h 2640
i 0
S 2

رشد و تکامل نوزاد

خدای بخشنده را شکرگزار و نوزاد بخشیده بر تو مبارک، امید که بزرگ شود و از نیکوکاریش بهره مند گردی. امام علی (ع)
نوزاد فرشته ای کوچک و هدیه ای آسمانی از طرف خداوند می باشد. این فرشته ی کوچک با گذر زمان و به دست شما رفته رفته بزرگ می شود و تکامل می یابد.
رشد و تکامل به خصوص در سال های اول زندگی،  شاخصه ی اصلی حیات می باشد و نیاز به توجه بسیاری دارد.
در این قسمت برای آگاهی بیشتر شما از نحوه ی رشد و تکامل نوزادتان در این دوره، به شرح این موضوع ها  می پردازیم:

 

  •  رشد و تکامل
    •  االف . شاخصه های رشد
    •  ب . شاخصه های تکامل
    •  ج . پیگیری های رشد و تکامل
    •  د .تفسیر منحنی های رشد
    •  ه . روند رشد نوزاد
  •  حواس و ادراک
    •  الف. حس لامسه
    •  ب‌. حس بویایی
    •  ج. حس چشایی
    •  د‌. حس شنوایی
    •  ه‌. حس بینایی
  •  توانایی های ذاتی
    •  الف . توانایی مغز
    •  ب . واکنش های غیرارادی
    •  ج . تفکر نوزادان
  •  تغییرات سریع
    •  الف. تنفس نوزاد
    •  ب. مدفوع و ادرار نوزاد
      •  1. مدفوع
      •  2. ادرار
    •  ج. خواب نوزادان
    •  د. گریه نوزاد
    •  ه .عطسه نوزادان

رشد و تکامل

معمولاً دغدغه ی اکثر مادرها، نحوه ی رشد و تکامل فرزندشان است. بعضی از مادرها از نحوه ی رشد و تکامل نوزاد خود نگرانند و یا اطلاعات کافی را در این زمینه ندارند.

قبل از هر چیز بهتر است شما را با واژه ی رشد و تکامل بیشتر آشنا کنیم:
رشد: به افزایش اندازه و طول اندام های بدن رشد گویند برای مثال: افزایش وزن، افزایش قد، افزایش دور سر و... .
تکامل: پیشرفتی منظم در طول مسیری مداوم را گویند، در این مسیر کودک مهارت ها و رفتارهای جدیدتری یاد می گیرد، به عبارت دیگر تغییر در عملکرد کودک را تکامل می گویند، برای مثال:
نشستن، خندیدین، راه رفتن، کنترل ادرار و مدفوع و ... .

االف . شاخصه های رشد

شاخصه های نشان دهنده ی رشد، وزن، قد و اندازه دورسر می باشد.

اولین وزن گیری و اندازه گیری های فرشته ی کوچک شما در بیمارستان بعد از زایمان انجام شده است.
معمولاً اندازه گیری های انجام شده فرشته کوچولو شما، بین مقادیر پایین می باشد. مقادیر پایین اندازه های تقریبی طبیعی هر نوزاد به هنگام تولد است.

 وزن : 5/4-5/2کیلوگرم
 قد: 55 -44سانتی متر
 اندازه دور سر:  37-32 سانتی متر
البته ممکن است فرشته کوچک شما کمی تپل تر و یا لاغر تر باشد، که در این صورت ممکن است نیاز به مراقبت بیشتری داشته باشد.

 

ب . شاخصه های تکامل

معمولاً نوزاد در ماه اول زندگی اش تکامل خاصی از خود نشان نخواهد داد ، می توان گفت در ماه اول شاخصه ی خاصی برای تکامل نوزاد وجود ندارد..

البته فرشته کوچوک شما، معمولاً در ماه اول علائمی چون مکیدن انگشت، واکنش به صدای بلند،در آوردن صداهایی آرام از خود و توجه به صورت اطرافیان، را از خود نشان می دهد که می تواند نشانه های خوبی از، در حال تکامل بودن او  باشد.

ج . پیگیری های رشد و تکامل

نوزادن در ماه اول تولد دارای ظرافت های خاصی هستند و همانند فرشته هایی کوچک و ضعیف اند که نیاز به مراقبت و حمایت بیشتر اطرافیان دارند.
همانطور که گفته شد، اولین ارزیابی فرشته کوچک شما در بیمارستان انجام شده است، برای اطمینان از سلامت بیشتر او لازم است، پیگیری ها و ارزیابی های مجدد انجام شود.
اولین پیگیری بعد از تولد نوزاد، 5-3 روز بعد از تولد و سپس 15-14 روزگی نوزاد و بعد از آن    45-30 روزگی نوزاد می باشد.

در اولین پیگیری و مراجعه  شما به درمانگاه برای شما و فرشته ی کوچکتان پرونده ایی تشکیل خواهد شد و سوال هایی برای اطمینان از سلامت و رشد و تکامل نوزادتان از شما پرسیده می شود.
هم چنین در هر بار مراجعه، قد، وزن و دور سر نوزاد گرفته و ثبت می شود.
اگر دقت کرده باشین، در پرونده و کارت مراقبتی که به شما می دهند، نمودارهایی وجود دارد که در آن وزن و قد و دور سر ثبت می شود. این نمودارها که منحنی رشد نامیده می شوند، روند رشد نوزاد شما را نشان خواهد داد.                   

نمودار دور سر

این نمودارها روند رشد فرشته ی کوچک شما را نشان می دهد. البته کمی نمودار دختر و پسر باهم تفاوت دارد که مربوط به روند رشد طبیعی هر کدام است. نمودار های بالا مثالی از نمودارهای کودک دختر می باشد.
ممکن است فرزند شما طی برخی از مراقبت ها به اندازه ی کافی رشد نکرده باشد و یا اینکه بیش از اندازه ی مطلوب رشد کرده باشد. در این موارد  معمولاً توصیه های لازم به شما ارائه می گردد و از شما درخواست می شود برای پیگیری مجدد، مراجعه فرمایید تا در صورت لازم، اقدامات دیگر صورت گیرد.
 نکته مهم
اگر در پیگیری اول فرشته ی کوچولو خود، نگران کاهش وزن او نسبت به وزن هنگام تولد شده اید.
باید بدانید که این کاهش وزن کاملاً طبیعی می باشد.
معمولاً در هفته اول بعد از تولد از وزن نوزاد کاسته می شود. این کاهش وزن معمولاً  به دلیل این است که نوزادان در چند روز اول شیر کافی نمی خورند و از طرفی ادرار و مدفوع زیادی دفع می کنند.
چنانچه نوزاد شیر کافی بخورد تا روز دهم بعد از تولد به وزن اولیه هنگام تولد خود می رسد و بعد از آن مرتباً به وزنش اضافه می شود.
 

د .تفسیر منحنی های رشد

همانطور که گفته شد روند رشد نوزاد شما بر روی منحنی هایی ثبت می شود که نشان دهنده ی وضعیت رشد فرشته کوچک شماست.
منحنی رشد فرزند شما معمولاً به صورت یکی از این 3 مورد می باشد:
1. سیر صعودی
اگر منحنی رشد فرشته ی کوچکتان، حرکتی رو به بالا و موازی با یکی از منحنی های رسم شده بر کارت، به نظر آید، رشد فرزند شما، صعودی و مطلبوب است.
2. سیر افقی
اگر منحنی رشد فرشته ی کوچکتان افقی باشد؛ یعنی خطی صاف شده باشد. باید مراقبت بیشتری از فرزند خود بکنید. زیرا سیر افقی هشدار دهنده است و نشان دهنده ی عدم رشد لازم فرزند شما است.
3. سیر نزولی
حرکت رو پایین منحنی رشد، و نزولی بودن آن خطرناک است و نیازمند به مراجعه به پزشک و دریافت کمک های دارویی و تغذیه ای می باشد.

 

ه . روند رشد نوزاد

1. وزن
همانطور که گفته شد نوزاد در روزهای اول تولد مقداری کاهش وزن داشته (گاهی حدود10درصد)، و در 10 روزگی به وزن اولیه خود هنگام تولد باز می گردد.

بعد از آن در ماه اول تا ماه سوم حدوداً روزی 30گرم افزایش وزن خواهد داشت و بعد روزانه 20گرم تا شش ماهگی و سپس 12گرم تا یک سالگی افزایش وزن خواهد داشت.
البته این مقادیر، مقادیر حتمی نیست و ممکن است در هر نوزادی کم یا زیاد شود.
لذا در صورتی که فرشته ی کوچک شما طبق مقادیر بالا وزن نگرفت، نیاز به نگرانی نیست، زیرا در صورت مساعد نبودن روند رشد و مناسب نبودن وضعیت منحنی ها، طی مراجعه هایی که برای مراقبت ها به مراکز و درمانگاه ها می کنید، آن ها توصیه و راهکارهای لازم را به شما ارائه  خواهند داد.
لازم به ذکر است، نکات مربوط به تغذیه جهت رشد و وزن گیری بهتر نوزاد در قسمت تغذیه کودک ارائه شده است.
2. قد
قد نوزاد طبیعی به طور متوسط 50 سانتی متر است.
رشد قدی نوزاد در کل شش ماهه ی اول حدود 15 سانتی متر و شش ماهه ی دوم حدود 10 سانتی متر    می باشد.
در نوزادان پسر افزایش قد اندکی بیشتر از افزایش قد دختران است.

3. دور سر
سر نوزاد هنگام تولد از بقیه اندام ها بزرگ تر است. چون 75درصد رشد خود را در زمان داخل رحمی کرده است. بنابراین بعد از تولد رشد چندانی نخواهد کرد.
رشد دور سر در ماه های اول بعد از تولد حدود 10-8  سانتی متر و در شش ماهه ی دوم حدود 3 سانتی متر می باشد.
در سال های بعد رشد دور سر چندان زیاد نیست

 

حواس و ادراک

شاید از نظر شما، طی اولین هفته ‌های پس از تولد، فرشته ی کوچک شما کار زیادی بیشتر از خوردن، خوابیدن، گریه کردن و کثیف کردن جایش انجام ندهد. اما در واقعیت اینطور نیست، همه حواس نوزاد عمل می‌کند و همه مناظر، صداها و بوهای دنیا را تجربه می‌کند.

ممکن کمی سخت باشد که بفهمید یک نوزاد تازه متولد شده دقیقاً چه حسی دارد و چه چیزهایی را درک خواهد کرد. اما اگر به واکنش‌های فرشته ی کوچکتان به نور، صدا و تماس‌ها توجه دقیق داشته باشید، متوجه حواسی پیچیده خواهید شد.
و جالب است بدانید که کوچولوی شما تمام حواس و ادراک پنج گانه را حس می کند و می فهمد.
در اینجا شما را با احساسات و ادراک فرزندتان، بیشتر آشنا می کنیم:

الف. حس لامسه

فرشته ی کوچکتان، لمس و نوازش های شما را حس می کند.
او عاشق لمس شدن است، حس لامسه، اولین حسی است که در او رشد می‌کند. به کوچولوی تازه متولد شده ی خود تماس پوست به پوست زیادی بدهید و برای آرام کردن او، نوازشش کنید.

هم چنین مراقب باشید تا اشیا زبر در کنار نوزادتان نباشند، چون پوست نوزادتان، وسیع‌ترین و تکامل یافته‌ترین اندام حسی اوست.
فرشته کوچک شما از همان آغاز تولد، از به تن کردن یک لباس نرم خوشحال می‌شود و با نوازش‌های شما آرام می‌شود. وجود حس لامسه در نوزادان باعث می‌شود از همان ابتدا، متوجه گرمی یا سردی اشیایی که لمس می‌کنند بشوند و نسبت به جنس آن‌ها هم واکنش بدهند.

 

ب‌. حس بویایی

فرشته ی کوچکتان بوی شما را تشخیص می دهد.
در هفته بیست و هشتم بارداری، کوچولوی شما می‌تواند از بینی‌اش استفاده کند. پس پیش از این نیز، او می توانسته بوی خوب و بد را از هم تشخیص دهد.
نوزادان عاشق بوی مادران شان هستند و از ۶ روزگی به بعد بوی مادر خود را تشخیص می دهند و با آن آرامش می یابند. حتی داشتن روسری یا لباس مادر در کنار آن ها می تواند سبب آرامش آن ها شود.
طی تحقیقاتی، نوزادانی که بین دو دستمال آغشته به شیر مادرشان و شیر مادر دیگری قرار گرفتند، اغلب به سمت دستمالی که بوی شیر مادرشان را می‌داد چرخیدند، پس در همان دوره نوزادی، هر زمان که فرزند‌تان بیتابی کرد او را در آغوش بگیرید یا تکه‌ای از لباستان را در کنارش بگذارید تا با بویتان آرام شود.
هم چنین شاید تعجب کنید اما یک بوی خوشایند می‌تواند آن‌ها را در همین ماه‌ اول آرام کند و همانطور یک بوی ناخوشایند می‌تواند اشکشان را در بیاورد.

 

ج. حس چشایی

فرشته ی کوچکتان مزه ی شیر شما را تشخیص می دهد.
همانطور که گفتیم نوزادان قادر به بوییدن هستند، پس تصور می شود که بتوانند طعم ها را بچشند؛ زیرا این دو حواس بسیار به هم مرتبط و نزدیک هستند.
تحقیقات نشان می‌دهد که نوزادان تازه متولد شده مزه‌های شیرین را در بدو تولد ترجیح می‌دهند و شیشه شیری که پر از آب شیرین است را با ولع می‌خورند درحالیکه از خوردن یک چیز تلخ و ترش خودداری می‌کنند. نوزادها عاشق طعم شیرین هستند و میلی به خوردن چیز‌هایی که ترش یا تلخ باشند را ندارند. به همین دلیل اگر شیر خشک را امتحان کنند، ترجیح می‌دهند به جای هر خوراک دیگری، این نوشیدنی شیرین را بنوشند.
بهتر است بدانید او می تواند مزه تمام آنچه را شما می خورید حس کند زیرا مزه غذاها به شیر شما هم منتقل می شود.

د‌. حس شنوایی

فرشته ی کوچک شما صدای شما را می شنود.
اگرچه گوش میانی نوزاد و نیز مراکز پردازش صوتی مغزش در هنگام تولد هنوز تکامل نیافته‌اند، ولی نوزادتان صدای شما را می‌شنود و صدای انسان را به صداهای دیگر ترجیح می‌دهد. به خصوص اگر آن صدا، صدای شما باشد.
به واکنش نوزادتان به صداهای مختلف توجه کنید. صدای انسان‌ها، مخصوصاً صدای پدر و مادر، بهترین موسیقی ممکن برای نوزاد است. اگر نوزاد در گهواره شروع به گریه می‌کند، ببینید که چطور صدای نزدیک شدن شما به او، ساکتش می‌کند.


هم چنین ببینید که چطور وقتی با صدای مهربان و ملایم با او حرف می‌زنید، به حرف‌هایتان گوش می‌دهد و آرام می شود.
نوزاد شما شاید نتواند هنوز حواس دیداری و شنیداری خود را با هم هماهنگ کند،وهنگام صحبت با او به شما نگاه کند. اما حتی وقتی به دور خیره شده است، مطمئن باشید به صدای حرف زدن شما توجه دارد.

 نکته : اکثر نوزادان تازه متولد شده قبل از مرخص شدن از بیمارستان تحت معاینه شنوایی قرار می‌گیرند. اگر این معاینه برای نوزاد شما انجام نگرفت یا به شنوایی او شک دارید، حتماً طی ماه اول تولد او را برای آزمایش شنوایی نزد پزشک اطفال ببرید. مشکل اکثر نوزادانی که با مشکلات شنوایی به دنیا می‌آیند با معاینه شنوایی در بدو تولد تشخیص داده می‌شود.

ه‌. حس بینایی

فرشته کوچکتان، شما را می بیند.
آخرین حسی که در دوران جنینی تکامل می یابد حس بینایی است. اگرچه موقع تولد، نوزاد تنها تا ۳۰ سانتی متری خود را می بیند و فراتر از آن برایش تار است. با این حال حتی در مسافت طولانی فرق نور با تاریکی و حتی فرم افراد را تشخیص می دهد.
وقتی نوزادتان سه ماهه شود، به دنیای پیرامونش نگاه می‌کند. او رنگ های روشن یا تضاد رنگ های تند را ترجیح می‌دهد و چیزی که علاقه زیادی به تماشای آن دارد، چهره‌ها هستند.

درست است که نوزاد شما در هفته اول توانایی کامل برای دیدن را ندارد و تا حدودی نابینا تلقی می‌شود، اما او حتی از آن زمان هم می‌تواند مادرش را بشناسد. محققان می‌گویند حتي نوزادان 4 روزه، نسبت به افراد غريبه و ناآشنا زمان بيشتری را به مادرشان خيره مي شوند.
پس اگر می‌خواهید با فرشته ی کوچک ‌تان ارتباط دیداری برقرارکنید، بهتر است صورت ‌تان را نزدیک ببرید و به چشم‌هایش نگاه كنيد. در 3 ماه اول، فرزند شما قبل از هر چيز «حركت» را مي‌بيند و در همین هفته‌های اول می‌تواند خنده و اخم مادرش را از هم درک کند.

 نکته

• وقتی که نوزاد شما سعی می کند روی یک تصویر تمرکز کند ممکن است متوجه شوید که چشم های او چپ می شود.  این امر طبیعی است به دلیل این که کنترل چشم نوزاد شما هنوز کاملا رشد پیدا نکرده است. و ممکن است تا 4-3 ماهگی ادامه پیدا کند. در صورت بهبود نیافتن تا 4-3 ماهگی بهتر است با پزشک مشورت کنید.
• نوزادان تازه متولد شده قبل از مرخص شدن از بیمارستان تحت معاینه ی بینایی به نام واکنش به نور قرمز (Red reflex)  قرار می‌گیرند. گاهی ممکن است این معاینه انجام نگیرد یا فراموش شود، به همین دلیل در اولین ملاقاتی که با پزشک داشتید، از او بخواهید این معاینه رابر روی نوزادتان انجام دهد.
این معاینه باعث تشخیص برخی از مشکلات بینایی مادرزادی می شود.

توانایی های ذاتی

نوزادان به هنگام تولد دارای توانایی ها و فعالیت های بلقوه ای می باشندکه کاملا ذاتی و بدون هیچ گونه آموزش می باشد. برخی از این توانایی ها شامل موارد زیر می باشند.

الف . توانایی مغز

هنگامی که  فرشته کوچک شما، پا به این دنیا می‌گذارد، بدن او هنوز کامل نشده است وفقط بخشی از سیستم عصبی و مغزاو تکامل یافته است.
وزن مغز نوزاد هنگام تولد، یک چهارم مغز یک فرد بزرگسال است و قادر به کنترل وظایف حیاتی بدن مانند نفس کشیدن، گریه کردن، خوابیدن و غذا خوردن است ؛اما قشر مغز (بخشی از مغز که تفکرات و احساسات پیچیده تری را کنترل می‌کند)،هنوز درحال رشد است تا او را قادر سازد که طبق میل و خواسته خود عمل کند، نه اینکه فقط نسبت به محیط پیرامونش واکنش های غیر ارادی نشان دهد.

نوزاد هنگام تولد دارای ۱۰۰ میلیارد نرون (سلول‌های مغزی) است؛ اما نرون‌ها به تنهایی به رشد و توانایی نوزاد کمک نمی‌کنند. برای اینکه نوزاد قادر به انجام هر کاری شود، از تعقیب اشیاء گرفته تا خندیدن، این سلول های مغزی باید با هم ارتباط برقرار کنند و دندریت‌ها (شاخه‌های متعدد سلولهای عصبی) طویلی که پل بین سلول‌ها تشکیل می‌دهند را به وجود آورند.
این رابط‌های سلول‌های مغزی سیناپس (پیوندگاه) نام دارند. نوزاد هنگام تولد سیناپس‌های زیادی ندارد، این دلیل دیگری از عدم تکامل او است.
مغز نوزاد ۱۶ برابر کند‌تر از مغز بزرگسالان اطلاعات را مخابره می‌کند. سرعت یافتن انتقال اطلاعات مغز نوزاد نیاز به زمان دارد. مغز نوزاد هنگام تولد فقط قادر به ایجاد میلین (غلاف عصب، ماده‌ای متراکم و چرب که ارتباط بین سلول‌ها را سرعت می‌بخشد) است.
در سه ماهه اول عمر نوزاد، سیناپس‌های او بیش از ۲۰ برابر می‌شوند.
 

ب . واکنش های غیرارادی

با اینکه نوزاد قادر به مواظبت از خود نیست، اما توانایی های او هنگام تولد شگفت آور است.

نوزاد با ۷۰ واکنش غیرارادی ذاتی به دنیا می‌آید که به بقای او کمک می‌کنند. برخی از این واکنش های غیرارادی واقعاً قابل توجه هستند.
واکنش هایی مانند واکنش غیر ارادی گردن قوی او (نوزاد سرش را به یک سمت می‌چرخاند، یک بازویش را صاف می‌کند و دست دیگرش را جلو می‌آورد)، واکنش به گرسنگی و... . سایر واکنش های غیرارادی نوزاد، برای خانمی که تازه مادر شده است کمتر محسوس هستند.
تحقیقات نشان داده است اگر نوزاد سالم را بعد از تولد در یک اتاق ساکت و کم نور روی شکم مادرش‌‌ رها کنید، تقریباً نیم ساعت روی شکم او استراحت می‌کند و هر از گاهی به چهره مادرش خیره می‌شود و بعد شروع می‌کند به ملچ ملوچ کردن و بدون هیچ کمکی با استفاده از واکنش غیر ارادی و قدرتمند پا‌هایش، و بالا و پایین آوردن گردنش، به سمت سینه مادر حرکت می‌کند؛ همین که به سینه مادرش رسید، دهانش را باز می‌کند و آن را به دهان می ‌گیرد و اولین شیرش را به تنهایی و بدون هیچ کمکی می‌نوشد.
نوزادان سالم هنگام تولد، دارای توانایی اساسی برای دراز کردن دست‌های شان به سمت چیزی هستند، اما از آن جا که ماهیچه‌های قوی گردن آن‌ها به دست‌های شان متصل است، هر حرکت کوچک گردن به حرکت دست‌ها نیز کمک می‌کند. اتصال دست‌ها و گردن، سر نوزاد را از جلو یا عقب افتادن ناگهانی محافظت می‌کند.

ج . تفکر نوزادان

تفکر کردن نوزادان، بستگی به تعریف شما از فکر کردن دارد.
درست است که نوزاد نمی تواند عقاید خود را با دیگران در میان بگذارد، اما برخی از محققان معتقدند که نوزادان مفاهیم را کنار هم می‌چینند (البته به طور سطحی) و مطابق با آن رفتار می کنند.


مسأله ی شنیدن و تشخیص صدای مادر از بدو تولد مشهود است. پس می توان گفت نوزاد نسبت به احساسات قبل و بعد از تولد پاسخ می دهند و این که حافظه و احساسات به طور جدا ناپذیری با تفکر مرتبط هستند.
مغز نوزاد بسته به نوع تجارب او در رحم مادر و بعد از تولد، رشد متفاوتی دارد.
او در رحم مادر، در هنگام تولد و مراحل اولیه دوران نوزادی، چیزهای زیادی را می‌آموزد، او نسبت به محیط پیرامونش بسیار حساس است و از‌‌ همین  روزهای اول زندگی همه چیز را به خاطر می‌سپارد.
برخی کار‌شناسان معتقدند که مغز نوزاد برای انجام وظایفی بیش از وظایف حیاتی بدن تکامل نیافته است. اما یک واقعیت روشن است، نوزادان هر روز چیزهایی می‌آموزند و آن دانش‌ها را در مجموعه مهارت های رو به رشد خود به کار می‌برند. بنابراین کاملاً واضح است که نوزاد فکرمی کند و با نتیجه گیری های حاصل از آن هر روز فعالیت های جدیدی به کارهای خود اضافه می کند.

 مغز نوزاد به خودی خود تکامل نمی‌یابد.
تحقیقات نشان می دهند که رشد مغز نوزاد به فعالیت او بستگی دارد. هر تجربه نوزاد شما، از تماشای اسباب بازی سیاه و سفیدی که بالای تختش آویزان است گرفته تا دریافتن این مطلب که گریه باعث می‌شود به او غذا بدهید و آرام کنید، مدارهای مغزی خاصی را تحریک می‌کند و سایر مدار‌های مغزی غیر فعال‌‌ را رها می‌کند.
تمام این‌ موارد به این معنا می باشد که صحبت کردن با نوزاد و تمامی روابط عادی مادر واطرافیان با نوزاد که در اوایل زندگی او رخ می‌دهند، به رشد مغز او کمک کرده و او را باهوش‌تر می‌کنند.
مهم‌ترین عامل عدم کامل بودن مغز نوزاد هنگام تولد، ویژگی اجتماعی بودن انسان‌ها است که با هم کار و زندگی می‌کنند.
فردیت به آن اندازه که برای انسان مهم است برای بقیه موجودات مهم نیست. اگر با توانایی های بیشتری به دنیا می‌آمدیم، تفاوت های فردی مان در خطر قرار می‌گرفت. اما اشتباه نکنید، قابلیت‌های نوزاد (تشخیص نوزاد) همچنان ما را شگفت زده می‌کنند. آن‌ها خیلی زود از محیط پیرامون خود سرمشق می‌گیرند و این امر بنیان حافظه را پی ریزی می‌کند.
 

تغییرات سریع

یکی از شیرین ترین خاطرات شما در این دوران، مشاهده تغییرات سریع در فرزندتان است.

مهم ترین این تغییرات در این دوره، نحوه تنفس، اجابت مزاج و افزایش وزن فرشته ی کوچک تان می باشد.

الف. تنفس نوزاد

بر اساس یک چرخه طبیعی که درخصوص تمام نوزادان صدق می‌کند، تنفس نوزاد ابتدا سریع و عمیق است و در ادامه آرام ‎تر و سبک ‌تر می‌شود. این چرخه‌ ای است که هر روز و هر نوبت درخواب طی می‌شود.
این چرخه در اصطلاح «تنفس» دوره‌ای گفته می‌شود. در این فرآیند ممکن است تنفس نوزاد برای پنج ثانیه و حتی بیشتر هم متوقف شود، اما در ادامه شاهد تنفس‌های عمیق‌تر خواهید بود.


گاهی نزدیک به انتهای تنفس، نوزاد نفس عمیقی مانند آه، می کشد و سپس تنفس دوره ای را شروع می کند.
چنین فرآیندی کاملاً طبیعی است و با گذر زمان و بزرگتر شدن نوزاد  تغییر می‌کند.
این بی نظمی تنفسی در نوزاد نارس (نوزادانی که زودتر از زمان زایمان متولد می شوند) یا کم وزن، بیشتر و مشخص تر دیده می شود.
بعد از گذشت چند ماه از تولد، تنفس نظم بهتری پیدا می کند و البته سرعت آن همیشه بیشتر از سرعت تنفس در افراد بزرگتر است.
تنفس نوزاد علاوه بر بی نظمی، با سر و صدا نیز همراه است. علت این امر، جمع شدن بزاق و ماده مخاطی در حلق نوزاد است. جریان هوا ضمن عبور از این مایعات، صدای غلغل یا قرقره کردن تولید می کند.
نوزاد از راه بینی راحت تر نفس می کشد و چون این مسیر تنگ است، یک گرفتگی جزیی، می تواند سر و صدای زیادی به وجود می آورد. تنفس از راه دهان به ندرت صورت می گیرد. وقتی دهان نوزاد در حال خواب باز می ماند، زبان نوزاد به عقب برگشته و به سقف دهان می چسبد و تنفس را از راه دهان مشکل می سازد.
برای این که نوزاد به راحتی نفس بکشد، بهتر است او را روی شکم بخوابانید و سر او را کمی به طرف راست یا چپ بگردانید. در این وضعیت بزاق و ماده مخاطی وارد حلق نمی شود و راه عبور هوا باز می ماند.

گاهی برخی از نوزادان در تنفس کردن خود دچار مشکل می شوند و نیازمند تلاش برای تنفس کردن هستند، این علائم معمولاً در نوزادان نارس بیشتر دیده می شود.
در صورتی که یکی علائم زیر را در نوزاد خود مشاهد کردید، باید سریعاً به پزشک اطلاع دهید تا نوزاد شما را معاینه کند، و در صورت لزوم درمان لازم را ارائه دهد.
 اگر تنفس نوزاد بیش از 60 بار در دقیقه باشد.
 خس‌خس کردن‌ های ادامه ‌دار در پایان هر دم و بازدم.
 برافروخته شدن حفره‌های بینی که نشان دهنده تلاش بیشتر نوزاد برای نفس کشیدن است.
 حرکات اضافی و بیش از حد ماهیچه‌های قفسه سینه هنگام تنفس.
 نفس کشیدن در حالی که وقفه های بیش از 10 ثانیه ما بین آن ها مشاهده می‌شود.
 مشاهده ساختار مثلثی شکل آبی رنگی در پیشانی، بینی و لب‌ها که نشان می‌دهد خون اکسیژن کافی از شش‌ها دریافت نمی‌کند.

 

ب. مدفوع و ادرار نوزاد

یکي از کارهايي که مادران براي نوزادشان انجام می دهند، تعویض پوشک نوزاد است. بررسي مدفوع و ادرار در هر بار تعویض پوشک، امری مهم است زیرا بررسی مدفوع اطلاعات زیادی از وضعیت درونی نوزاد به شما خواهد داد.
نوزادان در چند هفته ی اول زندگی شان با تغییرات زیادی در مدفوع خود مواجه هستند.
برای آگاهی بیشتر شما به شرح بیشتر این مطلب می پردازیم:

 

تعداد دفعات دفع مدفوع و ادرار
تعداد دفعات دفع ادرار و مدفوع در همه ی نوزادان یکسان نمی باشد. معمولاً تعداد دفعات دفع، وابسته به  مقدار و دفعات شیرخواری می باشد.
بعضی از نوزادان پس از هر بار خوردن شیر، مدفوع شلی دفع می کنند. تعداد اجابت در نوزادی که خوب از شیر مادر تغذیه می کند بیشتر است، و اغلب صدای کار کردن شکم نوزاد در طول شیر خوردن شنیده می شود.
تعداد طبیعی دفع مدفوع در ماه اول تولد نوزاد، بین 8 - 3 بار و تعداد طبیعی دفع ادرار بین 8 - 6 بار در 24ساعت می باشد.

 نکته
1. نوزاد شما بعد از تولد حتما باید دفع مدفوع و ادرار داشته باشد. در صورتی که بعد از 24 ساعت پس از تولد ادرار نکرد و یا بعد از 48 ساعت مدفوع نکرد، حتما به پزشک مراجعه کنید.
2. تعداد طبیعی دفع مدفوع و ادرار نشان دهنده ی شیردهی کامل و کافی می باشد. در صورتی که تعداد دفع نوزاد شما پایین است، سعی کنید تعداد دفعات شیردهی را بالا ببرید و به حداقل 8 بار در روز برسانید.

 

1. مدفوع

الف . رنگ مدفوع

مدفوع حاصل تجزیه شدن غذاها، باکتری‌ها و سلول‌هایی است که از بدن،روده و صفرا خارج می‌شود. صفرا ضایعاتی است که از کبد دفع شده و در روده ذخیره می‌شود و رنگ مدفوع را تعیین می‌کند.
در زمان تولد، روده‌ی نوزادان استریل است؛ اما بعد از گذشت چند هفته روده‌ها و مدفوع پر از باکتری‌های مفید می‌شود. نوزادی که با شیر مادر تغذیه می‌کند بسته به تغذیه مادر هر روز پروتئین‌های متفاوتی را هضم می‌کند که همین، رنگ‌های متنوعی به مدفوع می‌دهد. هرچند نوزادانی که با شیرخشک تغذیه می‌شوند روزانه غذای مشابهی را دریافت می‌کنند اما تنوع باکتری‌ها در روده آنها هم می‌تواند رنگ مدفوع را متفاوت کند.

انواع رنگ مدفوع
قهوه ای تیره
احتمالاً واژه ی مکونیوم را شنیده اید. مکونیوم مدفوعی تیره رنگ مربوط به روز های اول پس از تولد است. این نوع مدفوع از دوران جنینی فرزند شما می باشد، مدفوع در روده فرزند شما قبل از تولد شکل می‌گیرد. نوزادان با روده‌هایی پر از مکونیوم به دنیا می‌آیند.
مکونیوم ماده‌ای استریل، چسبناک، قهوه‌ای یا سبز است که از مایع آمنیوتیک، صفرا و سلول‌های بدن ساخته می‌شود. در اغلب نوزادان مکونیوم وجود دارد و بعد از تولد دفع می‌کنند.
وقتی نوزاد 3 یا 4 روزه ‌است مدفوع او از حالت مکونیومی به غلظتی آبکی می‌رسد و از قهوه‌ای مایل به سبز به رنگ معمول خود تبدیل می‌شود.

مدفوع قرمز (وجود خون قرمز روشن در مدفوع )
شایع‌ترین علت مشاهده رگه‌های خونی در مدفوع نوزادان وجود خراش‌های کوچکی در اطراف مقعد نوزاد است.
علت این خراش‌ها می‌تواند خروج پرفشار محتویات روده بزرگ باشد بنابراین نوزاد باید توسط پزشک مورد بررسی قرار بگیرد تا اطراف مقعد او را از نظر وجود خراش‌ها بررسی کند.
دومین علت شایع خون در مدفوع آلرژی‌ نوزاد به شیر گاو است. آلرژی به شیرگاو به شکل‌های مختلف خودش را نشان می‌دهد که یکی از اشکال آن به خصوص در دوره نوزادی وجود رگه‌های خون در مدفوع است که شبیه نخ قرمز رنگی در مدفوع نوزاد دیده می‌شود. در چنین مواردی به جز حذف لبنیات در رژیم غذایی مادر، در نوزادی که شیر مادر می‌خورد، نیاز به اقدام دیگری نیست. اما اگر نوزاد شیرخشک می‌خورد و نسبت به آن آلرژی دارد باید از شیرخشک‌های رژیمی خاصی استفاده کرد.
علت دیگر وجود خون در مدفوع، می تواند بیماری‌های خونریزی‌ دهنده در نوزادان باشد.

مدفوع سبز
وقتی شما از هر سینه برای مدت زمان کوتاهی به کودک شیر دهید او آغوز بیشتری دریافت می‌کند که شیرین ‌تر و رقیق‌ تر است. در این حالت در پوشک نوزاد مدفوع سبز و کف‌ مانندی مثل جلبک دیده می‌شود.
کودک شما باید مدت طولانی‌تری با هر سینه شیر بخورد ( حداقل 20 دقیقه در هر بار)، تا اطمینان حاصل شود که مواد غذایی کافی را دریافت می‌کند.
گاهی اوقات ویروس هم می ‌تواند این رنگ مدفوع را ایجاد کند. اگر نوزادتان همراه مدفوع سبز،نسبت به روزهای دیگر ناراحت و بی‌قرار است، بهتر است با پزشک مشورت کنید.

مدفوع سبزتیره
اگر شما به فرزندتان مکمل آهن بدهید مدفوع سبز تیره یا تقریباً سیاه خواهد شد. مصرف اسفناج هم (در آینده نوزاد) می‌تواند رنگ مدفوع را تیره کند.
در صورت مشاهده مدفوع تیره علائم دیگر کودک را نیز بررسی کنید. اگر مدفوع کودک بدون استفاده از مکمل آهن سیاه باشد یا همراه با تب، استفراغ، بی‌اشتهایی و بی قراری باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید.چون گاهی خون به این رنگ در مدفوع دیده می شود.
مدفوع زرد
معمولاً رنگ  زرد مدفوع تا زمانی که همراه علائم بی قراری، تب و... همراه نباشد، نشانه این است که نوزاد بخوبی با شیر مادر تغذیه می شود.

مدفوع سفید رنگ
مدفوع سفید نشانه مشکل کبد یا کیسه صفرا است. صفرا ماده‌ای گوارشی است که در کبد ساخته و در کیسه صفرا ذخیره می‌شود. رنگ طبیعی مدفوع را همین صفرا تعیین می‌کند. اگر کبد صفرا تولید نکند یا صفرا مسدود شده باشد، ‌مدفوع می‌تواند سفید باشد. اگر متوجه مدفوع سفید درکودک خود شدید در صورتی که همراه با تب،‌ استفراغ، کج‌خلقی، بی‌اشتهایی و بی قراری باشد، باید هرچه سریع‌تر با پزشک مشورت کنید.



 

 نکات کلی در مورد مدفوع نوزاد
1. برخلاف تصور عامه مردم، رنگ سبز مدفوع نوزاد ارتباطی با سرماخوردگی ندارد. در شش هفته اول بدو تولد، ممکن است مدفوع نوزاد سبز روشن باشد و ناگهانی خارج شود و دارای تکه‌های سفت صابونی شکل باشد که این حالت طبیعی است.

2. تکه‌هایی با رنگ سفید با پوشش زرد یا قهوه ای، در مدفوع بیشتر نوزادان دیده می شود، این تکه ها، مربوط به لخته‌های کازئین (پروتئین اصلی شیر که به حالت پنیری در آمده) است.
3. گاه نوزاد شیر مادرخوار، 3 تا 8 نوبت در روز دفع موفوع دارد که کاملاً طبیعی است و جای هیچ گونه نگرانی وجود ندارد.

4. مدفوع نوزاد شیر مادرخوار، بیشتر شل و زرد خردلی رنگ است که مختصری بوی ترشیدگی (اسیدی) دارد و این حالت تا زمانی که غیر از شیر مادر، غذایی به کودک داده نشود، باقی می ماند.
5. نوزادی که از شیر خشک تغذیه می کند، اغلب یک نوبت در روز دفع مدفوع دارد که دارای رنگ زرد کم رنگ، سفت و مختصری قلیایی یا خنثی است و بوی زیاد می‌دهد.


ب. بوی مدفوع

بوی مدفوع واکنشی به این مسئله است که چقدر مدفوع در روده مانده است. مدفوع هر چه بیشتر در کنار باکتری‌ها مانده باشد، بوی بدتری دارد. البته برخی کودکان دارای  مدفوع با بوی تند ممکن است حساسیت داشته باشند.
به طور معمولاً، مدفوع کودکی که با شیر مادر تغذیه می‌کند بوی زیادی نمی‌دهد در حالی که تغذیه‌کنندگان با شیر خشک، معمولاً مدفوع بدبویی دارند.
به هر حال مدفوع بو دارد ولي نبايد بوهاي تند و زننده، که آزاردهنده است داشته باشد؛ زيرا نوزاد جز شير مادر ماده غذايي ديگري نمي‌خورد.

ج . غلظت و ثبات مدفوع
غلظت مدفوع متفاوت است. نوزدانی كه با شیر مادر تغذیه می‌شوند، مدفوع بسیار نرمی دارند. نوزادانی که شیر خشک مصرف می کنند معمولاً مدفوع منسجم تر و سفت تری دارند؛ در این نوزادان به دلیل وجود باقیمانده‌های شیر خشک، بافت مدفوع به نظر حجیم ‌تر از مدفوع نوزادی است که با شیر مادر تغذیه شده است. دلیل این تفاوت هم به هضم نشدن برخی ترکیبات شیر خشک در بدن شیرخوار مربوط می‌شود.
نوزاداني که شير مادر مي‌خورند، مدفوع را به راحتي دفع مي‌کنند اما اگر بچه‌اي موقع دفع مدفوع زور بزند، رنگ صورتش قرمز شود و گريه کند و بعد از زور زدن بالاخره يک مدفوع نرم و با قوام طبيعي و با مشخصاتي طبیعی مدفوع که در بالا گفته شد، دفع کند، مشکلي نيست زيرا اين حالت در نوزادان گذراست. علت آن هم اين است که هنوز بين عضلات کف لگن و روده بزرگ آنها هماهنگي وجود ندارد؛ در نتيجه نوزاد از فشار داخل شکمي‌اش استفاده می ‌کند و زور مي‌زند تا عمل دفع را انجام دهد.
ولي اگر نوزادي مدفوع سفت،‌ شکل‌ دار وغليظ مانند کودکان بزرگ ‌تر دفع کند، کاملاً غيرطبيعي محسوب مي‌شود و معمولاً نشان‌دهنده يبوست است؛ و يا می تواند به دلیل کند شدن حرکت مدفوع در روده باشد، به طوري که آب مدفوع بيش از حد جذب شده است. گاهي نيز در جريان برخی بيماری‌های تب‌دار اين حالت‌ ديده مي‌شود.

د . وجود موکوس در مدفوع
وجود موکوس یا همان مخاط در مدفوع می‌تواند برای پدر و مادر نگران ‌کننده باشد زیرا می‌تواند نشانه بیماری‌هایی مانند روده تحریک‌پذیر، کولیت یا موارد دیگر باشد.
این بیماری می‌تواند ناشی از تغییر در باکتری‌های طبیعی در دستگاه گوارش نیز باشد. مدفوع آبکی مایل به سبز کمرنگ با رشته‌های براق نشانه وجود موکوس است. در صورت وجود موکوس می‌توانید به وجود حساسیت یا عفونت نیز مشکوک باشید و در این صورت باید با پزشک مشورت کنید.

 نکته کلی

• کودکان معمولاً روزانه 10 پوشک را در ماه اول و دوم کثیف می‌کنند و بعد از آن تا 4 ماهگی روزانه 2 تا 4 پوشک.
•  بچه‌هایی که با شیر خشک تغذیه می‌کنند به طور کلی کمتر از بچه‌هایی که با شیر مادر تغذیه می‌کنند، مدفوع می‌کنند زیرا مدفوع آنها به کندی به سمت روده حرکت می‌کند. آنها یک یا دوبار در ماه اول،‌ و هر یک یا 2 روز یک بار،بعد از ماه اول و دوم اجابت مزاج دارند. اما برخی 3 تا 4 بار در روز مدفوع می‌کنند.

2. ادرار

2. ادرار
ممکن است ادرار نوزاد شما در روز های اول کمی متفاوت با روزهای دیگر باشد.
معمولاً شما در همین روزهای اول چیزی شبیه مورد های پایین را از ادار نوزاد خود خواهید دید:
روز اول: پوشک یک بار خیس می شود آن هم به رنگ نارنجی مایل به قرمز.
روز دوم: پوشک ۲ بار خیس می شود و نارنجی روشن می شود.
روز سوم: انتظار ۳ بار ادرار نارنجی مایل به زرد را داشته باشید.
روز چهارم: نوزاد ۴ بار ادرار به رنگ زرد روشن دارد.
روز پنجم: در این روز فرزندتان ۶ تا ۸ بار ادرار به رنگ لیمویی روشن دارد.
البته این موارد در همه ی نوزادان یکسان نیست و با هم متفاوت است.
• کریستال در ادرار نوزاد
ممکن است هنگام تعویض پوشک نوزاد، روی سطح پوشک کریستال هایی را مشاهده کنید.  نگران نباشید، دیدن کریستال در ادرار نوزادان مسئله ای عادی است، اما بهتر است فرزندتان توسط پزشک معاینه شود.

رنگ کریستال ها
معمولاً رنگ کریستال ها شدت بیماری کودک را نشان می دهد. کریستال های روشن مربوط به خود پوشک هستند. این کریستال ها به منظور جذب بیشتر پوشک در آن قرار دارند، اما گاهی به سطح پوشک می آیند.
کریستال های نارنجی یا صورتی معمولاً متشکل از نمک های کلسیم و اوره هستند و از ادرار نوزاد به پوشک راه می یابند. این حالت در میان پزشکان به «لکه های خشتی» معروف است و نشان می دهد بدن کودک کم آب شده است. لکه های خشتی در نوزادانی که تنها چند روز از تولدشان گذشته، بسیار شایع است اما چندان جدی نیست.
اگر این نوع کریستال ها را در پوشک فرزند خود مشاهده کردید؛ باید شیردهی خود را  بیشتر کنید تا آب مورد نیاز بدن فرزندتان تامین شود.
در صورت پایدار بودن این کریستال ها به پزشک مراجعه کنید.
 

ج. خواب نوزادان

 
نوزادان به طور متوسط بیشتر طول شب و روز را در خواب سپری می کنند و هر چند ساعت یک بار برای شیرخوردن بیدار می شوند. معمولاً برای پدران و مادران تازه بسیار مشکل است که بدانند نوزادشان به چه میزان خواب نیاز دارد.


به طور متوسط نوزادان چیزی در حدود 16 تا 18 ساعت در شبانه روز می خوابند. نوزادان غالباً دارای چهار سیکل خواب در هر 24 ساعت هستند و در طول روز به حداقل 2 بار خواب میان روزی نیاز دارند. مدت زمان خواب میان روزی نوزادان به زمان بندی غذای آن ها بستگی دارد.
به طور متوسط در حدود 8 تا 9 ساعت در روز و حدود 8 ساعت در شب می خوابند. البته اکثر نوزادان در ابتدا نمی توانند در طول شب به طور پیوسته در حدود 6 تا8 ساعت بخوابند و معمولاً تا سن 3 ماهگی چندین بار در طول شب بیدار می شوند.
اغلب نوزادان هر 3 تا 4 ساعت یک بار برای شیر خوردن بیدار می شوند. اگر نوزاد شما خوابش طولانی تر شد و بیدار نشد، باید او را هر 3 تا 4 ساعت یک بار بیدار کنید وشیردهی را انجام دهید، اگر نوزادان مدت طولانی شیر نخورند خطرناک است زیرا دچار افت قند می شوند؛ هم چنین باعث می شود افزایش وزن او که معمولاً طی چند هفته اول اتفاق می‌افتد با مشکل رو به رو نشود.
کودکان و نوزادان نیز مانند بزرگسالان مراحل مختلف خواب دارند و در هر مرحله عمق خواب آنها نیز تغییر می کند. بسته به مرحله خواب، نوزادان می توانند در خواب دست و پا زده و در حرکت باشند و یا آرام و بدون حرکت در جای خود دراز بکشند.
الگوی خواب نوزاد از هنگامی که در شکم مادر است شروع به شکل گیری می کند. در حدود 8 ماهگی جنین، او شروع به خواب با حرکت یا خواب آرام می کند.


برای نوزادان نیز دو نوع خواب وجود دارد:
الف . خواب REM یا حرکت سریع چشم ها :
این مرحله از خواب، خواب سبک است که در این مرحله نوزاد خواب نیز می بیند و چشم های او با سرعت به جلو و عقب حرکت می کنند. با اینکه نوزادان حدود 16 ساعت در شبانه روز می خوابند، حدوداً نیمی از این زمان خواب rem می باشند. کودکان بزرگتر و بزرگسالان بسیار کمتر از این زمان می خوابند و تنها چند ساعت را در خواب rem سپری می کنند.
ب . خواب غیر REM
خواب غیر remخود به چهار دسته تقسیم می شود.
مرحله اول: چرت زدن؛ چشم ها بر روی هم می افتند، ممکن است باز و بسته شوند.
مرحله دوم: خواب سبک؛ نوزاد دست و پایش را حرکت می دهد و ممکن است با صدا از جا پریده و تکان بخورد.
مرحله سوم: خواب سنگین؛ در این مرحله نوزاد آرام و بدون حرکت است.
مرحله چهارم: خواب بسیار سنگین؛ در این مرحله نوزاد کاملاً آرام و بدون حرکت است و حتی با سر وصدا نیز تکان نمی خورد.
نوزاد در هر بار خوابیدن ابتدا وارد مرحله اول و سپس مرحله 2 و 3 و 4 می شود پس آن به مرحله 3 بازگشته و بعد مجدداً وارد مرحله 2 شده و پس از آن وارد خواب rem می گردد. این سیکل ممکن است چندین بار در طول خواب او رخ دهد.
بعضی از نوزادان هنگامی که از مرحله خواب بسیار عمیق وارد خواب سبک می شوند ممکن است به طور کامل بیدار شده و در چند ماه اول برای شان مشکل باشد که دوباره به خواب برگردند.
نوزادان معمولاً بلافاصله پس از بیدار شدن، بسیار هوشیار هستند و به اطراف نگاه کرده و متوجه پیرامون خود می باشند. در صورت شنیدن صدا به آن پاسخ نیز می دهند. اما بلافاصله پس از این زمان آرام ولی هوشیار، زمان گریه فرا می رسد که او دست و پای خود را به شدت تکان داده و شروع به گریه می کند. بنابراین اگر بلافاصله پس از بیدار شدن نوزاد به او شیر بدهید می توانید از وارد شدن او به فاز گریه جلوگیری کنید.

نه تنها خواب به بدن کمک می کند تا انرژی هایش را نگهداری و ذخیره کند، بلکه خوابیدن برای رشد مغزی نوزاد نیز بسیار مهم است. دانشمندان معتقدند که خوابیدن به رشد مغز کمک می کند، زیرا که در حین خواب سبک (rem)، مغز استراحت نمی کند و به فعالیت های خود ادامه می دهد. در حقیقت، جریان خون به مغز در زمان خواب سبک به دو برابر مقدار معمولش می رسد، زیرا که باقی اعضای بدن در خواب به سر می برند و در نتیجه به جریان خون زیادی نیاز ندارند. این افزایش جریان خون به مغز به خصوص به قسمتی از مغز که عمل کنترل خود به خودی تنفس را بر عهده دارد زیاد می شود.
در مدت زمان خواب rem بدن شروع به افزایش تولید پروتئین های عصبی خاصی می کند که سازنده قالب مغز می باشند
هم چنین در زمان خواب سبک، مغز شروع به فرآوری اطلاعاتی می کند که در زمان بیداری کسب کرده است، اطلاعاتی که به نظر مفید می آیند را در حافظه ثبت می کند و اطلاعات نامربوط و غیر مهم را پاک می کند. این عمل در یادگیری نوزاد، که دنیایی جدید به سویش گشوده شده است بسیار حائز اهمیت است.
بسیاری از دانشمندان معتقدند که خواب سبک یا rem باعث تحریک مغز در حال رشد نوزاد شده و تصاویر مفیدی را که برای رشد فکری نوزاد بسیار مهم است، در اختیار مغز می گذارد. در حین خواب سبک، قسمت های بالایی مغز همچنین فعال می مانند، در حالی که در حین خواب سنگین، قسمت های بالایی مغز بسته شده و بدن نوزاد، از طریق قسمت های پایینی مغز کنترل می شود.
یکی از دلایلی که نوزادان بخش بیشتری از خوابشان را در مقایسه با بزرگسالان در rem به سر می برند، می تواند این باشد که مغز آن ها بسیار سریع در حال رشد است (کودکان تا 2 سالگی به 75 درصد رشد مغزی کامل خود می رسند) و برای این رشد نیاز دارند تا بیشتر فعال باقی بمانند.
جالب است بدانید کودکانی که زودتر به دنیا می آیند تقریباً 90 درصد زمان خوابشان را در rem به سر می برند. به احتمال بسیار زیاد دلیل آن این است که بتوانند رشد مغزیشان را سرعت بخشند و زمانی را که در شکم مادرشان برای رشد از دست داده اند به این طریق جبران کنند.
پس با توجه به توضیحات بالا، از خواب فرزند خود نباید نگران باشید، و باید بدانید که خواب نوزاد شما برای رشد و تکامل او لازم است.

 

 نکته مهم
1. کارشناسان توصیه می کنند برای پیشگیری از عارضه مرگ ناگهانی نوزادانSIDS))*، نوزاد خود را به پشت بخوابانید و از خواباندن به پهلو و شکم خودداری کنید.
برخی محققین این فرضیه را مطرح کرده اند که ممکن است به شکم خوابیدن نوزاد، تنفس او را دچار مشکل کند و یا منجر به بیش از حد گرم شدن نوزاد گردد، چنین مسایلی در برخی از نوزادان، احتمال مرگ ناگهانی را در آن ها افزایش می دهد.

*سندروم مرگ ناگهانی نوزاد که به اختصارSIDS  نامیده می‌شود، به مرگ نا به هنگام نوزادان  در خواب بدون هیچ‌گونه پیش‌ بینی  قبلی پزشکی گفته می شود. عامل این بیماری ناشناخته است گرچه دانشمندان توانسته‌اند برخی منشاهای این بیماری را شناسایی کنند. محققان دلایل متعددی را در بروز این عارضه شناسایی کرده‌اند که از آن جمله، نارس بودن نوزادان، در معرض دود دخانیات قرار داشتن در هنگام خواب، به پشت نخواباندن نوزادان (نباید روی قلب آن‌ها فشار باشد)، عوامل ژنتیکی و ... می‌باشند.

2. هم چنین نوزاد شما در خواب ممکن است استفراغ کند، به همین دلیل بهتر است هنگام خواب، گردن او را کمی مایل به چپ یا راست قرار دهید. در این حالت از گیر کردن بزاق دهان و مواد در گلویش جلوگیری می شود.

 

د. گریه نوزاد

گریه راه ارتباط نوزاد با اطرافیان است و یا به زبان دیگرنوزادان برای ابراز نیازهای خود گریه می کند.
معمولاً بعضی از نوزادان در طول هفته ی اول تولد، به ندرت گریه می کنند و به نظر کاملا سالم و آرام می آیند؛ ولی از هفته ی دوم، به بلند ترین گریه کنندگان شناخته می شوند!


بسیاری از نوزادان شیوه ها و صداهای مختلفی برای گریه ی خود به وجود می آورند، که  هرکدام معنایی متفاوت دارد.
ممکن است نوزاد شما با گریه خود به شما بفهماند که گرسنه است، پوشکش نیاز به  تعویض دارد و ... .
در کل شما از گریه نوزادتان باید بفهمید که عاملی وجود دارد که نوزادتان را اذیت می کند. برای مثال علاوه بر عوامل بالا، عواملی چون: تنهایی، تغییرات دمای بدن نوزاد( سرد و گرم بودن)، درد ناحیه ای از بدن و... می تواند دلیل گریه فرزندتان باشد.
به زودی در می یابید چگونه باید پیام های نوزاد خود را تشخیص دهید.
باید توجه داشته باشید ، گریه های طولانی مدت و بدون دلیل می تواند دلیل بر وجود یک نوع ناراحتی برای مثال وجود بیماری در نوزاد باشد، لذا در این صورت جهت بررسی بیشتر بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

ه .عطسه نوزادان

نوزادان زیاد عطسه می‌کنند. این عطسه به معنی آن نیست که سرما خورده‌اند یا بیمار شده‌اند.عطسه‌های نوزاد به او کمک می‌کند تا راه تنفسی‌اش را تمیز کند. عطسه باعث می‌شود مجاری تنفسی بسته نوزاد باز شود.

 

 

 

 

منابع

کتاب بهداشت مادر و کودک تالیف خانم فاطمه رفیعی

کتاب قدم به قدم برای مادر شدن تالیف خانم صفا و خانم خوش نژاد

کتاب آمادگی برای زایمان و مراقبت از نوزاد

 سایت webmd  و Parents

 

کودک > نوزاد > رشد و تکامل
1396/01/27
کارشناس مامایی خانم حیدری
S s s s s s 2
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی