیچ گونه عارضه ایی برای نوزاد نخواهد داشت؛ اما در صورتی که تشخیص و اقدامات درمانی به موقع صورت نگیرد، ممکن است عوارض جبران ناپذیری برای نوزاد اتفاق بیافتد.
در صورت درمان دیر و ناصحیح، بیلی روبین خون بسیار بالا رفته و در مغز نوزاد رسوب می کند؛ در این حالت موجب عارضه ی مهم مغزی و عصبی به نام کرنیکتروس می شود.
کرنیکتروس درجات مختلفی دارد و بر اساس آن عارضه هایی چون کم شنوایی، کند ذهنی، مشکلات چشمی، اختلال در راه رفتن و حتی مرگ را برای نوزاد دارد.
 

زردی پاتولوژیک

زردی پاتولوژیک به این معنا می باشد که این نوع زردی در نوازاد طبیعی نمی باشد و ممکن است بیماری زمینه ای خاصی در نوزاد وجود داشته باشد.
زردی پاتولوژیک زمان شروع و الگوی بیماری آن با زردی فیزیولوژیک متفاوت است.
به طور کلی می توان گفت نشانه های زردی پاتولوژیک موارد زیر می باشد:
1. زردی در 36 – 24  ساعت اول تولد رخ دهد.
2. زردی 21 – 14 روز بعد از تولد ادامه یابد.
3. یافته های آزمایشگاهی متفاوت با زردی فیزیولوژیک داشته باشد.


 نکته
در صورت بروز زردی در روز اول بعد تولد نوزاد ، حتما به پزشک مراجعه کنید.

زردی همراه با شیر مادر

. زردی همراه با شیر مادر

تعداد بسیار ناشایعی از نوزادانی که شیر مادر مصرف می کنند (حدود 2 درصد)، یک هفته بعد از تولد افزایش قابل ملاحظه ی مقدار بیلی رویبن دارند و زرد می شوند و 2 – 3 هفته بعد از آن به حداکثر میزان افزایش بیلی روبین و زردی می رسند.
• در صورتی که در این نوزادان شیردهی ادامه یابد، به تدریج  زردی کاهش می یابد؛ اما به ندرت ممکن است 10 – 3  هفته باقی بماند.

• در صورت قطع شیردهی، زردی فوراً کم می شود و عرض چند روز نوزاد به حالت طبیعی بر می گردد؛ تغذیه مجدد با شیر، هرگز موجب زردی دوباره نوزاد نمی شود.


• گاهی فتوتراپی هم در این نوزادان مفید است.

ب . استفراغ

نوزادان دارای دستگاه گوارش کاملاً تازه ایی هستند. چیزی که لازم است شما بدانید روش کار و آشنایی لازم با آن است.
شاید برایتان عجیب باشد که نوزادتان روزی چندبار بالا می آورد. اما باید بدانید نوزادان تازه چه از شیر مادر استفاده کنند چه از شیر خشک اغلب روزی 3-2 بار را بالا می آورند.

 

 علت
معمولاً دریچه ی بین مری و معده نوزادان کاملاً تکامل پیدا نگرده است و کمی شل است ، به همین دلیل بعد از هر بار پر شدن معده نوزاد، مقداری از شیر، از معده به مری و از آنجا به  دهان و بینی نوزاد برگشته و بیرون می ریزد.

گاهی استفراغ می تواند دلایلی چون، پرخوری، روش نادرست شیردهی، حساسیت به شیر و ... داشته باشد. همچنین گاهی استفراغ های غیر معمولی می تواند نشان دهنده ی ابتلا به عفونت و یا برخی از مشکلات مادرزادی باشد.

 نکته: 
در صورتی که استفراغ حالت طبیعی داشته باشد، نیاز به درمان ندارد، اما در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است به پزشک مراجعه کنید:

1. استفراغ در روز اول تولد ممکن است نشان دهنده ی انسداد مجاری گوارشی باشد، لذا در صورت بروز، باید به پزشک اطلاع دهید.
2. وجود خون تیره در استفراغ، ممکن است نشان دهنده ی یک نوع بیماری خطر ناک باشد، لذا در این صورت حتماً به پزشک اطلاع دهید.
3. اگر مقدار استفراغ نوزاد شما زیاد و یا بسیار با شدت (حالت جهنده) است، به پزشک خود اطلاع دهید.

 

 در اینجا برای راحت تر کنار آمدن استفراغ های طبیعی که روزی چندبار اتفاق می افتد، راهکارهایی را برای شما ارائه می کنیم:

 هنگامی که بعد از شیر خوردن، نوزاد خود را به بغل می گیرید تا بادی گلویش را بگیرید، حتماً یک پارچه ی کوچک و یا دستمالی روی شانه و لباس خود بیندازید، تا مجبور به تعویض لباس نشوید.


 قبل و بعد از شیر خوردن نوزاد برایش پیش بند ببندید تا در صورت استفراغ مجبور به تعویض لباس نوزاد نشوید.
 پس از هر بار شیر خوردن حتما بادگلوی نوزاد خود را بگیرید.
 اگر شیر خشک به نوزاد خود می دهید، قبل از تمام شدن شیر، در نیمه ی شیر او را بلند کنید و بادگلویش را بگیرین و سپس دوباره بقیه شیر را بدهید.
 بعد از خوردن شیر زیاد نوزاد خود را تکان ندهید و به شکم او فشار وارد نکنید.
 اگر نوزاد شما ولع زیادی به شیر خوردن دارد و پس از هر بار مصرف زیاد شیر، استفراغ می کند، بهتر است تعداد دفعات شیردهی را زیاد و مدت زمان آن را کم کنید. برای مثال اگر همیشه 4 ساعت یکبار شیر میخورده به مدت نیم تا یک ساعت ، از این به بعد 3-2 ساعت یکبار ، به مدت حداقل 20 دقیقه به او شیردهی دهید.
 

ج . رفلاکس نوزادان (GERD)

گاهی اوقات، بالا آوردن یا استفراغ  نوزاد چندین بار در روز می تواند نشانه ای از بیماری رفلاکس در نوزادان باشد.
این اختلال، یک اختلال گوارشی است که در آن، اسید معده وارد مری می شود. رفلاکس در هر سنی می تواند بروز کند، اما در نوزادان شایع تر است.

 علائم
1. گریه و درد هنگام استفراغ
2. تحریک پذیری نوزاد
3. گریه ی بی دلیل و تسکین ناپذیر                
4. عق زدن
5. امتناع از شیر خوردن
 چناچه نوزاد شما این علائم را از خود نشان می دهد ، حتماً به پزشک خود اطلاع دهید.


 درمان
پزشک با انجام معاینه و آزمایش، این بیماری را تشخیص می دهد؛ رفلاکس با توجه به سن و وضعیت نوزاد، با دارو و غیر دارو درمان می شود.
 گاهی اوقات رفلاکس را با تغییرات غذایی می توان بهبود بخشید، در این اینجا چند راهکار جهت  بهبودی رفلاکس به شما ارائه می دهیم:

 بعد از شیردهی بهتر است به مدت 30 دقیقه، نوزاد خود را به حال نیمه نشسته قرار دهید و یا او را طوری روی شکم بخوابانید که بالا تنه ی حداقل 30 درجه بالاتر قرار گرفته باشد.
 اگر با شیشه به نوزاد خود شیر می دهید، شیشه را طوری بگیرید که پستانک شیشه پر از شیر باشد، در این صورت هوای کمتری توسط نوزادن بلع می شود.
 در وسط شیردهی ، چندبار باد گلوی نوزاد خود را بگیرید.

 برخی معتقدند که افزودن یک غلظت دهنده ی غذایی، مانند دانه ی برنج، برای نوزادان با سن بیشتر می تواند مفید باشد.
 

د . کولیک نوزاد (قولنچ)

گرچه دل درد و گریه‌های مداوم در همه نوزادان گاهی و به دلایل مختلف اتفاق می‌افتد اما در این میان نوزادانی هستند که گریه‌های شدید و طولانی دارند؛ در اصطلاح به این گریه‌های غیرقابل کنترل کولیک گفته می‌شود.

اگر نوزادی با ظاهر طبیعی و بدون هیچ مشکل و نیازی (گرسنگی، تعویض پوشک و... ) دائم گریه و بی قراری کند، به صورتی که سه ساعت در روز، سه روز در هفته، سه هفته پیاپی گریه کند می توان علت آن را کولیک دانست.

علت
علت کولیک هنوز به درستی یافت نشده است ولی برخی معتقدند، ممکن است در برخی از نوزادان با ناراحتی های جسمی هم چون یبوست، بازگشت اسید معده به مری، عدم تحمل لاکتوز، آلرژی به شیر گاو، شکاف مقعدی، لخته خون در مغز، یا میگرن نوزادی همراه  باشد. گرچه در گذشته تصور می‌شد که کولیک ناشی از عوامل گوارشی همچون درد ناشی از گاز باشد، اکنون این تصور رد شده است.
کولیک اغلب در حدود 2 تا 4 هفتگی شروع می‌ شود و در حدود 12 هفتگی پایان می یابد اما گاهی به ندرت تا یک سالگی هم ادامه می یابد.

علائم
1. همانطور که گفته شد، گریه‌های بی ‌وقفه بیش از سه ساعت در روز که بیش از سه روز در هفته رخ دهد و حداقل سه هفته ادامه یابد، در نوزادان دو هفته تا چهارماهه‌ای که جز گریه کردن، ظاهراً سالم به نظر می‌رسند، نشانه اصلی کولیک است. ( نوزادان عادی به طور متوسط روزی دو ساعت گریه می‌کنند، که مقدار آن در ۶ هفتگی به حداکثر می‌رسد.)
2. شروع گریه بدون هیچ دلیل مشخص، معمولاً در ساعت آخر روز ودر  حوالی غروب.
3. گره کردن دست ها و ابروهای اخم کرده
4. جمع کردن پاها به سمت شکم
5. صورت سرخ شده 
نکته
• از آن جا که هرگونه بی ‌قراری و دل‌ درد در نوزاد را نمی‌ توان فقط به کولیک نسبت داد، تشخیص آن تنها با مراجعه به پزشک اطفال امکان‌پذیر است تا مطمئن شد که نوزاد مشکل خاص دیگری ندارد.
• کولیک زمانی تشخیص داده می‌شود که سایر عامل‌های احتمالی گریه و بی قراری نوزاد، توسط پزشک رد شوند.

عوامل موثر بر کولیک

1. کولیک حدودا 20 درصد شیرخواران را دچار می کند و وابسته به جنسیت نیست و هم در نوزادان دختر و هم پسر وجود دارد.
2. تغذیه با شیر مادر یا شیر خشک ارتباط خاصی با کولیک ندارد، البته در اکثر مواقع در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌کنند، شیوع کمتری دارد.
نکته
• گاهی اوقات نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند به علت وجود یک ماده خاص در غذای مادرشان مبتلا به کولیک می‌شوند.
برخی مادران دریافته‌اند که با مصرف برخی مواد مانند: لبنیات گاوی، مواد آلرژی زا، غذاهای نفاخ (حبوبات، کلم، بادمجان و...)  نوزادشان دچار کولیک می‌شود و با مصرف نکردن آن ها این وضعیت بهبود می‌یابد.در این صورت  به این مادران توصیه می‌شود برای چند روز این گونه مواد را مصرف نکرده تا ببینند آیا تفاوتی در وضعیت نوزادشان ایجاد می‌ شود یا نه؟ اگر کولیک نوزاد بهبود یافت می توان علت کولیک را یافت و از مصرف آن دسته مواد تا زمان شیردهی خودداری کرد.
• اگر نوزاد با شیر خشک تغذیه می‌شود، برای پی بردن به این مساله که آیا شیر خشک سبب تحریک نوزاد می‌شود، بهتر است نوع شیر خشک تغییر یابد.
3. اگر نوزادی به هر دلیل خاصی مصرف آنتی بیوتیک داشته باشد، ممکن است سبب کولیک او شود. مصرف آنتی‌بیوتیک حتی در بزرگسالان هم به مدت طولانی می‌تواند باعث دل ‌درد و دل‌ پیچه شود و این امر درنوزادان هم صادق است و ممکن است پس از مصرف آنتی‌بیوتیک، خردسال شما دچار دل‌درد و بی‌قراری شود.
4. همچنین شواهدی وجود دارد که دود سیگار ممکن است احتمال بروز آن را افزایش دهد.

درمان
درمان آن عموما غیرمداخله ای است، یعنی معمولاً نیاز به داروی خاصی ندارد زیرا کولیک به خودی‌خود و به طور ناگهانی از بین می‌رود.
هم چنین هنوز داروی خاصی برای برطرف کردن کولیک نوزادان معرفی نشده است. داروهایی هستند کا باعث آرام سازی نوزادان می شوند (سیمتیکون، دی سیکلومین و ...) اما اکثر این ها اثر چندانی ندارند و یا اینکه عوارضی برای نوزاد خواهند داشت.

نکته
• به همه والدین توصیه می‌کنیم خود سرانه و به توصیه دیگران هیچ نوع دارویی را بدون تجویز پزشک به نوزاد خود ندهند، چرا که اول باید کولیک از نظر پزشک تشخیص داده شود و اگر نیاز بود طبق صلاح پزشک  دارویی بی خطر و کم عارضه  برای نوزادتان تجویز شود.

 کولیک خود به خود و با بزرگ‌ تر شدن نوزاد برطرف می‌شود اما‌ برخی اقدامات‌ به آرامش و راحتی بیشتر شما کمک می‌کند
در این جا برای شما این اقدامات را ارائه کرده ایم:
1. برای نوزاد خود محیطی آرام و کم سر و صدا و کم نور تامین کنید. این کار باعث آرامش و کاهش تحریک ‌پذیری او می‌شود.
2. نوزاد خود را در محیطی آرام ونرم قرار داده و نوازشش کنید.

3. یکی از بهترین راه‌های آرام کردن نوزاد در آغوش گرفتن شیرخوار است بخصوص توسط مادر که کودک احساس امنیت و آرامش می‌کند.
4. . بعد از تغذیه حتما باد گلوی نوزاد را با ماساژ پشتش تخلیه کنید.
5. هنگام شیر دادن با شیشه شیر یا سینه مادر به گونه‌ای به وی شیر دهید که هوا وارد دهان و معده شیرخوار نشود.
6. گاهی برخی از صوت ها  باعث آرام شدن کودک می‌شود. بعضی مادران می‌گویند مثلاً درآوردن صدای هیس، قرآن خواندن برایشان و یا صدای سشوار باعث آرام شدن نوزادشان می‌شود.
7. ماساژ شکم یا قرار دادن حوله گرم و ولرم (داغ نباشد) روی شکم نوزاد می‌تواند کمک ‌کننده باشد.
8. تکان دادن گهواره ایی مانند نوزاد، نیز می‌تواند موثر باشد البته باید توجه کنید که نوزاد را بشدت تکان ندهید، زیرا تکان‌های شدید می‌تواند سبب آسیب مغزی و حتی مرگ کودک شود.
می توانید گهواره ای مناسب تهیه کنید و از آن برای تکان دادن نوزادتان استفاده کنید.
9. همچنین به وضعیت روحی خود برسید. مادرانی که عصبانی یا افسرده‌اند، فرزندشان بیشتر دچار کولیک می‌شود.
 

ه . اسهال در نوزادان

اسهال یکی از بیماری های گوارشی رایج در نوزادان می باشد.
مدفوع طبیعی یک نوزاد شبیه مدفوع شل افراد بزرگسال است. در حالت عادی، مدفوع نوزاد شل و آبکی است (به خصوص تا یک ماهگی) و دفع آن متناوب است. 
بروز اسهال در نوزادان می تواند دلایل مختلفی داشته باشد که بایستی توسط پزشک بررسی و اقدامات لازم در جهت رفع آن صورت پذیرد .

 علائم :

1. اگر مدفوع کودک گاه و بی‌ گاه شل باشد نگرانی ندارد ولی اگر حرکات روده کودک ناگهان تغییر کند، یعنی بیشتر از حد طبیعی دفع مدفوع داشته باشد و مدفوع شل تر و آبکی تر باشد ، او به اسهال مبتلا شده است. مقدار و چگونگی دفع در هر نوزادی با بقیه متفاوت است .
2. اگر نوزاد بعد از هر بار غذا خوردن مدفوع کند، اسهال دارد، حتی اگر این مسئله برای مدت طولانی وجود داشته باشد.
3. افزایش ناگهانی آب موجود در مدفوع (یعنی آبکی شدن مدفوع) نیز نشانه اسهال است.
4. معمولاً همراه اسهال علائمی چون، کاهش اشتها، گرفتگی بینی و تب وجود دارد.
5. در مورد نوزادان امکان دارد که نوزاد تا ده مرتبه در روز دفع داشته باشد و مدفوع نوزادی که از شیر مادر تغذیه می‌کند و هنوز تغذیه تکمیلی را آغاز نکرده معمولاً دارای رنگ زرد و نرم و آبکی می‌باشد و ممکن است  در مدفوع نوزاد تکه‌های شیر دیده شود . مدفوع در نوزادان بویی شبیه شیر و کره دارد.
6.  وجود مشکلات در وضعیت دفع نوزاد از طریق بویایی قابل‌تشخیص است. نوزادانی که از شیر خشک تغذیه می‌شوند معمولاً یک یا دو بار عمل دفع را انجام می‌دهند و مدفوع، آن‌ها زردرنگ و یا تیره است و قوامی شبیه به کره بادام‌ زمینی دارد. بوی آن ملایم اما کمی تندتر مدفوع نوزادی است که از شیر مادر استفاده می‌کند.
7. در نوزادانی که علاوه بر شیر مادر و شیر خشک تغذیه تکمیلی را نیز آغاز نموده‌اند مدفوعشان  سفت تر شده  ولی سفتی آن بیشتر به نوع تغذیه نوزاد بستگی خواهد داشت، همچنین بوی آن از سابق بیشتر خواهد شد. اگر مدفوع کودکی که از جامدات تغذیه می‌کند مجدداً آبکی شود ممکن است به اسهال دچار شده باشد،

8. اسهال در شیرخواران معمولاً دارای بوی تعفن است.


 علت
1. تغییر برنامه غذایی نوزاد
در نوزادانی که شیر مادر می خورد، با تغییر رژیم غذایی مادرمی توانند دچار اسهال شوند، هم چنین در نوزادانی که تغذیه با شیرخشک دارند، گاهی شیر خشک ها می تواند موجب اسهال آن ها شود.
شیر خشک‌ هایی که با میزان نامناسب آب مخلوط شده است می‌توانند باعث اسهال شوند، بنابراین دقت کنید که هنگام آماده کردن شیر میزان آب مخلوط شده با شیر خشک صحیح باشد.
2. پرخوری و روش نادرست شیردهی
3. ابتلا نوزاد به برخی از عفونت ها

 عفونت هایی مانند:
• آنفولانزای روده
گاهی اسهال در اثر ویروس آنفولانزای روده‌ای به نام گاستروانتریت سبب التهاب معده و روده در نوزادان، کودکان و شیرخواران می ‌گردد که این بیماری شایع است و تقریباً عامل اکثر اسهال‌های منجر به بستری شدن خردسالان می‌باشند.
• عفونت‌های باکتریایی
اگر اسهال شدید در کودکان به همراه  یا بدون استفراغ  و با کرامپ های شکمی و دل پیچه، و خون در مدفوع و تب باشد ممکن است به علت ویروس و یا یک نوع باکتری به نام اشرشیاکولی و یا به علت سالمونلا باشد.
• انگل
عفونت‌های انگلی هم باعث بروز اسهال در کودکان و نوزادان می ‌گردد.

 رعایت بهداشت، نظیر شستشوی مکرر دست‌ها پس از تعویض پوشک ، بهترین راه پیش گیری از انتشار عفونت است.
4. مصرف آنتی بیوتیک ها
معمولاً نوزادان و کودکان در طول  مصرف  یک دوره آنتی بیوتیک دچار اسهال می‌گردند که در این صورت بایستی با پزشک مشورت نمایید تا داروی مناسب دیگری را در صورت امکان تجویز نماید.
5. آلرژی نسبت به شیر
در موارد بسیار نادر ممکن است شیرخوار یا کودکان نسبت به شیر حساسیت از خود نشان دهند و همین باعث بروز اسهال و استفراغ در آن‌ها گردد. ممکن است علائم آن از چند دقیقه تا چند ساعت پس از مصرف شیر خشک تهیه‌شده از شیر گاو و یا غذاهای حاوی فرآورده‌های لبنی (پس از شروع مصرف غذاهای جامد) ظاهر شود. به محض دیدن چنین مواردی حتماً با پزشک معالج تماس بگیرید.
6. وجود برخی از بیماری های نادر

 درمان
اسهال در نوزادان و کودکان، حتماً باید توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرد.خطری که در زمان اسهال سلامتی نوزاد را تهدید می کند، خطرکم آبی است که در اثر از دست دادن مایعات بدن به وجود می آید، بنابراین هدف اصلی از درمان اسهال، جلوگیری از کم آبی است.
با مراجعه به پزشک، دلیل اسهال تشخیص داده می شود و طبق آن پزشک اقدامات و توصیه های لازم را ارائه می دهد.

 توصیه ها
1. مواقع اسهال، خطر و سوختگی پاها در اثر خروج مکرر مدفوع سلامتی پای نوزاد را تهدید می کنند، بنابراین سعی کنید زود به زود پس از هر بار دفع، پوشک نوزاد را عوض کنید و پای نوزاد را با آب ولرم شستشو دهید.
در صورت قرمز شدن پوست این ناحیه می توانید از پماد های مخصوص (برای مثال پماد کالاندولا) برای چرب کردن استفاده کنید.
2. شیر مادر از اسهال پیش گیری می کند و بهبود آن را نیز سریع تر می سازد، با مراقبت صحیح و شیردهی کامل نوزاد می توان از بروز اسهال جلوگیری کرد هم چنین شیردهی به درمان سریع تر اسهال کمک می کند.
هم چنین شیردهی باعث جبران آب از دست رفته ی بدن نوزادان می شود. لذا حتما شیردهی را کامل انجام دهید تا آب از دست رفته بدن نوزادتان تامین شود.
3. خودداری از مصرف مایعات شیرین مانند آب قند و... . نوشیدنی‌هایی که حاوی قند فراوان‌اند موجب جذب مایع به داخل روده‌ها و تشدید اسهال می‌شوند.

4. اجتناب  از مصرف خودسرانه و بدون تجویز پزشک داروهای ضد اسهال
 

و . بندناف نوزاد


جنین در داخل رحم، مواد غذایی و اکسیژن لازم را از طریق جفت که به دیواره داخلی رحم مادر متصل است دریافت می کند.
بند ناف رابطی است که بدن نوزاد را به جفت متصل می کند. در واقع رابط اصلی میان مادر و نوزاد درون رحم است.

پس از تولد، بند ناف با گیره ای بسته شده، و از نزدیک بدن نوزاد قطع می شود؛ به این ترتیب، تکه ای از آن متصل به ناف نوزاد باقی می ماند که به مرور می افتد.

 

الف . بندناف طبیعی
خشک شدن بندناف طبیعی نوزاد، معمولاً از روزهای اول و دوم شروع می شود.
 رنگ:
رنگ آن معمولاً سفید مایل به زرد، و سپس قهوه ای رنگ می شود.
 بو:
بندناف بدون عفونت و طبیعی، معمولاً بدون بوی خاصی می باشد.
 ترشح:
گاهی ممکن است در محل اتصال بندناف به بدن نوزاد، ترشحات شیری رنگ و بی بو و یا چند قطره خون خارج شود که معمولاً اهمیتی ندارد.
 زمان افتادن:
بندناف معمولاً بعد از 2-1 هفته بعد از تولد می افتد، اما گاهی ممکن است تا یک ماه هم به طول انجامد.
اگر بعد از 1 ماه بندناف نیفتاد، جهت معاینه به پزشک مراجعه کنید.

         


مراقبت های لازم بندناف  قبل از افتادن:

1. از گذاشتن هر گونه پوشش (باند، چسب،گاز استریل و...) بر روی بندناف خودداری شود.
2. پوشک نوزاد روی بند ناف بسته نشود.
3. کش شلوار نوزاد پایین تر یا بالاتر از بندناف گذاشته شود ولباسش آزاد باشد و به بندناف نچسبد.
4. گاهی اوقات بندناف در معرض هوا قرار گیرد تا خشک شود.
5. بندناف و محل اتصالش به بدن خشک و تمیز نگه داشته شود.
6. از دست کاری و قرار دادن مواد آلوده بر روی بند ناف اجتناب شود.
7. در صورت کثیف بودن و ترشحات اطراف بند ناف، با آب ولرم و صابون مخصوص بچه می توان شستشو داد.
8. از مصرف  الکل سفید، بتادین و... بر روی بندناف خودداری کنید.
مراقبت های لازم پوست ناف، بعد از افتادن  بندناف:
اگر دوره جوش خوردن و التیام جای بند ناف، خیلی طولانی شده و روند این التیام خیلی آهسته و کند باشد، سطح پوست ناف نازک، قدری برجسته و زبر می شود.

1. این پوست نازک، باید تمیز و خشک نگهداری شود، تا میکروب ها، روی آن عفونت و چرک ایجاد نکنند.
اگر این ناحیه، به طور کامل خشک نگه داری شود، به مرور زمان بر روی آن پوسته یا دلمه ای بسته خواهد شد و کاملا التیام خواهد یافت.
2. توصیه شده که روی جای بند ناف هرگز پانسمان نشود. هم چنین حمام نوزاد نیز، تا زمان التیام کامل جای بند ناف، به وسیله اسفنج نرم، صورت پذیرد. بعد از حمام نیز جای بند ناف، با پنبه استریل، به طور کامل خشک شود.
3. پوشک نوزاد طوری بسته شود که پایین تر از حد ناف قرار گیرد.


 گرانولوم نافی
گاهی پس از افتادن بند ناف، تودهای گوشتی برجسته و قهوه ای ایجاد می گردد که ممکن است خودش از بین برود و یا نیاز به درمان داشته باشد. این توده ها «گرانولوم نافی» خوانده می شوند که گاهی برای درمان آن طبق نظر پزشک استفاده از الکل سفید و نیترات نقره و یا جراحی نیز توصیه می شود.

ب . عفونت بندناف
عفونت بندناف یکی از عفونت‌های دوران نوزادی است. مهم ترین عامل بروز عفونت در بند ناف عدم بهداشت و مراقبت صحیح می باشد چراکه بند ناف باز است و در صورت تماس با مواد خارجی عفونت به وجود می آید. از این رو پیشگیری و بهداشت باید به خوبی رعایت شود.
هم چنین باورهای غلط در بعضی از خانواده ها مبنی بر خمیر گرفتن بند ناف و مرطوب کردن  بند ناف با بعضی از روغن ها وجود دارد که موجب عفونت در بندناف نوزاد می گردد.

 علایم زیر دال بر وجود عفونت می باشد و بهتر است در صورت مشاهده، فوراً با پزشک خود در ارتباط بگذارید.

1. جای بند ناف و اطراف آن با قرمزی و التهاب همراه باشد
2. ترشحات زرد رنگ
3. بوی غیر عادی و نامطبوع
4. وجود چرک در جای بند ناف
5.  تب و متورم شدن پوست اطراف بند ناف

 نکته
• قرمزی و تورم اطراف بندناف مهم‌ترین علائم عفونت بندناف نوزادان است و اگر تشخیص و درمان آن به موقع انجام نشود، عفونت وارد خون نوزاد می‌شود.

 نوزادانی که بیشتر  در معر ض عفونت بندناف هستند:

1. نوزادانی که وزن کمتر از 2500کیلوگرم دارند.
2. نوزادانی که کاتاتتر(لوله نافی) دارند.
3. نوزادانی که قبل از تولد کیسه آبشان به مدت طولانی پاره بوده است.
4. نوزادانی که در منزل یا شرایط غیر بهداشتی متولد شده اند.

 پیش گیری
پیش گیری و بهداشت باید به خوبی رعایت شود و همان طور که در موارد بالا گفته شده است، مادران هنگام تعویض پوشک نوزاد دقت داشته باشند تا قسمت بند ناف از پوشک بیرون باشد چرا که فشار به بند ناف و آزاد نبودن آن موجب تجمع میکروب ها شده و به همین دلیل عفونت ایجاد می کند؛ لباس نوزاد آزاد باشد تا بندناف بافشار به شکم نچسبد. هم چنین باورهای غلطی در بعضی از خانواده ها مبنی بر خمیر گرفتن بند ناف و روغن مالیدن بند ناف وجود دارد، که موجب عفونت در بندناف نوزاد می گردد.
به دلیل این که مرطوب نگه داشتن بند ناف نوزاد، محیط را برای رشد میکروب ها فراهم می سازد، لذا خشک گذاشتن بندناف نوزاد را یکی از مهم ترین راه های پیشگیری از عفونت بند ناف می دانند. خشک نگهداشتن بند ناف و عدم استفاده ازهر نوع ماده ای اعم از الکل، پماد یا بتادین سبب جداشدن سریع تر آن نیز می شود.
همچنین استحمام  و شست و شوی آن با آب و صابون  مخصوص نوزادان از بروز عفونت در اطراف بندناف جلوگیری می کند. البته باید به این نکته توجه داشت که پس از استحمام باید اطراف بند ناف نوزاد با احتیاط با پنبه ی استریل خشک شود.

 درمان
اگر والدین متوجه تورم و قرمزی در بند ناف شدند، باید فوراً به پزشک مراجعه نمایند. چرا که این نوع از عفونت در نوزادان بسیار مهم است و به غیر از درمان موضعی و ضدعفونی، که توسط  نظر پزشک صورت می گیرد. گاهی نوزاد نیاز به بستری و تزریق آنتی بیوتیک وریدی دارد، تا علایم عفونت بهبود پیدا کند.

 نکات مهم

• در صورت رسیدگی نکردن و درمان به موقع، عفونت بند ناف ممکن است به بستری شدن نوزاد در بیمارستان و مصرف آنتی‌بیوتیک منجر شود.
• اگر تشخیص و درمان به موقع انجام نشود، ممکن است عفونت وارد خون یا شکم نوزاد شود و علائمی هم چون بی قراری و عدم شیرخوردن و بی حالی، نفخ شدید و درد جدار شکم را در نوزاد  نیز ایجاد نماید.
• گاهی عفونت از راه خون به استخوان، مفاصل و پرده های اطراف مغز و نخاع و... رفته و نوزاد دچار کانونهای عفونی در سایر دستگاه های بدن می گردد.

لذا با توجه به موارد بالا  تشخیص و درمان به موقع اهمیت خاصی دارد.

ز . تب

تب، واکنش دفاعی بدن در مقابل برخی بیماری ها می باشد. موقعی ما به تب نوزاد خود پی می بریم که حس کنیم نوزاد داغ تر از همیشه به نظر می رسد. برای اطمینان از تب باید از دماسنج های مخصوص استفاده کرد.


 دمای طبیعی بدن نوزاد:
مقعد 38 (دقیق ترین روش اندازه گیری)
زیرزبان 37
زیربغل 36 الی 36.5 (در واقع هر عددی، زیر بغل خوانده شود باید یک درجه به آن اضافه شود تا به دمای واقعی بدن برسد)

در صورتی که دمای بدن نوزاد از دمای معمولی بدن بالاتر باشد به وجود تب در نوزاد پی می بریم.

 علت
تب علل گوناگونی می تواند داشته باشد:
1. می تواند به علت عوامل محیطی باشد
• گرمای بیش از حد اتاق
• لباس زیاد نوزاد
• کم آبی نوازاد
2. اگر موارد بالا رفع شد و دلیل تب نبود، می توان به عفونت ها (عفونت ریه، عفونت ویروسی و...)  شک کرد.

 وجود علائم زیر همراه با تب نیز می تواند نشانه جدی بودن مشکل باشد:

• خواب‌آلودگی و کاهش سطح هوشیاری، استفراغ‌های مکرر، عدم توانایی در شیر خوردن
• کاهش اشتها، بی حالی، رنگ پریدگی یا بر افروختگی واضح، یا وجود تغییرات دیگر در رفتار یا ظاهر نوزاد
• وجود دانه های کوچک قرمز-ارغوانی روی بدن که با فشار دادن سفید نمی شوند یا وجود لکه های ارغوانی بزرگ؛ هر دو این علائم می توانند نشانه عفونت باکتریال جدی باشند.
هم چنین در سنین بالاتر:
• کودک نمی تواند غذا را ببلعد و آب دهانش مرتب می ریزد؛ این ممکن است علامتی از اپی گلوتیت (التهاب اپی گلوت - اپیگلوت قسمتی از حنجره است که موقع بلع غذا مانع ورود غذا به مری و مجاری تنفسی می شود) باشد. اپی گلوتیت سبب تورم قسمت عقبی گلو شده و می تواند جان کودک را به خطر اندازد.
• حتی بعد از تمیز کردن بینی، کودک نمی تواند خوب نفس بکشد که ممکن است نشانه ای از ذات الریه یا آسم باشد.
• کودک به نظر هذیان آلود و گیج می رسد و بسیار تحریک پذیر و کج خلق است؛ این علائم ممکن است علائم یک عفونت ویروسی یا باکتریال جدی باشند.

 درمان
تب در ماه اول تولد می‌تواند دلایل جدی و خطرناکی داشته باشد.
در صورتی که تب پس از 24 ساعت در کودکان زیر دو سال یا 72 ساعت برای کودکان بالای دو سال ادامه پیدا کند، حتی اگر هیچ علامت خطر دیگری وجود نداشته باشد، حتما باید برای بررسی‌های بیشتر به پزشک مراجعه کرد.
لذا شما در این 24 ساعت اول سعی کنید عوامل محیطی تب را برطرف کنید ممکن است تب برطرف شود.

• نکته:
• اگر دمای اندازه گیری شده بیش از 1 درجه از دمای طبیعی بدن نوزاد بالاتر بود، سریع تر (زودتر از 24 ساعت) برای جلوگیری از افزایش دما، به پزشک مراجعه کنید.
• در صورتیکه بابت ظاهر یا رفتار (بی حالی) نوزاد خود دچار نگرانی هستید، صرف نظر از اینکه درجه حرارتش بالا باشد یا نه، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
• هم چنین به خاطر داشته باشید که تب تنها یکی از علائم بیماری است. توجه داشته باشید که علائمی همراه تب نظیر سرفه و گوش درد (در صورتیکه به آن مشکوکید) یا استفراغ و اسهال را حتماً به پزشک اطلاع دهید زیرا به وی در تشخیص کمک می کند.
• قبل از تجویز پزشک، از دارو های ضد تب برای مثال استامینوفن ها، در نوزادان زیر 3 ماه استفاده نکنید. این داروها مانع تشخیص صحیح پزشک می شوند.

 توصیه های پایین آورنده ی تب

• برای پایین آوردن تب مقدار زیادی شیر سینه یا شیر خشک به نوزاد خود بدهید. شیر درجه حرارت نوزاد را پایین آورده همچنین از کم شدن آب بدن نوزاد جلوگیری می کند.
• در این مواقع از پوشاندن زیاد لباس به نوزادان خودداری کنید. بالا بودن درجه حرارت بدن نوزاد ممکن است ناشی از لباس بیش از حد، هوای گرم، و یا فعالیت زیاد باشد.
• می توانید با آب ولرم نوزاد خود را پاشویه کنید. پاشویه به شستن پاها و یا انداختن پارچه خیس روی پاها محدود نمی شود. برای پاشویه می توانید یک اسفنج را به آب ولرم آغشته کنید و از بالا روی بدن نوزاد بکشید.

 نکته :
هرگز با استفاده از الکل نوزاد را پاشویه نکنید زیرا الکل از طریق پوست جذب شده و وارد خون می شود. ورود الکل به خون می تواند سبب بروز مشکلات تنفسی یا تشنج شود و یا نوزاد بر اثر افت قند خون خواب آلوده یا تحریک پذیر گردد.

ح. آلرژی و حساسیت

آلرژی و حساسیت غذایی، به طور خاص مشکلی است که در سال‌های اخیر توجه زیادی به خود جلب کرده است. در این میان آلرژی غذایی در میان نوزادان مشکلی است که به نظر می‌رسد در چند سال اخیر رشد روزافزونی داشته است.
دلیل اصلی آلرژی حساسیت‌های غذایی چیست؟
علت حساسیت غذایی واکنش ایمنی بدن به مواد غذایی است که وارد بدن می‌شوند. یعنی سیستم ایمنی بدن اشتباه می‌کند و به یک ماده بی ضرر واکنش نشان می‌دهد.

 علایم آلرژی
علائمی مانند قرمزی پوست، خارش شدید و اگزما، مشکلات ناگهانی تنفسی و حتی شوک های خطرناک که زندگی نوزاد را تهدید می کند از جمله علائم ابتلا به آلرژی می باشند.

 پیشگیری

اگر با مشکل آلرژی غذایی در خانواده خود روبرو هستید، در 4 تا 6 ماه اول زندگی نوزادتان، او را بجز با شیر خود با هیچ چیز دیگری تغذیه نکنید و سپس با ادامه دادن آن، به او غذاهای سفت نیز بخورانید، به این ترتیب اینطور بنظر می رسد که شانس بیشتری به نوزاد خود برای مبتلا نشدن به آلرژی غذایی می دهید.
دانشمندان هنوز از دلیل آلرژی مطمئن نیستند، اما تئوری ها نشان می دهند که بیشترشدن مراقبت های والدین و پزشکان از نوزادان، باعث می شود که نوزاد در اوایل زندگی خود کمتر در برابر باکتری ها و آلرژی های معمول قرار گرفته و سیستم ایمنی بدن آنها ضعیف شده است. با این حال باید این نکته را به خاطر داشت که آلرژی واقعی با حساسیت یا تحمل نکردن بعضی از غذاها متفاوت است، زیرا حساسیت یا تحمل نکردن باعث مشکلات ضعیف تری مثل گاز، تورم شکمی یا اسهال می شود.

در واقع تنها 6 درصد از نوزادان و بچه ها با آلرژی های غذایی واقعی دست به گریبان هستند و خوردن بعضی از مواد غذایی، سیستم ایمنی بدن آنها را به عکس العمل وادار می کند.
در گذشته، براین باور بودند که در دوران بارداری با پرهیز از خورن غذاهایی که احتمالاً باعث آلرژی می شود یا تغذیه نوزاد باشیر مادر و دور نگهداشتن نوزادان از این نوع غذاها می توانند خطر ابتلا به آلرژی غذایی را کاهش دهند (این غذاها شامل گندم، سویا، شیرگاو، ماهی، بادام زمینی، تخم مرغ و مغز های درختی)

اما تحقیقات جدید خلاف آن را ثابت کرده است. امروزه اینطور به نظر می رسد که دلیلی برای نه گفتن به غذاهایی که باعث آلرژی می شود وجود ندارد، خصوصا گندم، تخم مرغ و ماهی. در حقیقت پرهیز از مصرف این غذاها ممکن است حقیقتاً خطر ابتلای نوزاد به آلرژی غذایی را افزایش دهد.

 درمان
هنوز تحقیقات ثابت نکرده است که در دوران شیر دهی به نوزاد، آیا پرهیز از خوردن غذاهایی که احتمال آلرژی را افزایش می دهند، فایده ای برای نوزاد دارد یا خیر! اگرچه محققین معتقدند که تغذیه نوزاد با شیر مادر ممکن است خطر ابتلا به آلرژی غذایی در نوزاد را کاهش دهد.
تغذیه با شیر مادر بهترین راه برای پیشگیری و درمان می باشد، زیرا در صورتی که شما ماده غذایی خاصی مصرف کرده باشید و بعد از آن شیردهی کنید وعلائم آلرژی و حساسیت را در نوزاد خود ببنید با یکی دوبار تکرار همین اتفاق متوجه حساسیت های نوزاد خود خواهید شد، در این صورت از مصرف آن دسته از مواد غذایی باید خود داری کنید.

 نکته
• استفاده از لوسیون هایی که حاوی روغن بادام زمینی هستند بر روی پوست قرمز یا ترک خورده نوزاد خطر ابتلای او را به آلرژی بادام زمینی افزایش می دهد.
•  از غذای خود لذت ببرید احتیاجی نیست برای نجات نوزاد خود از خوردن غذاهایی که بالقوه احتمال ابتلا به آلرژی غذایی را دارند، خودداری کنید.

 مصرف غذاهای آلرژیک بعد از 6 ماهگی

براساس مطالعات آکادمی پزشکان کودکان در آمریکا، از سن 6 ماهگی می توانید نوزاد خود را با غذاهای آلرژیک تغذیه کنید، فقط مراقب هرگونه عکس العملی باشید (علائم شامل تورم و قرمزی بر روی پوست، خارش چشم و دهان، استفراغ، پوست بی رنگ، از حال رفتگی، مشکلات تنفسی و تورم چشم، زبان یا لب ها). با پرهیز نوزاد از غذاهای آلرژیک، نه تنها از آنها حمایت نمی کنید، بلکه نتایج تحقیقاتی که در سال 2008 شده است نشان می دهد که شانس ابتلای کودکانی که در دوران اولیه زندگی خود از مواد غذایی آلرژیک استفاده نکرده اند ده برابر بیشتر از نوزدانی است که در دوران اولیه زندگی خود این مواد را مصرف کرده اند.

بعضی از دانشمندان می گویند، تغذیه نوزادان بعد از سن 6 ماهگی با غذاهای آلرژیک در حالیکه هنوز از شیر مادر تغذیه می کنند، ممکن است آن ها را در برابر ابتلا به آلرژی غذایی مصون کند.
 

ط . سکسکه نوزادان

بیشتر نوزادان پس از شیر خوردن دچار سکسکه می‌شوند. هرکسی ممکن است دچار سکسکه شود، اما وقوع این عارضه در نوزادان و کودکان شایع‌تر است. واضح است که این موضوع باعث اذیت شدن آن ها می شود، اما جای نگرانی نیست، چون سکسکه نوزادان  سریع تمام می شود.

 علت
سکسکه زمانی رخ می‌دهد که دو امر مجزا مانند خوردن و نوشیدن به صورت همزمان انجام شوند. نوزادان به طور معمول در حین شیر خوردن دچار سکسکه می‌شوند؛ اما این عارضه در اغلب موارد دلیل مشخصی ندارد. بر اساس یک فرضیه، زمانی که نوزادان استرس دارند، بیشتر دچار سکسکه می ‌شوند. سکسکه در نوزادان با انقباض دیافراگم همراه است. انقباض دیافراگم باعث بسته شدن ناگهانی تارهای صوتی کودکان شده و صدای آشنای سکسکه را ایجاد می‌کند.
دیگر دلایلی که نوزادان سکسه می‌کنند ممکن است تا حد زیادی به خاطر رشد نکردن قسمت تحتانی مری آن‌ها باشد. دریچه تحتانی مری یک ماهیچه دایره‌ای است که در مری باز و بسته می‌شود و اجازه می‌دهد غذا وارد معده شود، در برخی از نوزادان این اسفنکتر، بسته نمی‌شود یا دیر‌تر بسته می‌شود. بنابراین غذا می‌تواند به داخل مری برگردد و باعث سکسکه  شود. این عارضه با گذشت زمان حل می‌شود و جای هیچ نگرانی ندارد.
یکی دیگر از علل سکسکه، تغذیه نوزادانی است که به جای شیر مادر از شیشه استفاده می‌کنند و سکسکه وقتی اتفاق می‌افتد که سوراخ پستانک شیشه سوراخ درشتی داشته باشد و نوزاد هوای زیادی را ببلعد؛ و یا طی شیردهی نامناسب نوزاد از سینه مادر هم می تواند هوا وارد دهان نوزاد شود.

 مدت زمان هر بار سکسکه کردن معمولاً نهایتاً تا 30 دقیقه ادامه دارد و تعداد سکسکه در هر یک از دفعات متفاوت است ؛ معمولاً ۴ تا ۶۰ بار هر دوره تکرار در می‌شود.

 درمان
تا زمانی که سکسکه نوزاد مزاحم خواب و تغذیه ی او  نمی شود، نیازی به مراجعه به پزشک نیست.
اما اگر این تدوام تا بالای یک سال طول بکشد، نیاز به توجه بیشتر و پی گیری دارد. هرچند که این امر بسیار نادر است.
سکسه طولانی مدت می تواند یکی از نشانه های بیماری رفلاکس  معده مری*( (GERDباشد . لذا اگر سکسه طولانی مدت و پی در پی برای نوزاد اتفاق بیافتد بهتر است توسط پزشک برای بررسی و تشخیص این بیماری صورت گیرد.
*(بیماری رفلاکس معده مری باعث می شود اسید معده وارد مری ‌شود و ایجاد ناراحتی ‌کند)
سکسکه‌های طولانی، سرفه در این بیماری دیده می شود. اگر این بیماری در نوزاد تشخیص داده شود، باید اصول شیردهی مطابق با دستورات پزشک انجام شود و یک سری دارو برای اصلاح این وضعیت تجویز شود.)


 توصیه های کاهش سکسکه
برخی تصورات غلط در خصوص بند آوردن سکسکه نوزاد وجود دارد؛ مثلا ترساندن نوزاد، فشار دادن  پیشانی او، فشار دادن چشم نوزاد و ... . اما امروزه هیچ یک از این روش‌ها توصیه نمی‌شود، زیرا هیچ پشتوانه علمی ندارد. آنچه مهم است این است که سکسکه نوزاد امری شایع و اجتناب ناپذیر در نوزاد است و بسیاری از سکسکه‌های نوزادان کاملا طبیعی است.

 با توجه به دستورالعمل‌های انجمن پزشکان اطفال آمریکا، اگر نوزاد تازه متولد شده در حین شیر خوردن به سکسکه افتاد، بهتر است کمی او را در آغوش خود جابجا کرده و بگذارید آروغ بزند. پس از آن که سکسکه متوقف شد می‌توانید شیر دادن را از سر بگیرید. اگر سکسکه بیش از ۵ تا ۱۰ دقیقه به طول انجامید، به شیر دادن خود ادامه دهید. انجمن پزشکان اطفال آمریکا معتقد است که این روش بهترین راهبرد ممکن برای جلوگیری از ادامه سکسکه در نوزادان است.
 بعد از شیر خوردن نوزاد، آهسته پشت او را بمالید  تا باد گلوی او گرفته شود؛ ورود بیش از حد هوا هنگام شیر خوردن می‌توانند سبب ایجاد سکسکه در نوزاد شود.

 موقعیت سر نوزاد را تغییر دهید و او را از این پهلو به آن پهلو کنید. گاهی اوقات با تغییر وضعیت نوزاد، سکسکه او قطع می‌شود.
 اگر نوزادی دارید که خیلی سکسکه می‌کند، حجم وعده‌های شیردهی را کاهش و تعداد آن ها را افزایش دهید. حجم زیاد شیر در هر وعده شیردهی می‌تواند سبب ایجاد سکسکه در نوزاد شود.
 اگر از پستانک و یا شیشه شیر برای شیردهی به نوزاد استفاده می‌کنید، حتماً سایز سر شیشه را متناسب با دهان نوزاد انتخاب کنید. اگر اندازه سرشیشه با دهان نوزاد متناسب نباشد، هوا وارد دهان نوزاد می‌شود و او بیشتر دچار سکسکه می‌شود. همچنین طی شیردهی از سینه مادر نیز باید سعی شود هوای کمتری وارد دهان نوزاد شود نا نفخ کمتری صورت بگیرد و احتمال وقوع سکسکه کمتر شود.

 اگر هنگام شیر خوردن نوزاد از سینه مادر به مکیدن او توجه کنید خواهید دید که سرعت مکیدن او تقریبا آرام و با آهنگ خاصی است. اگر از شیشه شیری که برای تغذیه نوزاد انتخاب می‌کنید، شیر با سرعت بالایی عبور کند و نوزاد با سرعتی بیش از توان خود شیر بنوشد، احتمال سکسکه او بالا می‌رود. بنابراین آرام شیر خوردن نوزاد به کاهش سکسکه او کمک می‌کند.


 هنگامی که نوزاد دچار سکسکه می‌شود می‌توانید او را بغل کنید و راه بروید این کار می‌تواند سبب کاهش سکسکه او شود.

 

 گاهی اوقات مشاهده می‌شود که نوزاد به علت سرمای هوا دچار سکسکه می‌شود. اگر احساس می‌کنید نوزادتان سردش شده است، او را گرم کنید.
 در صورتی که در محیط شلوغی هستید و نوزاد شما دچار سکسکه شده است، او را به مکان آرامی ببرید تا احتمال سکسکه در او کاهش پیدا کند.
 نوزاد را روی سطح صافی بخوابانید و دست‌های او را بالا ببرید و پشت او را بمالید تا معده او انقباض خود را کاهش دهد

ی . برفک دهان

برفک دهان، بیمارى شایع دوره نوزادى است. اما در سنین دیگر نیز مشاهده می گردد.
عامل این بیماری معمولاً قارچ ها می باشند.

 علایم
علایم آن به صورت بروز پلاک هاى سفید رنگ در سطح زبان، مخاط دهان و روى لثه هاست. دانه هاى برفکى ریز و به هم چسبىده اند؛ درصورتى که کنده شوند مخاط زیر آن قرمز است و ممکن است دچار خونریزى شود.

 عوارض
برفک دهان اگر درمان نشود، به سایر قسمت هاى دستگاه گوارش سرایت مى کند.
نوزادان و شیرخوارانى که مبتلا به برفک دهان هستند به علت دفع کاندید از مدفوع در نواحى پوشک دچار قرمزی و التهاب می شوند.
 درمان
درمان با تشخیص پزشک به وسیله ی داروهای ضد قارچ انجام می شود.
 

واکسیناسیون و غربالگری ها

الف. واکسیناسیون

واکسیناسیون نقش بسیاری در سلامت جامعه ایفا کرده است وموجب کاهش بسیار مرگ و میر به ویژه در کودکان شده است.واکسن یک نوع ایمن سازی در بدن می باشد که موجب افزایش ایمنی بدن نسبت به برخی از بیماری ها می شود.
ایمن سازی :هرگونه اقدامي که به منظور جلوگيري از بروز عفونت و يا کاهش شدت بیماری در فردي با تجويز آنتي بادي يا آنتي ژن (سلول دفاعی بدن) به عمل آيد ايمن سازي گفته مي شود.

واکسیناسیون امری مهم  در نوزادان و کودکان می باشد، چرا که  آن ها را از ابتلا به خیلی از بیمارهای مهم و واگیردار  در امان می دارد.
هر نوع واکسنی که  در نوزاد و کودک زده می شود موجب  دفاع فرد در مقابل عامل آن بیماری می شود. در این صورت فرد به آن بیماری مبتلا نمی شود و یا در صورت مبتلا شدن به صورت خفیف و گذرا درگیر می شود.

 


در حال حاضر کلیه ی کودکان کشور علیه بیماری هایی چون: سل، هپاتیت پ، فلج اطفال، دیفتری، سیاه سرفه، کزاز، هموفیلوس آنفلوانزای تیب ب، سرخک، سرخچه و اوریون واکسینه می شوند.
در اولین مراجعه به درمانگاه ، کارت مخصوصی برای نوزاد شما داده می شود که زمان دریافت واکسن ها را در آن ثبت می کنند. این کارت باعث می شود اگر زمانی درمانگاه همیشگی خود نتواستید بروید و یا در سفر بودید، در هر جایی که رفتید از وضعیت واکسیناسیون فرزند شما مطلع باشند و طبق همان واکسن های لازم دیگر را تزریق کنند.
لذا باید طبق زمان بندی های مناسب ارائه شده طبق قانون وزارت بهداشت به درمانگاه ها مراجعه کنید و واکسن های لازم را دریافت کنید.


 زمان بندی واکسن ها:
1. بدو تولد
2. دو ماهگی
3. چهار ماهگی
4. شش ماهگی
5. دوازده ماهگی
6. هجده ماهگی
7. شش سالگی

 

 

نوع واکسن

 

 

سن دریافت

 

هپاتیت ب – ب.ث.ژ - فلج اطفال خوراکی

 

بدو تولد

 

پنج گانه- فلج اطفال خوراکی

 

دو ماهگی

 

 

پنج گانه- فلج اطفال خوراکی و فلج اطفال تزریقی

 

چهار ماهگی

 

پنج گانه- فلج اطفال خوراکی

 

شش ماهگی

 

 

MMR

 

دوازده ماهگی

 

 

MMR - سه گانه -  فلج اطفال خوراکی

 

 

هجده ماهگی

 

سه گانه – فلج اطفال خوراکی

 

شش سالگی

 

توضیح علائم اختصاری واکسن ها 

 

 

نام واکسن

 

 

نوع بیماری

 

دو گانه

 

 

کزاز و دیفتری

 

سه گانه

 

 

کزاز و دیفتری و سیاه سرفه

 

پنج گانه

 

 

کزاز و دیفتری و سیاه سرفه و آنفولانزا و هپاتیت ب

 

 

ب.ث.ژ

 

 

سل

 

MMR

          

 

سرخک و اوریون و سرخچه

 

 

 

توصیه هایی جهت تزریق واکسن

 

 

 توصیه هایی جهت تزریق واکسن

1. سعی کنید هنگام تزریق واکسن کنار نوزاد یا کودک خود قرار داشته باشید و در هنگام تزریق کودک خود را در آغوش بگیرید.
2. قبل و بعد از تزریق نوزاد خود را نوازش کرده و آرامش کنید.
3. لباسی که زیاد به بدن نوزاد نچسبد تنش کنید، چسبیدن لباس نوزاد به بدنش ممکن است درد او را بیشتر کند.
 

توصیه هایی جهت بعد از تزریق واکسن

1.    باید توجه داشته باشید که بعد از تزریق واکسن، علایمی چون تب، درد و تورم محل تزریق و بی قراری نوزاد یا کودک شایع است، و نیاز به نگرانی ندارد.

2.    در مواردی که محل تزریق، قرمز و متورم شد، می توانید با قرار دادن پارچه سرد و مرطوب ( یک تکه پارچه ی تمیز را برای چند دقیقه داخل فریزر بگذارید)، درد و قرمزی آن ناحیه را کاهش دهید.

3.    بعد از تزریق واکسن پنج گانه و سه گانه معمولاً درد و بی قراری به همراه تب وجود دارد، در این صورت می توانید با مقدار مناسب تجویز شده استامینوفن علائم را کاهش دهید. 

 

ü    نکته:

 

·       مقدار مناسب استامینوفن برابر است ما دو برابر میزان وزن کودکتان بر مبنای قطره ، برای مثال اگر کودکتان5/4 کیلو می باشد، تعداد قطرات مجاز استامینوفن در هر بار 9 قطره می باشد.اگر با یک بار مصرف تب کودک قطع نشد می توان  تا 48  ساعت بعد از تزریق هر چهار ساعت یک بار استامینوفن را مصرف کرد.

 

·       برای جلوگیری از تب می توان زمان مراجعه به درمانگاه، قبل از تزریق این دو نوع واک، مصرف استامینوفن را مطابق با دستور گفته شده، شروع کرد.

4.    پس از واکسیناسیون از پوشاندن لباس تنگ به نوزاد و یا کودک خود که موجب فشار آمدن به محل تزریق می شود، خود داری کنید.

5.    شستن محل تزریق و استحمام نوزاد یا کودک بعد از تزریق مشکلی ندارد.

 

ü    نکته

·       درصورت عدم بهبود علائم و وجود تب بعد از48 ساعت  بهتراست جهت معاینه به پزشک مراجعه فرمایید.

·       در صورتی که در محل تزریق سفتی شبیه عدس در زیر پوست احساس شد، جهت معاینه به پزشک مراجعه کنید.

·       بعد از تزریق واکسن، شیردهی و تغذیه امری مهم برای بهبودی علائم می باشد. لذا نوزاد باید شیردهی و تغذیه کاملی بعد از واکسن داشته باشد.

باورهای غلط در مورد شرایط واکسیناسیون

بر خلاف باورهای عامیانه شرایط زیر دلیلی بر ممنوعیت و یا به تعویق انداختن واکسیناسیون نمی باشد لذا در صورت وجود هر کدام از موارد می توانید واکسیناسیون را انجام دهید.

• مواجهه اخیر با یک بیماری عفونی
• بیماری خفیف با تب مختصر مانند سرماخوردگی، عفونت گوش، اسهال خفیف (البته نظر برخی پزشکان بر این است که بیماری کاملاً بهبود یابد و بعد از آن تزریق صورت گیرد.)
• نارس بودن نوزاد و یا وزن کم هنگام تولد
•  سابقه ی حساسیت خفیف به واکسن در خود نوزاد یا اطرافیان. (به غیر از بروز حساسیت شدید)
• تغذیه با شیر مادر
• سوء تغذیه
• ابتلا به زردی دوره نوزادی
• سابقه ی جراحی اخیر یا جراحی در آینده
• بیماری های مزمن غیر واگیر قلب، ریه، کلیه، کبد و...
• بیماری ها و شرایط غیر پیش رونده مانند سندرم داون

ب. غربالگری ها

توصیه می شود برای تمامی نوزادان تست های غربالگری زیر، به منظوراطمینان از عدم ابتلاء نوزاد به بعضی از بیماری های قابل درمان  انجام شود. لازم به ذکر است این بیماری ها در صورت تشخیص به موقع و زودهنگام قابلیت درمان را دارند و درصورتی که دیر تشخیص داده شوند ممکن است روند درمان با مشکل رو به رو شود و هم چنین بیماری ها باعث بروز عوارضی شود.
 تست های غربالگر ی مورد نیاز  شامل موارد زیر می باشند:

 

آزمایش های روز چهارم و پنجم

با انجام یک آزمایش ساده و بدون درد، در روز های چهارم و یا پنجم تولد می توانید از عقب ماندگی ذهنی ناشی از دو بیماری کم کاری تیروئید نوزادان (هیپوتیروئیدی) و بیماری فنیل کتونوری، در نوزادان پیشگیری کنید. در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع فرزند دلبندتان، ممکن است تا آخر عمر عوارض جبران ناپذیر مغزی اتفاق بی افتد.
1. کم کاری تیروئید نوزادان:
این بیماری در اثر کمبود ترشح هورمون غده تیروئید ایجاد می شود.
2. بیماری فنیل کتونوری:
نوعی بیماری ارثی است که در اثر عدم وجود نوعی آنزیم ایجاد می شود.
از آنجا که نوزاد بیمار تا چندین ماه ظاهراً سالم است، تنها راه تشخیص به موقع آن، انجام آزمایش خون از پاشنه پای نوزاد در روزهای چهارم و یا پنجم بعد از تولد است.

• نکات قابل توجه در زمان انجام آزمایش
نوبت های نمونه گیری با توجه به شرایط نوزادان متفاوت است:
یک نوبت: برای نوزاد با وزن و شرایط طبیعی در روز 4 یا 5 تولد انجام می شود.
دو نوبت: برای نوزاد کم وزن (کمتر 2500 گرم) ، نوزاد با وزن بالا ( بیشتر از 4000 گرم) ، دو یا چند قلو، نوزاد بستری و یا با سابقه بستری در بیمارستان، نوزادی که داروهای خاص (دوپامین، داروهای کورتونی و...) مصرف کرده است و نوزادی که نتیجه آزمون او در نوبت اول مشکوک باشد.
نوبت اول: روز های  4 یا 5 تولد     نوبت دوم: هفته دوم تولد
چهار نوبت: برای نوزاد نارس (نوزادنی که قبل از 37 هفته بارداری بدنیا آمده باشد.)
نوبت اول: روزهای 4 یا 5 تولد     نوبت دوم: هفته دوم تولد
نوبت سوم: 42 روزگی              نوبت چهارم: 70 روزگی

• نکات قابل توجه قبل از مراجعه به آزمایشگاه
- کارت تولد و کارت واکسیناسیون نوزاد را به همراه داشته باشین.
- آدرس کامل و حداقل 2 شماره تلفن صحیح (جهت اعلام نتیجه) به متصدی آزمایشگاه ارائه دهید.
- هنگام مراجعه، نوزاد کاملا سیر باشد.
- فقط نتیجه آزمایشات نوزادان مشکوک یا بیمار، به صورت تلفنی از آزمایشگاه به والدین اعلام می گردد. در صورت عدم تماس، نتیجه آزمایش نوزاد شما طبیعی است.
- حضور مادر، در زمان نمونه گیری الزامی نمی باشد.

تست سلامت شنوایی

ممکن است برخی از نوزادان با مشکل ناشنوایی و کم شنوایی بدنیا آیند. هم چنین برخی از نوزادن در معرض خطر مشکلات ناشنوایی و کم شنوایی هستند، این نوزادن شامل نوزادان زیر می باشند.
1. وزن زیر 1500 گرم در بدو تولد
2. بد شکلی های سر و صورت
3. بستری شدن بیش از 48 ساعت در NICU
4. سابقه خانوادگی ناشنوایی و کم شنوایی
5. سابقه ابتلا به مننژیت
6. سابقه ضربه به سر
7. نوزاد حاصل از ازدواج فامیلی
8. سابقه تنفس با دستگاه (تنفس مکانیکی)
9. سابقه تعویض خون و زردی شدید
10. عفونت های پس از تولد
برای جلوگیری از مشکلات شنوایی انجام تست های شنوایی (آزمایشOAE ) الزامی می باشد که طبق زمان های زیر باید انجام شود.
1. تست شنوایی بدو تولد (OAE  بدو تولد): هنگام تولد و در بیمارستان از نوزاد  باید گرفته شود.
2. آزمایشOAE  اول:  3 ماهگی

3. آزمایشOAE  دوم: 9 ماهگی

4. آزمایشOAE  سوم: 18 ماهگی

5. آزمایشOAE  چهارم: 30 ماهگی

6. آزمایش AABR:   سه تا چهار سالگی

7. آزمایش ABR: چهار تا پنج سالگی

در صورت طبیعی بودن آزمایشات اولیه، بهتر است کودک شما به علت کم شنوایی های ژنتیکی تاخیری یا اکتسابی مجدداً در سنین 3 ماهگی، 9 ماهگی، 18 ماهگی و 30 ماهگی از نظر شنوایی مورد بررسی قرار گیرد. هم چنین از سن 3 تا 5 سالگی هر سال یک بار طبق تاریخ های بالا انجام سنجش شنوایی ضروری است.

تست بینایی سنجی

رشد و تکامل مرکز بینایی در مغز، از دوران جنینی تا حدود 10 سالگی ادامه دارد. اما حداکثر سرعت رشد آن تا 3 سالگی است.
در این مدت بخصوص در سه سال اول زندگی، هر عامل که باعث اشکال دید در یک یا هر دو چشم کودک شود. رشد و تکامل دستگاه بینایی را متوقف می سازد و در نتیجه باعث کاهش میزان بینایی طفل می شود، معنی این سخن آن است که امکان دارد چشمی از نظر ظاهر، کاملاً طبیعی باشد. اما از بینایی کامل و طبیعی برخوردار نباشد.
در صورتی که اشکال دید کودک قبل از 5 سالگی درمان شود، حتی اگر چشم در این مدت تنبل شده باشد، با درمان بینایی کامل به دست می آید.
• عوامل ایجاد کننده ی تنبلی چشم
1. اشکالات مادرزادی در ساختمان چشم مانند آب مروارید و پایین افتادگی پلک و...
2. نزدیک بینی، دوبینی و ...
3. لوچی یا انحراف چشم
• پیشگیری و درمان
تنها راه پیشگیری از از تنبلی چشم تشخیص به موقع عوامل ایجاد کننده آن است. کودکان باید از 6 ماهگی تا 6 سالگی تحت پوشش خدمات مرکز غربالگری بینایی قرار گیرند. برای این منظور طبق زمان های زیر برای غربالگری بینایی به این مراکز باید مراجعه کنید.
1. شش ماهگی
2.  از 1 تا 2 سالگی
3. از 2 تا 3 سالگی
4. از 3 تا 4 سالگی
5. از 4 تا 5 سالگی
6. از 5 تا 6 سالگی
با مراجعه طبق این زمان ها، کودک شما به تنبلی چشم مبتلا نمی شود.
توجه داشته باشید در صورتی که پزشک متخصص توصیه کرد چشم کودکتان را ببندید، طبق دستور او عمل کنید ( چشم کودک را بیشتر و کمتر از زمان تعیین شده نبندید).

 


دلایل انجام این بررسی ها عبارتند از:
1. این وضعیت ها در صورت عدم تشخیص زودرس و درمان، منجر به ناتوانی های دائمی یادگیری شده و ممکن است باعث شوند فرد هرگز قادر به زندگی مستقل نباشد و از رشد و تکامل طبیعی باز ماند.
2. با تشخیص زودرس و درمان مناسب، تقریباً تمام کودکان مبتلا، می‌توانند دارای رشد و تکامل طبیعی عصبی باشند.
3. زمانی که فنیل کتونوری و هیپوتیروئیدی به صورت بالینی ظاهر شوند، آسیب مغزی قبلاً ایجاد شده است.
4. هر دو آزمایش، بسیار حساس و دقیق می‌باشند. یعنی این تست ها ندرتاً در کودکان واقعاً طبیعی، مثبت می‌شوند و تقریباً همیشه در نوزادان واقعاً غیر طبیعی، مثبت می‌شوند.
5. شیوع فنیل کتونوری حدود یک در هر 6 هزار تولد و شیوع ‌هیپوتیروئیدی حدود یک در هر 3 هزار تولد زنده می‌باشد. بنابراین هیچ یک بسیار نادر نمی‌باشند.
6. هزینه غربالگری برای هر مورد بسیار کمتر از هزینه مراقبت از یک کودک بیمار تشخیص داده نشده یا دیر تشخیص داده شده، می‌باشد.
• نکته
معمولاً بعد از ترخیص، آزمایشگاه های انجام این نوع آزمایشات توسط بیمارستان به شما معرفی می شود.
جهت انجام این نوع غربالگری ها طبق دستور بیمارستان بعد از ترخیص، عمل کنید.

 

نوزادان نیازمند به مراقبت ویژه

الف. نوزادان اختلالات رشد داخل رحمی (IUGR)
نوزادانی که اختلالات رشد داخل رحمی داشته اند، بيشتر در معرض ابتلا به بيماري ها، عفونت، نقص دستگاه تنفسي و مرگ دوران نوزادی قرار دارند، هم چنين ممکن است از نظر يادگيری و آموزش نسبت به نوزادان طبيعي مشکلات بيشتري داشته باشند.
توضیحات بیشتر در مورد این عارضه در قسمت بارداری زنان و مامایی شرح داده شده است.

ب. نوزادانی با وزن تولد کمتر از 2500 کیلوگرم
این نوزادان ممکن است مشکلات حفظ دمای بدن، مشکلات تغذیه ای و تنفسی داشته باشند.

ج. نوزادان نارس و نوزادانی که زودتر از موعد زایمان متولد شده اند
بيشتر نوزادان نارس بين هفته‌هاي 32 تا 37 بارداري متولد مي‌شوند.
اگر نوزاد نارس پس از زايمان مشکل نداشته باشد (يعني دچار کمبود اکسيژن، ‌عفونت شديد، يا آسيب مغزي يا ريوي نباشد) احتمال معلوليت يا تاخير رشد در او کم خواهد بود.
ممکن است در طول 2 سال اول زندگي نوزاد نارس، به نظر برسد که او از لحاظ رشدي نسبت به نوزادان رسيده هم‌ سن عقب‌ماندگي دارد. اما انتظار بر اين است که نوزاد همان توالي شاخص‌هاي رشدي هر کودک ديگري را بگذراند. اين تاخير در رشد نوزاد نارس در حدود 2 سالگي از سن تقويمي به تدريج جبران خواهد شد.
هنگامي که کودک به سنين پيش از مدرسه رسيد، 2 تا 4 ماه تفاوت از لحاظ سن يا رشد، مشکلي براي کودک در ميان هم‌سالانش ايجاد نمي‌کند. هنگامي که کودکتان مدرسه را به طور رسمي آغاز کرد، در مورد هر مشکل در يادگيري، خواندن و رياضيات به خاطر نارس بودن هوشيار باشيد، زيرا ممکن است اين مشکلات براي اولين بار در سال‌هاي اول مدرسه خود را نشان دهد. اغلب نوزادان نارس بدون اينکه دچار تاخير رشدي يا ناتواني جدي شوند، بزرگ مي‌شوند.

 

د. نوزادان دوقلو و چند قلو
یکی از شایع ترین مشکلاتی که نوزادان چندقلو باید با آن دست ‌و پنجه نرم می کنند، کم وزن بودن هنگام تولد می باشد. وزن اغلب نوزادان دوقلو کمتر از 3 کیلوگرم می باشد.

ه. تولد در فاصله کمتر از 2 سال از تولد نوزاد قبلی
تجربه نشان د‌اد‌ه است ماد‌رانی که بچه شیر می‌د‌هند‌ و بارد‌ار می‌شوند‌، فرصت یا توانایی برای مراقبت صحیح از خود‌ و بچه ی قبلی و نوزاد جدید خود را ند‌ارند.‌ پس کمتر به پزشک مراجعه می‌کنند‌، از کنترل و مراقبت های پزشکی خارج می‌شوند‌.
و . نوزادان دارای ناهنجاری خاص (عقب ماندگی ذهنی، بیماری قلبی، شکاف کام و... )
این نوزادان به دلیل ناهنجاری های خاصی که دارند، نمی توانند همانند سایر نوزادان به راحتی رشد کنند و نیازمند مراقبت های خاص و بیشتری هستند.
ز. نوزادانی که منحنی رشدشان افقی و یا نزولی باشد (در قسمت رشد و تکامل نوزاد نمودارها شرح داده شده اند.)
این نوزادان در حد طبیعی مورد انتظار، مطابق با سن شان رشد نکرده اند، باید دلیل رشد پی گیری شود تا رشد به اندازه ی کافی برسد.

ح. قطع شیر مادر تا قبل از 6 ماهگی و تغذیه با شیر مصنوعی

 نکته:
• مراقبت در سال اول زندگی نوزادان نیازمند به مراقبت ویژه، از اهمیت ویژه ای برخوردار است، به همین دلیل لازم است، حداقل 15 روز یک بار به عبارت دیگر ماهی دوبار برای پیگیری رشد و تکامل و ارائه مراقبت لازم به درمانگاه مراجعه کرد.

ناهنجاری های مادرزادی در نوزادان

شکاف کام و شکاف لب ( لب شکری)

شکاف کام و لب به علت عدم رشد صحیح بافت نرم و یا سخت فک فوقانی که در دوران جنینی رخ می دهد، می باشد.
لب شکری و شکاف کام ممکن است همراه هم یا به تنهایی ایجاد شوند . این نوع ناهنجاری نسبتاً کم اتفاق می افتد، اما شدت بروز آن در آسیا بیشتر است. علت این ناهنجاری نامشخص است؛ اما دلایلی چون: ژنتیک، داروها، بیماری های ویروسی مادر در دوران بارداری، مصرف الکل و سیگار توسط مادر و...  در ایجاد آن نقش دارند.
این نوزادان معمولاً با مشکلات بلع مواجه می شوند. در این صورت تغذیه آن ها با شیشه های شیر و پستناک مخصوص صورت می گیرد.

 

 مراقبت :
تغذیه یکی از اساسی ترین و مهمترین مشکلات این نوزادان است. برای تغذیه این نوزادان، باید آن ها را در وضعیت نشسته و یا نیمه نشسته قرار داد. تغذیه این نوزادان باید تا زمانی باشد که خسته نشوند. به همین دلیل معمولاً از شیر غلیظ برای تغذیه آن ها استفاده می شود.
این نوزادان هنگام بلع، هوای زیادی را بلع می کنند. لذا حتما باید بعد از هر بار شیردهی باد گلو گرفته شود.
 عوارض :
این نوزادان ممکن است در آینده به صورت تو دماغی صحبت کنند. گفتار درمانی در این مورد کمک کننده است.
هم چنین عفونت گوش میانی و نقایص دندان در این نوع نوزادن شایع تر است.

 درمان:
  درمان این نوع ناهنجاری عمل جراحی می باشد.
بنا به نظر و تشخیص پزشک، عمل را از روزهای نخست تولد تا سن 24 ماهگی می توان انجام داد.

فلج مغزی (cp)

فلج مغزی به اختلال غیر پیش رونده در حرکت و وضعیت اطلاق می شود که به دنبال ضایعه عصبی رخ می دهد.
در فلج مغزی، گروهی از ضایعات مزمن، کنترل حرکتی فرد را مختل می کنند.
نا به هنجاری های ژنتیکی، (در نوزادان حاصل ازدواج فامیلی بیشتر دیده می شود)، عفونت های ویروسی، نرسیدن اکسیژن به مغز نوزاد در حین زایمان و ضربه به سر جنین از موارد مهمی هستند که می‌توانند باعث آسیب سلول‌های مغزی و به دنبال آن، فلج مغزی شوند.


 علائم
نوزادان در بدو تولد، علائمی دارند که آنها را از نوزادان دیگر متمایز می‌کند مثلاً دیر گردن می‌گیرند. این علایم به صورت ناتوانی در رسیدن به استانداردهای حرکتی، مانند «عملکرد حرکتی خشن و نامتقارن و افزایش توان عضلات یا کاهش توان عضله» نمایان می شوند.
به تدریج اختلا‌لهای شناختی و حرکتی، رفتاری، گاهی تشنج و تاخیر رشدی هم با افزایش سن کودک ظاهر می‌شود. گاهی با افزایش سن بیماران، شکل اندام‌ها تغییر می‌کنند.
لرزش، عدم حفظ هماهنگی و تعادل بدن، عضلات شل به خصوص در حالت استراحت، مفاصل بیش از حد متحرک، کاهش ضریب هوشی، کاهش توانایی یادگیری، اختلال در تکلم، مشکلات شنوایی و بینایی، تشنج، درد بخصوص در بالغین، علایم گوارشی (شامل اختلال در مکیدن شیر، یا غذا خوردن، جویدن، بلعیدن، استفراغ و یبوست، افزایش آبریزش دهان)، روند کند رشد، تنفس‌های نامنظم و بی‌اختیاری ادرار از دیگر علائم آسیب فلج مغزی هستند.

 عوارض
آسیب‌های مغزی در کودکان و بزرگسالان برگشت‌ناپذیر است. اختلالات در سال های اولیه زندگی کودک ظاهر می شود؛ معمولاً با گذشت زمان آسیب مغزی بدتر نمی شود، هرچند ممکن است ضایعات حرکتی با توجه به سطح اختلال، محدودیت های جدیدی را ایجاد کنند.
اگر فلج مغزی با بیماری هایی هم چون  بیماری های قلبی، تنفسی، عفونت های شدید ریوی، اختلال در بلع و... همراه شود، می‌تواند منجر به مرگ بیمار نیز بشود، ولی در موارد خفیف، با بهبود قابلیت های جسمی - شناختی فرد مبتلا به کمک توانبخشی، روند طبیعی زندگی فرد دنبال می شود.
 مراقبت
به طور معمول، همه کودکانی که با فلج مغزی متولد می‌شوند، نیاز به توانبخشی دارند و مراحل توانبخشی نیز طولانی مدت است.
کاردرمانی، گفتاردرمانی و استفاده از وسایل کمک حرکتی از مهم ترین برنامه های توانبخشی مورد نیاز این کودکان می باشد.
تعدادی از آن ها به کفش‌ طبی، اسپیلنت (پروتز پا) و وسایل کمک حرکتی مانند: واکر یا ویلچر نیاز پیدا خواهند کرد.
کاردرمانی کمک می‌کند تا کودک وارد اجتماع شود. کودکانی که فلج مغزی خفیف دارند را می‌توان برای ورود به مدرسه و مشارکت های اجتماعی، آماده کرد.
 درمان
پیش بینی ها در مورد فلج مغزی،  نشان می دهد که فلج مغزی قابل درمان نیست، اما بعضی از عوارض و پیامدهای شاخص آن ، قابل جبران است.

میکروسفال (سر کوچک) و ماکروسفال( سر بزرگ

میکروسفال

به کاهش قطر سر نوزاد کمتر از 32 سانتی متر به طوری که وزن مغزیک چهارم وزن مغز طبیعی می شود؛ میکروسفال می گویند.

عواملی چون: اختلالات ژنتیکی و کروموزومی ( سندرم داون )، عفونت های داخل رحمی (سرخچه، سیفلیس و ... )، رادیوتراپی مادر در دروره بارداری، مصرف الکل توسط مادر می توانند موجب عارضه

میکروسفالی شوند.

همچنین میکروسفالی در اثر عواملی چون: سوء تغذیه شدید در دوران شیرخواری، بیماری های متابولیک (بیماریهای بیوشیمیایی ارثی هستند که در آنها راه‌های سوخت و ساز مواد مختلف در بدن دچار

اختلال می‌شود)  ، عفونت های هرپتیک (عفونت با ویروس هرپس) هنگام تولد، آنوکسی (بی اکسیژنی) هنگام زایمان، می تواند بعد از تولد بروز کند.

 


 عوارض
میکروسفالی هنگام تولد عوارض بیشتری را دارد.
این نوزادان معمولاً داری گوش های بزرگ، پیشانی مایل به عقب، و عقب ماندگی قوای ذهنی هستند.
در برخی از این نوزادان ممکن است تکامل حرکتی در حد نسبتاً طبیعی پیشرفت کند.

 مراقبت
این نوزادان نیاز به مراقبت بیشتری دارند و باید تلاش لازم از نظر توان بخشی برای آن ها انجام شود.

 درمان
درمانی برای این حالت وجود ندارد. و فقط می توان با استفاده از درمان های حمایتی و توان بخشی به آن ها کمک کرد.

ماکروسفال

در صورتی که محیط دور سر بیش 37 سانتی متر باشد، به این حالت ماکروسفال می گوییم.

ماکروسفال در خیلی از بیماری های مادرزدادی دیده می شود.

 

هیدروسفال و سفال هماتوم

هیدروسفال

تجمع غیر طبیعی مایع مغز در بطن مغز را هیدروسفال می گویند. این امر موجب بزرگ شدن سر می شود.
در نوزادان استخوان ها و درزهای سر هنوز کاملا ً به هم پیوسته نشده اند. تجمع این مایعات باعث فشار به سر و بسته نشدن این درز ها  نیز می شود.
این ناهنجاری می تواند به دلایلی چون: تنگی و انسداد مجراهای بین لایه های مغز، خونریزی لایه های مغز،عفونت مغزی و ...  بروز کند.

 درمان
بنا به تشخیص پزشک درمان طبی و جراحی برای این نوزادان انجام می شود.

 

سفال هماتوم

به خونریزی زیر پوست سر در اثر پارگی عروق بین بافت مغز و جمجمه، سفال هماتوم می گویند.
بروز این عارضه باعث تغییر رنگ زیر پوست سر می شود و خود پوست تغییر رنگ نخواهد داشت.

 درمان
درمان  بسته به وضعیت نوزاد معمولاً حمایتی است. ( تزریق خون در صورت نیاز، فتوتراپی، مشاوره مغز و اعصاب و... )
بهتر است برای جلوگیری از عفونت دستکاری نشود.
معمولاً در مدت زمان 3-2 هفته بهبود می یابد.

 

 

ه. انگشتان اضافی در دست و پا

داشتن انگشت اضافی (پلی داکتیلی) یا انگشتان اضافه در دست یکی از شایع ترین ناهنجاری های مادرزادی دست است و از هر 500 تولد در یک نفر وجود دارد و می تواند به اشکال متعددی ظاهر شود.
• یک برجستگی کوچک در کنار دست
• یک انگشت که در انتها پهن شده و دو ناخن دارد
• یک انگشت اضافه که با یک پایه نازک از کنار دست آویزان است
• یک دست با ظاهر معمولی با یک شست و پنج انگشت دیگر
• و بسیاری اشکال دیگر
   
   

 

 

 


چند انگشتی می تواند به شکل های گوناگونی ایجاد شود. گاهی چند انگشتی همراه با، به هم چسبیدن انگشتان (سین داکتیلی) است.

از لحاظ مکانی انگشت اضافه بیشتر در طرف انگشت کوچک دست است ولی می تواند در طرف انگشت شست هم باشد. به ندرت انگشت اضافه در بین انگشتان وسطی قرار گرفته است.
انگشت اضافه ممکن است فقط یک پوست اضافه باشد. ممکن است استخوان هم داشته باشد. ممکن است یک بند و یا چند بند استخوانی داشته باشد و یا حتی ممکن است استخوان آن با استخوان های کف دست مفصل شود. گاهی اوقات هم یک انگشت در انتها دو شاخه شده و یه دو انگشت تبدیل می شود.

گاهی انگشت اضافی همزمان در دست ها و پا ها وجود دارد.

 

چند انگشتی گاهی ارثی است ولی در اغلب موارد بطور خود به خود و بدون زمینه خانوادگی ایجاد می شود. گاهی اوقات تعدد انگشتان دست همراه با دیگر ناهنجاری های مادرزادی مثل بیماری های خونی یا قلبی است پس هر بچه ای با این مشکل باید به توسط پزشک یک معاینه کلی شود.

 درمان
درمان این ناهنجاری به صورت عمل جراحی و خارج کردن انگشت اضافه است.
وقتی این انگشت اضافه در طرف شست قرار دارد معمولاً بهترین زمان برای جراحی و خارج کردن آن یک و نیم سالگی است.
عمل جراحی نباید به بعد از پنج سالگی عقب بیفتد. وقتی انگشت اضافه در طرف انگشت کوچک است بهتر است در حدود یک سالگی جراحی شده و خارج شود و وقتی انگشت اضافه در وسط انگشتان دیگر است بهتر است عمل جراحی خارج کردن آن در سن شش ماهگی بچه انجام شود.
بستن انگشت با نخ برای خارج کردن ممکن است موجب خونریزی های شدید شده و عملی خطرناک است. بهترین روش خارج کردن انگشت اضافی به توسط عمل جراحی و بوسیله پزشک است.

و . اسپینا بی فیدا

یکی از نقص های سیستم عصبی مرکزی می باشد که قسمت میانی استخوان ستون فقرات را درگیر می کند. این عارضه دو نوع مختلف دارد که بر اساس میزان درگیری طبقه بندی می شوند.

 

1.     اسپینا بی فیدا مخفی : این نوع عارضه در بیرون از بدن هیچ علائمی ندارد.

2.     اسپینا بی فیدا کیسه ایی: این نوع عارضه یک نوع نقص نمایان، برآمدگی کیسه مانند در پشت کمر دارد.

 این نوع دارای دو دسته است.

a.     مننگوسل (بیرون زدگی مایع نخاعی)

b.     میلو مننگوسل (بیرون زدگی مایع نخاعی همراه تارهای عصبی)

 

 

تشخیص برخی از این نوع عارضه قبل از تولد نوزاد، با سونوگرافی انجام می شوند.

 

v    عوارض

عوارض این عارضه بستگی به نوع ابتلا و میزان وخامت آن دارد. می تواند ناراحتی خاصی ایجاد نکند و یا حتی می تواند علائم فلجی را به وجود آورد ( اختلال در راه رفتن،عدم کنترل ادرار و مدفوع، بی احسی در پهلو ها و...)

 

v    درمان

درمان این  نوع ناهنجاری  بستگی به نوع بروز آن دارد . و معمولاً در مننگوسل و میلومننگوسل عمل جراحی بعد از تولد صورت می گیرد.

 

در مننگوسل ها بعد ار عمل معمولاً دیگر عارضه ایی ندارند اما در میلومننگوسل ممکن است عارضه هایی دیگری به دلیل درگیری عصب وجود داشته باشد .

ز . پا ی چنبری ( (clubfoot

پاچنبری اختلال و بدفوری می باشد که اندام تحتانی و پاها را درگیر می کند. این ناهنجاری می تواند مادرزادی یا در اثر بیماری ها به وجود آید.
پاچنبری مادرزادی معمولاً به تنهایی بروز می کند.علت این ناهنجاری ناشناخته می باشد اما می تواند عواملی ارثی و عصبی در بروز آن دخالت داشته باشد.


 درمان
گچ گیری مکرر روش اصلی درمان این نوزادان می باشد . اما تا زمانی که جثه نوزادان مناسب گچ گیری شود می توان از روش های محافظه کارانه (نوارچسب، اسپلینت(پروتز)قابل انعطاف) استفاده کرد.
اگر تا 3ماهگی نوزاد درمان باعث بهبودی نشد باید عمل جراحی انجام شود.

ح . فتق ناف(بیرون زدگی)

فتق به معنای بیرون زدگی ناف می باشد که معمولاً همراه دور شدن ماهیچه چپ و راست شکم از هم (دیاستاز رکتوس) می باشد.
علت این اختلال، بسته شدن ناقص یا ضعیف حلقه نافی می باشد.

فتق به صورت برجستگی نرمی می باشد که با پوست پوشیده شده و طی گریه، سرفه یا زورزدن برجسته تر می شود.
وزن کم هنگام عامل کمک کننده برای ایجاد این اختلال می باشد.

 درمان
اغلب فتق ها تا سن یک سالگی  خود به خود برطرف می شوند. جراحی توصیه نمی شود مگر اینکه  فتق تا سن 5-4 سالگی باقی مانده و باعث بروز علائم شوند.

ط . در رفتگی مادرزادی مفصل ران(CDH)

این عارضه معمولاً در نوزادان دختر و نوزادانی که با حالت پا زایمان طبیعی می شوند دیده می شود.
این بیماری معمولاً بدون علامت بوده و والدین متوجه هیچ گونه ناراحتی در نوزاد نخواهند شد.
مهم ترین علامت این بیماری محدود بودن حرکت مفصل مبتلاست.
تشخیص این بیماری معمولاً با اولین معاینه ی پزشک در بیمارستان انجام می شود .
 عوارض
این بیماری در صورتی که در شیرخوارگی تشخیص داده نشود و عدم درمان صورت گیرد. سبب کوتاهی اندام مبتلا، چرخش و کج شدن ستون فقرات و لنگیدن شدید موقع راه رفتن در بزرگسالی می شود.

 تشخیص
تشخیص اولیه به وسیله ی معاینه نوزاد انجام می شود. براى تشخىص قطعى این عارضه در ماه هاى اول تولد از سونوگرافى مفاصل ران و سپس از 4 ماهگی به بعد از رادیوگرافى هاى اختصاصى لگن مى توان استفاده نمود.

 

 درمان
در این موارد باید از قنداق کردن نوزادان خودداری شود و بجای آن از 2 یا 3 کهنه که بین پاها گذارده می شود، استفاده گردد. انجام این کار سبب می شود که سر مفصل ران در استخوان لگن بیشتر فشرده شود. در صورت عدم درمان با این روش از گچ گیری یا کرست مخصوص استفاده می شود و اگر بازهم درمان بی فایده بود، اعمال جراحی انجام می شود.

 

 

منابع :
کتاب بارداری به زبان آدمیزاد تالیف دکتر استون و کیت ادلمن و دوئن والد
کتاب معاینه فیزیکی نوزادان تالیف خانم رفیعی و خانم موسوی
کتاب  نوزادان نلسون
پروتکل ایمن سازی کشوری، ویرایش هشتم
کتاب مراقبت نوزاد در منزل
نی نی سایت
نی نی بان
ویکی پدیا
  Mayoclinic
http://med.mui.ac.ir/clinical/kodakan/protocoleZardi.pdf

 

کودک > نوزاد > امور پزشکی
1396/01/26
کارشناس مامایی خانم حیدری
S s s s s s 3
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی