h 2812
i 0
S 3

طب سنتی نوزاد

در سال های اخیر با توجه به پیشرفت طب مکمل در درمان بیماری ها و تأکید سازمان بهداشت جهانی بر این که طب مکمل و سنتی می تواند در کنار طب نوین به حل بسیاری از مشکلات بپردازد، طب سنتی اسلامی مورد توجه ویژه ای قرار گرفته است. پزشکان طب اسلامی معتقدند ریشه سلامت انسان و حتی رفتار او را باید در مزاج فرد جست و جو کرد. رفتارهای انسان خواه خوب و یا بد بر اساس مزاج او صورت می‌گیرد. در این میان، پزشکان طب اسلامی معتقدند برای پرورش کودکانی با سلامت جسمانی بالا، رشدی قوی و هوشی سرشار باید مزاج کودک را متناسب با بهترین مزاج پرورش داد. به عقیده‌ی آنان ، درست است که مزاج هر شخص تابع مزاج پدر و مادر بوده، ولی می‌توان با راهکارهایی ، مزاج کودک را متناسب با بهترین مزاج، پرورش داد..توجه به نکات زیر که با استفاده از نظرات پزشکان طب سنتی اسلامی جمع آوری گردیده است، می‌تواند ما را در این امر مهم یاری دهد.

  •  کودک خوش تیپ
  •  افزایش ایمنی بدن کودک
  •  پوست سالم و شاداب کودک
  •  مشکلات شایع نوزادی
    •  راه های تسکین عوارض ناشی از واکسن
    •  درمان مشکلات گوارشی در نوزاد
      •  أ‌. رفع سکسکه نوزاد
      •  ب‌. درمان کولیک نوزاد
      •  ج. ریفلاکس معده
    •  زردی کودک
    •  درمان برفک
    •  عدم کنترل سر نوزاد تا 3 ماهگی

کودک خوش تیپ

برای داشتن کودکانی با وزن و رشدی مناسب به توصیه های زیر توجه فرماید.

  • بهترین مزاج کودک

پزشکان طب اسلامی معتقدند به منظور رشد کودک از ابتدای تولد تا سنین 25 سالگی مزاج کودک باید گرم وتر باشد. پس مادر بهتر است برای رشد کودک از خوراکی های گرم و تر استفاده کند و به هنگام شروع تغذیه تکمیلی توجه به آن داشته باشد. به همین منظور مادر می تواند به منظور افزایش کیفیت شیر خود و وزن گیری مناسب نوزاد از بادام استفاده کند. مصرف مغز خام بادام شیرین به میزان چهارده عدد روزانه علاوه بر افزایش میزان شیر، پروتئین آن را نیز زیاد می کند. برای آگاهی از اغذیه گرم و تر به جدول زیر توجه فرمایید.

مواد غذایی گرم و تر

 

 

لبنیات

کره، ماست چکیده، شیر محلی تازه گاو و شیر گوسفند

صیفی جات

خربزه، خیار چنبر، طالبی و گرمک

 

میوه ها

انجیر تازه و خشک، انگور، خرما، سیب شیرین، قیسی، گیلاس، گلابی، موز، مویز، بالنگو، اقسام توت و کشمش

ریشه ها

انوع ترب، زردک، سیب زمینی ترش، شلغم و هویج

سبزی ها

شبدر، تربچه و ترب

حبوبات

گندم و اقسام لوبیا

گوشت ها

 

جگر سیاه و سفید، پاچه، گوشت گوسفند (بره (بوقلمون، مرغ محلی، میگو، زبان و چشم

 

مغزهای گیاهی

بادام درختی شیرین، بادام زمینی، تخم

طالبی، تخم خربزه و کنجد

متفرقه

 

شیره انگور، روغن کنجد، روغن گاو، دنبه، روغن بادام تلخ، ارده، سمنو و خاکشیر

ب. ستفاده از گوشت، شیر، سویق و عسل در مقوی شدن شیر مادر نیز تأثیر ویژه ای دارد. به منظور آگاهی از سایر مواد مؤثر در افزایش کیفیت و ازدیاد شیر می توانید به قسمت راه هایی برای افزایش شیر مادران در طب سنتی بعد از بارداری مراجعه فرمایید.

  • راه حل های مؤثر بر افزایش قد و استخوان

قد نوزادان در بدو تولد 45 تا 55 سانتی متر و به طور متوسط 50 سانتی متر است و در پایان سال اول زندگی به 75 سانتی متر می رسد. درسال دوم 13-12 سانتی متر به قد نوزاد اضافه می شود و از آن به بعد تا زمان بلوغ، رشد قدی نوزاد به میزان 6-5 سانتی متر در سال افزایش می یابد. یکی از مواد مغذی مورد نیاز رشد قدی کودک، کلسیم می باشد. از آن جا که نوزاد شیرخوار کلسیم مورد نیاز خود را از بدن مادر دریافت می کند تأمین کلسیم بدن مادر از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پزشکان طب اسلامی در این زمینه توصیه های مفیدی ارائه داده اند که شامل موارد زیر می باشد:

  • استفاده از سویق

پزشکان طب اسلامی معتقدند استفاده از سویق ها در رشد کودک تأثیر ویژه ای دارد. ائمه معصومین (علیهم السلام) نیز سفارش ویژه ای به خوراندن سویق به نوزاد کرده اند (المحاسن، ج2 ، ص489). آن ها معتقدند خوراندن سویق به نوزاد، سبب رشد و تقویت بدن کودک، روییدن گوشت و تقویت استخوان ها و سیستم اسکلتی کودک می گردد. شما می توانید از ابتدای تولد تا 5 ماهگی خود سویق مصرف کنید و سپس از 5 ماهگی به بعد به کودک سویق بخورانید. سویق یکی از منابع غنی کلسیم بوده و در پیشگیری از مشکلات استخوانی بسیار مؤثر است. سویق هایی که می توان برای رشد کودک استفاده کرد شامل سویق گندم، سویق سنجد و سویق کودک است. برای آگاهی از نحوه ی درست کردن سویق به ادامه مطالب توجه کنید.

أ. سویق گندم

سویق گندم چاق کننده، از بین برنده تب، کمک به افزایش رشد قد، به عنوان جایگزین شیر خشک همراه با شیر گاو رقیق شده (البته شیر باید طبیعی باشد) می باشد. سویق سنجد و سویق گندم تأثیر ویژه ای درسلامت جسمی و وزن گیری کودک دارد. سویق گندم خوراکی است که از سبوس گندم و آرد گندم و سبوس جو و آرد جو تهیه می شود. هرکدام را به صورت جدا و به مقدار مساوی آسیاب کرده و سپس به صورت جدا تفت می دهند (سبوس زودتر از آرد بو داده می‌شود و زود می‌سوزد) سپس با هم مخلوط می گردد.

ب. سویق سنجد

پودر هسته سنجد، در تأمین کلسیم بدن بسیار مفید است. سویق سنجد مقوی بوده و دارای خواصی هم چون افزایش دهنده ی شیر مادر، تقویت استخوان، پوکی استخوان، درمان قطره قطره آمدن ادرار و گرم کردن کلیه است، سنجد را آسیاب کرده و بدون روغن تفت می دهند. مصرف پودر هسته سنجد با شیر بیشترین تأثیر را در تقویت سیستم اسکلتی بدن داراست. سنجد را به طور کامل آسیاب کرده (محتوی پوست، گوشت و هسته سنجد است) و آن را تفت می دهند. هم چنین استفاده از سویق سنجد و دارویی به نام استخوان ساز یا غبیرا که عمده ی ترکیبات آن پودر سنجد است در پیشگیری و درمان پای پرانتزی در کودکان بسیار مفید است.

ج. میزان مصرف سویق ها

سویق تا 5 ماهگی توسط مادر مصرف گردد. برای استفاده، آن را به صورت ناشتا و به میزان 2 قاشق غذاخوری به صورت خشک (همراه با چیزی مصرف نگردد) مصرف کنید. بعد از 5 ماهگی سویق می تواند توسط نوزاد مصرف شود.

  • مواد غذایی سرشار از کلسیم

کلسیم نقش ویژه ای در سلامت رشد کودک و رشد قدی وی دارد. برای مثال خوردن برگ چغندر تأثیر ویژه ای در افزایش قد کودکان دارد. (المحاسن ج2ص327) برای آگاهی از سایر مواد غذایی سرشار از کلسیم به قسمت طب سنتی دوران بارداری (بهترین مکمل های کلسیم و آهن در بارداری) مراجعه فرمایید. 

افزایش ایمنی بدن کودک

یکی از موارد ویژه ای که می تواند در سلامت جسمانی کودک تأثیر ویژه ای داشته باشد، توجه به سلامت جسمی کودک و پیشگیری از ابتلا نوزاد به بیماری هاست. راه حل های زیر که با استفاده از نظرات پزشکان طب سنتی اسلامی در این زمینه جمع آوری گردیده است، می تواند در سلامت جسمی کودک شما مؤثر باشد.

  • واکسیناسیون نوزاد

متخصصین طب اسلامی واکسنی به نام جاوشیر(صمغ گیاهی است که بیشتر در لرستان رشد می کند) به عنوان واکسیناسیون نوزاد پیشنهاد می دهند. آن ها معتقدند جاوشیر می تواند واکسیناسیونی قوی در برابر انواع بیماری ها مانند مشکلات مغزی، عفونت ها و التهابات بدنی مورد استفاده قرار گیرد. این واکسن را باید بعد از تولد نوزاد، به مقدار خیلی کم ( به اندازه یک عدس) درآب (آب فرات یا آب باران باشد بهتر است) حل کرده و یک قطره از آن را در بینی راست و یک قطره در بینی چپ بریزید. این کار باید قبل از بریدن بندناف در بیمارستان صورت گیرد.

هم چنین آن ها، در کودکان بزرگ تر استفاده از دارویی به نام واکسن امام کاظم (نوعی دارو که انواع تابستانه و زمستانه دارد) را پیشنهاد می دهند. این دارو به عنوان یک واکسن در برابر انواع بیماری ها عمل کرده و می تواند از ابتلا کودک به مواردی هم چون سرماخوردگی، آنفلونزا و تب جلوگیری نماید. این دارو دارای انواع زمستانه و تابستانه بوده و محتویات آن بسته به فصل به منظور جلوگیری از بیماری های فصلی، متفاوت است (ترکیب زمستانه آن هلیله سیاه، مسطکی، شکر قرمز بوده و ترکیب تابستانه آن هلیله سیاه ، رازیانه و شکر سرخ است) اگر از این دارو به عنوان واکسن (جهت پیشگیری از ابتلا به بیماری) استفاده گردد، این دارو را در ابتدا سه روز در گلوی کودک می ریزند و بعد از آن هر ده روز یک باراستفاده می گردد.

  • پیشگیری از بیماری با رعایت آداب معنوی

از آن جایی که درمان با روایات در طب سنتی اسلامی از جایگاه ویژه ای برخوردار است، متخصصین طب اسلامی علاوه بر نکاتی که در بالا به آن ها اشاره شد، برای پیشگیری از ابتلا کودک به بیماری، راه حل های ویژه ای را ارائه داده اند که شامل موارد زیر می باشد.

  • پزشکان طب اسلامی معتقدند برای داشتن نوزادانی سالم و برخوردار از سلامت جسمی و روحی آدابی را که در اسلام دراولین روز زندگی کودک بیان شده است، انجام دهید. برای آگاهی از این آداب به قسمت سلامت معنوی نوزاد مراجعه فرمایید.
  • طبق روایات نگهداری کبوتر در منزل ( کافی، ج6، ص546(، مرغ و یا خروس سفید) قرب الاسناد، حمیری، ص93) جهت جلوگیری از آسیب موجودات موذی مانند جن، به کودک ضروریست. به عقیده ی پزشکان طب اسلامی بهترین کبوتر، کبوتر راعبی است. کبوتر راعبی قرمز رنگ بوده، پاهای آن پر داشته و روی سر آن تاج وجود دارد و زیاد پرواز نمی‌کند. به فرموده معصومین (علیهم السلام) بال زدن کبوتر سبب رانده شدن موجودات موذی می گردد. (من لایحضرالفقیه، ج3، ص350) به عقیده ی پزشکان طب اسلامی، یکی از راههای پیشگیری از بیماری ها، جلوگیری از آسیب موجودات موذی مانند جن به انسان ها می باشد.
  • به فرموده ی یکی از معصومین (علیهم السلام) خواندن سوره فلق و سوره ناس هرکدام سه مرتبه و سوره توحید صد مرتبه در هر شب در پیشگیری از ابتلا نوزاد به بیماری ها و آسیب موجودات موذی مانند جن بسیار مؤثر است. (کافی، ج۲، ص۶۲۳)

پوست سالم و شاداب کودک

در مراقبت از پوست نوزاد و بهره مندی کودک از پوستی سالم توصیه های زیر بسیار مؤثر است.

  • اگر پوست کودک تان دچار خشکی شده است، استفاده از روغن بنفشه بسیار مفید است. روغن بنفشه پایه زیتون را به سر و ابروی کودک خود بمالید و 2 قطره از آن را نیز در ناف کودک خود ریخته و روی آن را با تکه پنبه ای بپوشانید.
  • اگر لب کودک تان دچار خشکی و شقاق شده است و یا این که پوست کودک دچار آفتاب سوختگی و یا سرما زدگی و یا دچار سوختگی با نفت ومشتقات آن شده است، مالیدن لعاب به دانه و یا له شده ی سبزی خرفه بر پوست بسیار مفید است. در رفع خشکی پوست کودک و داشتن پوستی سالم روغن مالی (با روغن زیتون) قبل از حمام بسیار مفید است.
  • اگر پوست کودک شما در تماس با پوشک، دچار حساسیت شده است، توصیه های زیر در رفع این مشکل بسیار مؤثر است.
  • بهترین پوشک نوزاد، پوشک بلند با روکش کتان می باشد زیرا ادرار نوزاد به بیرون درز نکرده، حساسیت زا نبوده و امکان تبادل هوا با بیرون نیز وجود دارد.
  • بعد از هر بار عوض کردن پوشک نوزاد، او را برای مدتی باز بگذارید، تا پوست ناحیۀ آسیب دیده در مجاورت هوا التیام یابد و از میزان عوارض حساسیت کاسته شود.
  • استفاده از ترکیب محلول پودر عدس بی پوست که به آن دال عدس و عدس قرمز هم می‌گویند، سرکه طبیعی و گلاب بر محل حساسیت که معمولاً ناشی از ادرار سوختگی و عرق سوز شدن کودک است، در کاهش میزان حساسیت بسیار مؤثر است.
  • استفاده از پماد کالاندلا، مالیدن روغن طبیعی زیتون بر محل حساسیت در رفع این مشکل بسیار مؤثر است.
  • استفاده از روغن گل سرخ مخلوط با سرکه‌ی خیلی ترش به مدت حداقل 3 هفته در درمان مشکلات ناشی از عرق سوز شدن کودک که معمولاً در پوشک بچه دیده می شود، بسیار مفید است.

مشکلات شایع نوزادی

در دوره نوزادی به خصوص اگر به تازگی وارد دنیای زیبای مادری شده اید بهتر است بدانید ممکن است کودک شما دچار مشکلاتی گردد که تقریباً اکثر نوزادان با آن مواجه خواهند بود. نگران نباشید؛ در طب سنتی اسلامی برای این مشکلات راه حل هایی وجود دارد که با استفاده از آن ها می توانید این مشکلات را بهبود بخشید. پاره ای از مشکلات به شرح زیر است.

راه های تسکین عوارض ناشی از واکسن

با راه های زیر می توانید تب و درد ناشی از واکسن را در کودک خود بهبود بخشید.

1. درمان تورم

در درمان تورم ناشی از واکسن، محل واکسن را با استفاده از روغن سیاهدانه ماساژ دهید. هم چنین استفاده مادر از چای آویشن به همراه عسل، ورم ناشی از واکسن را کاهش می دهد.

2. درمان تب

  • آبی را که 7 بار جوشیده باشد را با مقداری سرکه به نسبت 5 به 1 مخلوط کنید. (سرکه 1 واحد، آب 5 واحد) و سپس آن را با گرداندن ظرفی در ظرف دیگر سرد کنید. سپس دستان کودک را در این محلول قرار دهید. می توانید پارچه ای را آغشته به این محلول کرده و بر کف پای کودک قرار دهید. بعد از خشک شدن پارچه دوباره آن را با این محلول خیس کنید.
  • پارچه خیسی را روی پیشانی بیمار قرار دهید تا فوری خنک شود.
  • به عقیده پزشکان طب اسلامی بهترین درمان تب استفاده از کاسنی تازه است. برای این منظور، روغن بنفشه را با کاسنی تازه و له شده مخلوط کرده و بر پیشانی بچه قرار دهید.
  • لباس‌های کودک را کم کنید.
  • مقداری حنا را با سرکه ی طبیعی (سیب یا انگور عسکری) مخلوط کرده به گونه ای که نه سفت باشد و نه شُل، و سپس در کف هر دو پا در قسمت گودی آن بگذارید. (به مدت 15 تا 20 دقیقه) بعد از این زمان کف پاها را با آب سرد بشویید. توجه داشته باشید که کف پا بعد از مدت تعیین شده باید شسته شود و الا دمای ‌بدن به شدت کاهش می یابد.

درمان مشکلات گوارشی در نوزاد

با توجه به این که روند بلوغ دستگاه گوارش کودک برای تطابق با مواد غذایی، امری تدریجی است و بسیاری از رفلکس های گوارشی کودک برای تحمل مواد غذایی هنوز نارس می باشد، ممکن است نوزاد در این دوران با مشکلاتی مواجه شود که امری کاملاً شایع است. با توجه به این که بهبود تغذیه نوزاد و اطمینان از تأمین مواد غذایی مورد نیاز کودک، امری ضروری است، توصیه های زیر می تواند بهترین گزینه برای بهبود این مشکلات باشد.

أ‌. رفع سکسکه نوزاد

  • برای رفع سکسکه در نوزاد، مادر نوزاد دم کرده گل گاوزبان و سنبل الطیب بخورد و به بچه شیر بدهد.
  • بعد از شیر خوردن، آروغ نوزاد را بگیرید.
  • شکم نوزاد را با روغن بابونه به آرامی ماساژ دهید.

ب‌. درمان کولیک نوزاد

کولیک نوزاد که به آن دل درد حمله ای نیز گفته می شود، معمولاً در شیر خوران کوچک تر از 3 ماه دیده شده و تا 12 هفتگی برطرف می شود. کولیک خود را به صورت گریه زیاد همراه با کشیدن پاها به سمت شکم نشان می دهد و مدت زمان گریه نوزاد بیش از 3 ساعت و تعداد دفعات آن بیشتر از 3 بار در هفته است. پزشکان طب سنتی اسلامی برای رهایی از این مشکل راهکارهای مفیدی ارائه داده اند که به شرح زیر می باشد.

1.سلامت دستگاه گوارش مادر

علت کولیک نوزاد، سردی شیر مادر و یبوست مادر دانسته شده است. برای رفع این مشکل مادر باید خوراکی های با طبع گرم مصرف کند و مشکل یبوست خود را برطرف کند. با موراد زیر می توانید مشکل خود را برطرف کنید.

  • مصرف غذاهای پر الیاف، مثل انواع میوه ها و سبزیجات، شیر و غذاهای آبکی مانند سوپ و آش توام با یک قاشق مرباخوری عسل با هر نوبت غذا بهترین روش درمان یبوست است.
  • استفاده از شربت انجیر در رفع یبوست بسیار مفید است. (در صورت ابتلا به دیابت می توانید آن را با شیره توت شیرین کنید) تعداد 7 عدد انجير را داخل يك ليوان گلاب خيسانده و يك شب در ميان قبل از خواب انجيرها ميل شود و گلاب آن صبح نيم ساعت قبل از صبحانه ميل شود و بعد ده دقيقه پياده روي انجام شود. از این ترکیب می توانید به مدت 40روز استفاده نمایید.
  • نمک طبیعی دریا را قبل و بعد غذا استفاده نمایید.
  • برای درمان یبوست، روزانه 4 الی 6 لیوان آب بنوشید. البته بهتر است به همراه آب، خرما بخورید. از نوشیدن آب شور نیز پرهیز نمایید.
  • از نوشیدن آب در بین غذا بپرهیزید و یک لیوان آب جوش در حالت ناشتا استفاده نمایید.
  • مقداری خاكشير را با آب داغ و عسل مخلوط كرده و ميل نمایید.
  • روزی يك خوشه انگور به مدت ده روز ميل شود.
  • روغن زيتون را با آلو و عرق نعناع با گلاب و عسل میل نمایید.
  • استفاده از سنا مکی و مغزفلوس در درمان یبوست بسیار مفید است.

2. توجه مادر به غذای مصرفی خود

بهتر است بدانید برای داشتن معده ای سالم و کمک در برطرف کردن کولیک نوزاد، پزشکان طب اسلامی معتقدند از خوردن غذاهای با طبع سرد در یک وعده خودداری نموده و بهتر است غذاهای با طبع سرد را همراه با غذاهای با طبع گرم مصرف نمود. پس توجه به طبع غذا هنگام طبخ، ضروری است. پس برای پیشگیری از به وجود آمدن مشکلات گوارشی در نوزاد مواد غذایی را به همراه مصلح آن استفاده نمایید. در زیر جداول مواد غذایی به همراه مصلح (متعادل کنندی مواد غذایی) آن ها آمده است.

خوردنی و نوشیدنی های گرم و تر (دموی)

افراد بامزاج گرم یا مزاج مرطوب یا هر دو کمتر و با مصلح بخورند و افراد بامزاج سرد یا مزاج خشک یا هردو بیشتر بخورند.

دسته غذایی

نام غذا

مصلح

لبنیات

کره

عسل، شکر سرخ، ادویه قابضه

انواع ریشه‌ها

انواع ترب

نمک، عسل، زیره خیسانده شده در سرکه

زردک

انیسون، ادویه گرم

هویج

انیسون، ادویه گرم

توت و بذرهای ملین

اقسام توت

سکنجبین ترش، گوارش کمونی (زیره ای)

خاکشیر

کتیره، عسل

صیفی‌ها

خربزه، طالبی، گرمک

آب انار ترش، سرکه

خیار چنبر

مصطکی، انیسون

انواع سبزی‌ها

تربچه

نمک، عسل، زیره خیسانده شده در سرکه

حبوبات

اقسام لوبیا

دارچین، زنجبیل، خردل، زیره، نمک، روغن زیتون، آویشن، فلفل، پختن با گوشت حیوان

میوه ها

انجیر تازه

سکنجبین، شربت ریواس، شربت بالنگ

انجیر خشک

گردو، آویشن، انیسون، بادام

انگور

تخم کرفس، غذاهای ترش، سکنجبین

خرما

آب انار، بادام، سکنجبین، خشخاش، گلاب، سرکه، کاهو

زردآلو رسیده

عسل، انیسون، زنیان، مصطکی، زیره، روغن زیتون

سیب

دارچین، گلنگبین، غذاهای لطیف

قیسی

عسل، انیسون، زنیان، مصطکی، زیره

گلابی شیرین

عسل، دارچین، هل، رازیانه، مربای زنجبیل، کندر، زیره

گیلاس

مسهل هل و ملین ها

موز

نمک، مربای زنجبیل، عسل، سکنجبین

مویز

سکنجبین، خشخاش، عناب، آب میوه های ترش

گوشت‌ها

بوقلمون

گشنیز، سماق

گوسفند

گشنیز، سماق، مرزه

پاچه

گلپر، سرکه، مرزه، زنجبیل، دارچین

جگر سفید

شاه زیره، خیساندن در سرکه و سپس کباب نمودن، دارچین

جگر سیاه

ادویه گرم، نمک، دارچین، گشنیز، شاه زیره، سرکه، کباب نمودن

زبان

طبخ با سرکه و یا گشنیز، زیره، خولنجان، مرزه

مغز

نمک، آویشن، دارچین، زیره، ترشی های طبیعی

غاز

آب انار، زیره، دارچین، فلفل، زنجبیل

میگو

سرکه، شربت انار، شاه زیره، نعناع

مغزهای گیاهی

بادام درختی شیرین

مصطکی، عسل، رب های ترش

تخم طالبی

بنفشه، عسل

کنجد

عسل

بادام زمینی

مصطکی، عسل

غذاهای فراوری شده

ارده

سرکه، عسل

روغن بادام تلخ

عسل

روغن کنجد

عسل

شیره انگور

تخم ریحان، خشخاش

خوردنی ها ونوشیدنی های گرم و خشک (صفرازا)

افراد با مزاج گرم یا مزاج خشک یا هم گرم و هم خشک، از اینها کمتر و با مصلح بخورند و افراد سرد مزاج یا مرطوب یا هر دو بیشتر بخورند.

دسته غذایی

نام غذا

مصلح

ریشه‌ها

پیاز

شستن آن با آب و نمک، سرکه، آب انار، کاسنی

چغندر

خردل، آبغوره، پختن با عدس، شربت بالنگ، سرکه

سیر

پختن در آب و نمک، روغن بادام، کره، گشنیز، سکنجبین، انار ترش

موسیر

پختن آن در آب و نمک، روغن بادام، کره، سکنجبین

توت ها و بذرهای ملین

تخم ریحان

مرزنجوش

فرنجشمک

بنفشه، سکنجبین

صیفی ها

بادمجان

پختن با گوشت بره، روغن گاوی تازه، سرکه، زیره، گلپر، انار و دانه انار

فلفل سبز

صمغ عربی، صندل، گلاب

بذرها

برگ چغندر

خردل، آبغوره، پختن با عدس، شربت بالنگ

پونه

آرد بلوط، رب مورد، سرکه

پیازچه

شستن آن با آب و نمک، سرکه، آب انار، کاسنی

ترخون

عسل، کرفس

سبزی ها

تره

گشنیز، کاسنی تازه

تره تیزک (شاهی)

کاسنی، خرفه، سرکه

جعفری

سویق، بادرنجبویه، ترشی های طبیعی، کاسنی

رازیانه

صندل، سکنجبین

ریحان

نیلوفر

سی سبز (سرسم)

کتیرا

شاه تره

کاسنی، هلیله زرد

شبدر

کاسنی

شنبلیله

سکنجبین، انیسون، کاسنی، برگ اسفناج، برگ خرفه

شوید (شبت)

آبلیمو، آبغوره، ترشی های طبیعی، سکنجبین ساده

کنگر آبی

عناب

کنگر فرنگی

ادویه گرم، سرکه، روغن زیتون

کنگر وحشی

سرکه، ترشی

گزنه

آب میوه های سرد، زعفران

مارچوبه

عسل، سرکه، سکنجبین

مرزه

سرکه

نعناع

کرفس

والک

گشنیز، کاسنی تازه

حبوبات

جوی دو سر (چاودار)

کتیرا

لپه

کتیرا

نخود

خشخاش، زیره، شوید، سکنجبین ساده، گلنگبین

میوه ها

انبه

زنجبیل، نمک، مویز، شربت زرشک، روغن زیتون

به

عسل، انیسون، مربا نمودن آن با عسل

زیتون

مغز گردو، مغز بادام، سرکه، عسل، شیرینی های طبیعی

نارگیل

عسل، میوه های ترش، لیمو، هندوانه

گوشت ها

آهو

سماق، گشنیز، مرزه، پختن با روغن بادام یا کنجد، سکنجبین

بلدرچین

روغن کنجد، روغن بادام، آب انار، روغن زیتون

گوزن

سرکه، آبغوره، روغن های گیاهی

دل

آویشن، زیره، فلفل، گلپر، خواباندن در روغن کنجد و بعد کباب کردن

شتر

جوشاندن با روغن زیتون، پختن با نمک و شوید، فلفل، سرکه، زیره

شتر مرغ

سرکه، روغن

قرقاول

سکنجبین

گنجشک

آب انار، آبغوره، سکنجبین ترش، دارچین، هل

کبوتر

پختن با آبغوره و سرکه، کاسنی، کرفس، سماق، شوید، تره، نخود

کبک

ترشی های طبیعی، سکنجبین

ادویه ها

آویشن

سرکه انگور

افتیمون

زعفران، کتیرا، روغن بادام، صمغ عربی

انیسون

رازیانه، سکنجبین

اسپند

میوه های ترش، سکنجبین

اسطوخدوس

سکنجبین

بادرنجبویه

صمغ عربی، کندر

برگ بو

کتیرا

پونه

کتیرا

ادویه ها

تخم کافشه

انیسون، شیرینی های طبیعی

خردل

روغن بادام، کاسنی، سرکه

دارچین

کتیرا، مصطکی

رازیانه

صندل، سکنجبین

رزماری

سکنجبین

زردچوبه

آب لیمو، آب بالنگ

زعفران

انیسون، سکنجبین

زنجبیل

عسل، روغن بادام

زنیان

گشنیز، باقلا

زیره

عسل، کتیرا

سیاهدانه

در سرکه خیساندن، کتیران

فلفل

روغن گیاهی سرد، عسل

گلپر

خیساندن در سرکه، بوئیدن کافور و یا گلاب، رازیانه

میخک

صمغ عربی

نمک

روغن بادام، آویشن، گوشت حیوان جوان فربه

وانیل

زعفران، روغن پسته، گلاب

هل

کتیرا

اقسام بزرک

گشنیز، سکنجبین، عسل

مغزهای گیاهی

بادام هندی

مصطکی، عسل، ربوب ترش

بادام درختی تلخ

عسل، خشخاش، بادام شیرین

بادام کوهی

مصطکی، عسل

بنه (پسته کوهی)

گلاب، رب ریواس، سکنجبین، ربوب ترش

پسته

زردآلو، انار ترش، سرکه، سکنجبین، آلو

تخم

آفتابگردان

آبغوره، آب انار، سرکه

چلغوزه

خشخاش، عسل، سکنجبین، میوه های ترش

فندق

آب عسل، شکر سرخ، شربت به، سکنجبین

گردو

انار ترش، سکنجبین، خشخاش، ترشی های طبیعی

غذاهای فراوری شده

روغن زیتون

مغز گردو، مغز بادام، سرکه، عسل، شیرینی های طبیعی

شکر سرخ

کاهو، به، بادام، شیر تازه دوشیده شده، ترشی های طبیعی

شیره خرما

سرکه، بادام درختی، سکنجبین، ترشی های طبیعی

عسل

آب انار ترش، آب لیمو، آب بالنگ، سرکه، گشنیز

خوردنی ها و نوشیدنی های سرد و خشک (سودازا)

افراد با مزاج سرد یا مزاج خشک کمتر و با مصلح بخورند و افراد گرم مزاج یا مرطوب یا دموی متناسب با شدت مزاج بیشتر بخورند.

دسته غذایی

نام غذا

مصلحات

لبنیات

قراقروط

انواع فلفل، زیره، سیاهدانه

کشک

گلنگبین، سیر، نعناع خشک، پونه کوهی

توت ها و بذرهای ملین

بارهنگ

عسل، مصطکی

تمشک

عسل

شاه توت

عسل، آب انار، انار، اطریفل صغیر

سبزی‌ها

ترشک

شربت ها، رازیانه، شکر سرخ

ریباس (ریواس)

شربت عود، انیسون، عسل

گشنیز

سکنجبین، زرده تخم مرغ با فلفل و نمک، آب مرغ، دارچین

حبوبات

ارزن

عسل

برنج

خیساندن در آب و نمک، زعفران، زیره سیاه، شوید

جو

رازیانه، شیرینی های طبیعی، انیسون، روغن های گیاهی

ذرت

شیرینی های طبیعی، روغن های گیاهی

عدس

مرزه، روغن بادام، سرکه، گلپر، پختن با گوشت حیوان جوان، روغن کنجد تازه، پونه، زعفران، روغن گاو

ماش

خشخاش، زیره، شوید، سکنجبین ساده، گلنگبین

میوه ها

آلبالو

عسل

ازگیل

انیسون، عسل، عود هندی

انار ترش

عسل

بالنگ

عسل، بنفشه، شربت انجیر، شربت خشخاش

تمر هندی

کتیرا، خشخاش، عناب، بنفشه، لعاب به دانه

زالزالک

انیسون، عسل، عود هندی

زرشک

میخک، شکر سرخ و شیرینی های طبیعی

زغال اخته

عسل، گلنگبین

غوره

گلنگبین، شربت خشخاش، انیسون

کُنار

سکنجبین، گلنگبین، مصطکی

گریپ فروت

عسل، گلنگبین

لیمو عمانی

عسل، گلنگبین

نارنج

عسل، گلنگبین

ولیک

عسل، گلنگبین

گوشت‌ها

گاو

پیاز، نخود، ادویه‌ها ـ حتی اگر اصلاح شود باز هم بیماری های زیادی ایجاد می‌کند.

قلوه

کباب با روغن زیتون، نمک، فلفل، دارچین، مصطکی، شاه زیره

سیرابی

گلپر، سرکه، مرزه، زنجبیل، دارچین

ادویه‌ها

سماق

انیسون، مصطکی، طبخ با بادمجان

قهوه

زعفران، گلاب، روغن پسته، زنجبیل

نشاسته

کرفس، میخک، شیرینی های طبیعی

مغزهای گیاهی

بلوط خوراکی

سکنجبین، عسل

شاه بلوط

سکنجبین، عسل

شاه دانه

کتیرا، زرشک

غذاهای فراوری شده

سرکه

شیرینی های طبیعی، روغن بادام شیرین

 

خوردنی و نوشیدنی‌های سرد و تر(بلغم زا). یعنی افراد بامزاج سرد یا مزاج مرطوب کمتر و با مصلح بخورند و افراد گرم مزاج یا خشک مزاج یاهردو بیشتربخورند.

دسته غذایی

نام غذا

مصلح

لبنیات

پنیر تازه

مغز گردو، آویشن، عسل، نعناع خشک، سبزی‌های معطر

لبنیات

خامه

عسل

دوغ و ماست

زنیان، نعناع، آویشن، سیر، کاکوتی، زیتون، سیاه دانه، پونه

سر شیر

عسل

شیر پاستوریزه

عسل، گلاب

ریشه‌ها

سیب زمینی

دارچین، زنجبیل، آویشن شیرازی

توت‌ها و بذرهای ملین

اسفرزه

عسل، سکنجبین عنصلی

توت فرنگی

عسل

صیفی‌ها

خیار بوته‌ای

نمک، رازیانه، زنیان، مویز، عسل، زیره، پوست کندن

اقسام کدو

آب عسل، میخک، زیره، نعناع، نمک، روغن زیتون، فلفل، خردل، آبغوره

گوجه ‌فرنگی

روغن زیتون

هندوانه

پوست هندوانه، عسل، گلنگبین

سبزی‌ها

اسفناج

پختن با روغن بادام، روغن گاوی تازه، دارچین، فلفل

بامیه

ادویه‌های گرم

خرفه

کرفس، نعناع، مصطکی

قارچ خوراکی

خردل، پختن با نمک و شوید، روغن کنجد و زیتون، پونه، آویشن، فلفل، زنجبیل، زیره

کاهو

نعناع، کرفس، زیره، مصطکی، سکنجبین، هلیله

لوبیا سبز

دارچین، زنجبیل، خردل، زیره، نمک، روغن زیتون، آویشن، فلفل، طبخ با گوشت حیوان جوان

حبوبات

باقلا تازه

عسل، پوست کندن، جوشاندن در آب و ریختن آب آن پس از پختن، روغن بادام، پونه، مرزه، فلفل، دارچین، آویشن، زیره، گلپر

نخود سبز

آویشن، دارچین، زنجبیل، فلفل سیاه

میوه‌ها

آلو و آلوچه

عناب، گلنگبین، کندر، عسل، زنیان، زیره، روغن زیتون

انار شیرین

زنجبیل پرورده، انار ترش

پرتقال

عسل، گلنگبین

دارابی

عسل، گلنگبین

شفتالو

عسل، مربای زنجبیل

شلیل

عسل، گلنگبین، انیسون، زنیان، مصطکی، روغن زیتون

کیوی

عسل، گلنگبین

لیمو شیرین

عسل، گلنگبین

نارنگی

عسل، گلنگبین

هلو

عسل، مربای زنجبیل

آناناس

آب انار، آب لیمو، عسل

گوشت‌ها

مرغ

ادوی گرم، پیاز، سیر

انواع ماهی

پختن با دنبه یا کنجد، زنجبیل، آویشن، عسل، گلنگبین، ادویه گرم

مغزهای گیاهی

به دانه

رازیانه، عسل

تخم کدو

عسل، گلنگبین

تخم هندوانه

عسل، گلنگبین

خشخاش

عسل، مصطکی

3. استفاده از داروها

بعضی از گیاهان دارویی، تأثیر ویژه ای در برطرف کردن کولیک نوزاد دارند که شامل موارد زیر است:

استفاده از دارویی به نام سنای مکی در رفع قولنج نوزاد بسیار مؤثر است. برای این منظور 1 قاشق چای خوری سنای مكی را در 1 لیوان آب دم کرده و به میزان 1 قاشق چای خوری به نوزاد داده می شود.

استفاده مادر از سیاهدانه به میزان 1 قاشق چای خوری بعد از غذا (یک بار در روز) می تواند در پیشگیری از نفخ و کولیک نوزادان بسیار مؤثر باشد.

برای رفع کولیک ناشی از نفخ نوزاد، مادر باید هر روز یک لیوان جوشانده رازیانه و زیره همراه با عسل میل کند. به نوزاد نیز می توان مقداری عرق نعناع یا عرق زنیان را با آب گرم مخلوط کرده و آن را همراه با کمی ترنجبین به کودک بخورانید.

همچنین مادران می توانند برای رفع نفخ در نوزاد، خودشان نیز عرق نعناع استفاده کنند و گاهی اوقات یک قاشق چای خوری هم در دهان کودک بریزند تا نوزاد با آن آشنا شود.

در درمان کولیک نوزاد، داروی شافیه کاربرد ویژه ای دارد. در درمان دردهای کودکان، از خواب پریدن کودک، از خواب پریدن مادر در زمان بارداری کاربرد ویژه ای دارد.(طب الأئمة، ابن سابور، ص 124)

4. اصلاح روش شیردهی

گاهی علل کولیک در نوزاد ناشی از این است که فرایند شیردهی خوب انجام نمی شود و یا آروغ نوزاد گرفته نمی شود و به همین خاطر نوزاد دچار نفخ شده است، لذا توصیه می شود در فرایند شیردهی نکات زیر رعایت شود:

مادران باید در موقعیت راحتی به نوزاد شیر بدهند. باید بنشینند و تکیه بدهند و بالشی زیر دستشان بگذارند و به نوزاد شیر بدهند تا هم خودشان در شرایط مناسبی باشد و هم نوزاد راحت و با آرامش شیر بخورد، مادران باید روی یک تخت چهار بالش بنشینند و بچه شیر بدهند چرا که شیردهی یک مکانیسم ذهنی - جسمی می باشد.

در فرآیند شیردهی به کودک صبر و حوصله داشته باشید. بعضی از کودکان به آرامی شیر می خورند.

پس از شیردادن حتماً آروغ نوزاد را بگیرید. سر نوزاد را روی شانه خود قرار دهید و آرام آرام به پشت او بزنید تا باد گلو بزند.

5. ماساژ کودک

ماساژ شکم و ناف کودک با روغن كرچك يا سياهدانه علاوه بر رفع يبوست موجب تقويت روده و برطرف شدن نفخ و قولنج نوزاد می گردد.شکم کودک و دور ناف او را با 2 الی 4 انگشت در جهت عقربه های ساعت ماساژ دهید.

ماساژ شکم کودک با روغن زيتون در رفع قولنج نوزاد بسیار مؤثر است. 

نوزاد را به شکم در حالی که کیسه آب گرم و یا حوله گرم در دست دارید، روی دست خود بخوابانید و او را در همین حالت راه ببرید. این حالت سبب آرامش کودک شده و گریه های ناشی از کولیک و نفخ نوزاد را کاهش می دهد.

 

ج. ریفلاکس معده

ابتدای تولد به دلیل وضعیت نابالغ دستگاه گوارش نوزادان کمتر از 8 الی 12 ماه دچار ریفلاکس یا بالا آوردن محتویات معده می شوند که این وضعیت با بزرگ شدن نوزاد و تبدیل شدن غذای نوزاد به جامد و بالغ شدن دستگاه گوارش و نیز بیشتر سپری کردن نوزاد در وضعیت ایستاده همزمان با رشد شیرخوار، معمولاً در سنین 9 الی 12 ماهگی متوقف می شود. پزشکان طب اسلامی برای کاهش این مشکل راهکارهای بسیار خوبی دارند که شامل موارد زیر می باشد.

  • به عقیده ی پزشکان طب اسلامی، علت ریفلاکس نوزاد کوچک بودن معده است. استفاده از آب به و آب سيب معده کوچک کودک را بزرگ مي کند. خوراندن آب به و یا آب سیب به نوزاد (آب به، بهتر است) در رفع این مشکل بسیار مفید بوده و می توان آن را به نوزاد خوراند.
  • مادر غذاهای با طبع سرد را کم تر مصرف کند و یا در صورت استفاده آن را همراه با مصلح آن استفاده نماید. مادر باید غذاهای با طبع گرم استفاده نماید. برای این منظور می تواند خوردن روزی 14 عدد پسته حداقل به مدت يك هفته استفاده نماید. برای آگاهی از طبع خوراکی ها و مصلح آن ها می توانید به قسمت درمان کولیک نوزاد توجه فرمایید.
  • شکم کودک را با روغن کنجد ماساژ دهید.
  • به عقیده پزشکان طب سنتی اسلامی، علت ریفلاکس و بالا آوردن شیر در نوزادان می تواند خوردن حجم زیاد شیر در یک وعده باشد. بنابراین باید حجم شیر را کم کرده و کودک را در دفعات متعدد تغذیه کرد.
  • نوزاد را زیاد تکان ندهید.
  • مادر در سطح شیب دار به نوزاد خود شیر دهد.

زردی کودک

اغلب نوزادان در روزها و هفته های آغازین تولد با مشکل زردی مواجه می شوند، که این امر می تواند به صورت طبیعی و ناشی از زردی شیر مادر (روز3-2 تولد) و یا بیماری (زردی 24 ساعت اول) باشد. پزشکان طب سنتی - اسلامی، توصیه های مفیدی در رفع مشکل زردی نوزاد دارند که در ادامه توجه شما را به خواندن این مطالب جلب می کنیم.

  • به منظور پیشگیری از زردی نوزاد مادر باید در دوران بارداری، از سویق گندم و جو، کندر نر(نوعی کندر)، خربزه و به (در زیبایی کودک نیز تأثیر ویژه ای دارد) استفاده کند.
  • خوردن سویق عدس (عدس را آرد کرده و تفت می دهند و 2 بار این کار انجام می شود) توسط مادر در دوران بارداری، در پیشگیری از زردی نوزاد بسیار مؤثر است.
  • در درمان زردی نوزاد، حجامت لاله گوش بسیار مفید است. علاوه بر این، حجامت لاله گوش در موارد دیگر نیز می تواند مؤثر واقع شود. از جمله غلبه شدید صفرا در بدن و درمان عوارض ناشی از آن و هم چنین بی اشتهایی کودکان که یکی از علل آن می تواند افزایش صفرا در بدن باشد.
  • خوردن عرق كاسنی توسط مادر كودک (روزی دوبار و هر بار نصف ليوان).
  • خواباندن كودك روی برگ بيد و خرفه يا خوردن و ماليدن عصاره آن ها به بدن كودك .
  • هم چنین استفاده از دارویی به نام سنای مکی در درمان زردی بسیار مفید است. بهترین سنا، سنای مکی و بعد از آن، سنا هندی است. سنای مکی در درمان بیماری هایی هم چون کبد چرب بسیار مفید است. برای برطرف کردن زردی نوزاد یک قاشق چای خوری از آن را در 1 لیوان آب جوش دم کرده و فقط یک بار (در صورت عدم برطرف شدن زردی یک بار دیگر هم می تواند مورد استفاده قرار گیرد) به میزان یک قاشق چای خوری در دهان نوزاد ریخته می شود.
  • استفاده از آب پوست کدو مسمی (کدو خورشتی) بسته به میزان زردی نوزاد که می تواند از یک روز تا 3 روز متوالی، یک بار در روز، به میزان یک قاشق چای‌ خوری در درمان زردی بکار رود.
  • مادر شیرده بایستی به مدت سه هفته هیچ نوع چربی حیوانی و یا گیاهی را استفاده نکرده و فقط از روغن زیتون خوراکی استفاده کند. برای استفاده باید یک قاشق غذاخوری روغن زیتون همراه با ناهار و شام مصرف گردد. بهتر است در این مدت، مادر هر 8 ساعت، یک لیوان آب سیب رسیده ی شیرین بنوشد.
  • خوراندن آب خرفه به نوزادی که مبتلا به زردی است در رفع زردی او مفید واقع می شود.
  • استفاده از آب سیب در رفع زردی نوزاد مؤثر است. برای این منظور روزانه تا 3 روز به نوزاد یک قاشق چای خوری آب سیب تازه و طبیعی بدهید.

درمان برفک

برفک دهان به شکل برجستگی های سفید خاکستری در روی مخاط دهان و زبان بروز کرده که با کندن این ضایعات مناطق خونریزی دهنده ایجاد می شود. این ضایعه اغلب ترشحات سفید دارد. برفک دهان به دلیل از بین رفتن باکتری های مفید موجود در دهان ایجاد می شود و با این وضع، قارچ های موجود در دهان رشد بیش از حد پیدا می کنند و به صورت برفک در دهان دیده می شوند.

الف. مادر باید از خوردن غذاهای سرد خودداری کند و یا در صورت استفاده آن را همراه با غذاهای با طبع گرم (مصلح آن) استفاده نماید. برای آگاهی از این اغذیه به قسمت درمان کولیک نوزاد مراجعه نمایید.

ب. در درمان برفک روی زبان نوزاد می توان از حنا بهره گرفت. مالیدن حنا به تنهایی یا حنایی که با سرکه مخلوط شود روی زبان نوزاد، در برطرف کردن برفک بسیار مؤثر است. حنا را 5 الی 10 دقیقه روی زبان نوزاد نگه داشته و سپس بشویید.

عدم کنترل سر نوزاد تا 3 ماهگی

یکی از مراحل تکاملی نوزاد در سن 3 ماهگی، کنترل نوزاد در نگه داشتن سر خود است. نوزاد در سن 3 ماهگی قادر به بلند کردن سر و در سن 4 ماهگی قادر به بلند کردن سر و جلوی سینه به میزان 90 درجه از سطح زمین و قادر به تحمل وزن خود روی ساعدهای خویش می باشد. اگر کودک نتواند تا این سن سر خود را نگه دارد، باید حتماً به پزشک مراجعه گردد. توصیه های زیر که با استفاده از نظرات پزشکان طب اسلامی جمع آوری گردیده است، در رفع این مشکل بسیار مفید است.

  • استفاده از سویق جو و به خصوص سویق سنجد در رفع این مشکل بسیار مفید است. سویق سنجد در درمان مشکلات استخوانی کودک مانند راشیتیسم (نرمی مفاصل استخوان) و یا پای پرانتزی کودک بسیار کاربرد دارد.

سویق سنجد

ابتدا هسته سنجد را از گوشت سنجد با یک آسیاب معمولی جدا کرده، سپس هسته را آسیاب می کنند و جداگانه تفت می دهند و سپس الک می کنند. گوشت سنجد را نیز آسیاب کرده و تفت می دهند. سپس پودر تفت داده هسته و گوشت سنجد را با هم مخلوط می کنند.

سویق جو

آرد جو و سبوس آن را به طور مجزا تفت داده و سپس الک می کنند. سپس هر دو را با یکدیگر مخلوط می کنند.

شیوه استفاده

سویق را می توان با شیرمادر و یا آب مخلوط کرده و به نوزاد خوراند.

  • ریختن روغن بنفشه پای کنجد در بینی کودک بسیار مؤثر است.
  • در طب اسلامی از دارویی به نام مرزنجوش همراه با جامع امام رضا استفاده می گردد.
کودک > نوزاد > طب سنتی
1396/04/30
کارشناس مامایی خانم احسانی
S s s s s s 3
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی