h 2032
i 0
S 0

تغذیه نوزاد

دوره نوزادی به 40 روز اول تولد فرشته ی کوچکتان گفته می شود، این دوره بسیار حساس و در عین حال شیرین است و مراقبت های ویژه ای را می طلبد. بهترین هدیه و مراقبت شما از فرزندتان در این دوره، تغذیه ی مناسب او، حفظ محیط گرم و صمیمی خانواده و آغوش گرم و پر محبت مادر و پدر است.

تغذیه نوزاد در ماه های اول تولد شیر است و بهترین شیر برای نوزاد، شیر مادر است. شیر مادر مزایای زیادی برای شیرخوار دارد و در مواردی هم چون اسهال، عفونت گوش میانی، عفونت ادراری، عفونت خون و... نقش محافظت برای شیرخوار ایفا می ‌کند.

در این قسمت مطالبی برای شما مادر عزیز تهیه شده تا با تغذیه نوزاد و خصوصیات او و کارهایی که باید انجام بدهید آشنا شوید.

  •  شیردهی
    •  الف. شیردهی از نظر اسلام
    •  ب. مزایای شیردهی
      •  مزایای شیردهی برای نوزاد
      •  مزایای شیر دهی برای مادر
      •  مزایای شیر مادر در حفاظت از محیط زیست
      •  مزایای اقتصادی ـ اجتماعی شیر مادر
    •  ج.ترکیبات شیر مادر
    •  د. مراحل تکامل شیر مادر
    •  ه شیردهی صحیح
    •  و. دوشیدن شیر
    •  ز. نکات اساسی در تغذیه با شیر مادر
    •  ح. علایم گرسنگی نوزاد
    •  ط. نشانه های کافی بودن شیر مادر
  •  شیردهی در موارد خاص
    •  الف. تغذیه با شیر مادر در شرایط خاص نوزاد
    •  ب. مشکلات مربوط به پستان و شیردهی
    •  ج. شیر خوار و مشکلات شیر خوردن
    •  د. موارد منع شیردهی
    •  ه. انتخاب شیر خشک برای نوزاد
      •  الف. انواع شیر خشک
      •  ب. نکاتی در مورد استفاده از شیر خشک
      •  ج. مقدار شیرخشک و تعداد وعده های تغذیه
      •  د. طریقه شیر دادن با بطری به نوزاد
      •  ه. تغییر تغذیه از شیر مادر به تغذیه با بطری
      •  و. پیشگیری از ناراحتی گوارشی کودک در تغذیه با شیر خشک
  •  ارتباط تغذیه با وزن نوزاد
  •  مکمل ها و ویتامین ها
  •  برخی سؤالات رایج مادران در دوران شیردهی

شیردهی

الف. شیردهی از نظر اسلام

دین اسلام هنگامی که انسان از حقایق علمی شیر مادر آگاهی نداشت، درباره شیردهی مطالب بسیار ارزنده و سودمندی به بشر ارزانی داشته است. از آن چه متخصصان تغذیه و بهداشت کودک، پس از مدت ها آزمایش و تحقیق دریافته‌ اند، آشکار می‌ شود که آنان به همان دستورها و مطالبی رسیده ‌اند که پیشوایان دینی ما، قرن ها پیش از این، آن ها را به بهترین و کامل ترین شکل بیان کرده اند. در شیر مادر موادی وجود دارد که شیرهای ساخته بشر به هیچ وجه نمی ‌تواند جایگزین آن ها شود؛ لذا امام رضا (علیه ‌السلام) از نبی اکرم (صلی الله‌ علیه ‌وآله ‌وسلم) نقل کرده اند: «هیچ غذایی برای کودک بهتر از شیر مادرش نیست.»

در متون اسلامی سفارش شده که حتی ‌المقدور، مادران خودشان فرزندانشان را شیر بدهند و آنان را از شیر خود محروم نسازند؛ چنان ‌که امیرالمؤمنین (علیه‌ السلام) فرمودند: «در میان شیرهایی که نوزاد با آن تغذیه می ‌شود، هیچ کدام با برکت‌ تر از شیر مادرش نیست.»

پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) این گونه می فرماید: «هنگامی که زن باردار می شود، همانند روزه دارِ شب زنده دار و مجاهدی است که با جان و مالش در راه خدا جهاد می کند و هنگامی که فارغ شود، پاداشی دارد که نمی دانی عظمت آن چه قدر است و هنگامی که شیر بدهد، در هر بار مکیدن، پاداش آزاد کردن یکی از فرزندان اسماعیل (علیه السلام) برای اوست و آن گاه که شیردادن تمام شود، فرشته ای بر پهلوی او می زند و می گوید: عمل را از نو آغاز کن که بی تردید، آمرزیده شدی.»

پیامبر عالی قدر اسلام فرموده اند: «اجر پاسدار و مجاهد در راه خدا برای مادری است که کودکش را خود شیر می دهد.»

ب. مزایای شیردهی

مزایای شیردهی برای نوزاد

  • بهترین و کامل ترین غذا برای نوزاد

شیر مادر بهترین و کامل ترین غذا برای نوزادان، شیرخواران و کودکان تا پایان 2 سالگی است. تغذیه انحصاری با شیر مادر از بدو تولد تا پایان 6 ماهگی و سپس ادامه شیر مادر همراه با تغذیه تکمیلی تا 2 سالگی، رشد و تکامل کودک را تأمین می کند.

  • برطرف کردن نیازهای نوزاد

شیر انسان برای تأمین نیازهای نوزاد انسان منحصر به فرد است و چیز دیگری نمی ‌تواند جای آن را بگیرد. هر گونه ‌ای از پستانداران شیری را تولید می ‌کنند که از نظر ترکیب با نیازهای نوزاد آن پستاندار تناسب دارد.

  • تغییر متناسب با نیازهای نوزاد

شیر مادر یک ماده پویا است که ترکیب آن متناسب با نیاز کودک تغییر می ‌کند. ترکیب شیر مادر روز به روز و حتی ساعت به ساعت طبق نیاز کودک تغییر می‌ کند؛ به عنوان مثال مقدار چربی شیر مادر در طول روز در حال نوسان است. کمترین مقدار آن 6 صبح است و به تدریج افزایش می یابد و 2 بعد از ظهر به حداکثر می رسد.

  • افزایش ایمنی نوزاد در برابر بیماری ها

شیر مادر همانند واکسن نوزاد را در برابر میکروب های بیماری‌ زا حفاظت می کند. سلول های ایمنی شیر مادر می توانند عوامل مختلف بیماری زا را از بین ببرند، در نتیجه احتمال ابتلای شیرخوار به بسیاری از عفونت ها، به خصوص عفونت های گوارشی و تنفسی و گوش میانی کاهش می یابد. حتی در صورتی که نوزاد شیرخوار به بیماری مبتلا شود، شدت بیماری در شیرخواری که از شیر مادر تغذیه می کند به مراتب کمتر از سایر شیرخواران است.

  • ابتلا کمتر به بیماری های آلرژیک

نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می شوند کمتر به آسم، اگزما و انواع آلرژی مبتلا می شوند. به همین جهت توصیه می شود در خانواده هایی که یکی از اعضا مبتلا به نوعی بیماری آلرژیک هستند تغذیه نوزادان حتماً با شیر مادر باشد.

  • حاوی مواد مغذی شش گانه مورد نیاز نوزاد

شیر مادر چربی، پروتئین، کربوهیدرات، ویتامین، آهن و سایر املاح را به نسبت متعادل و متناسب با نیاز نوزاد داراست.

  • کاهش میزان ابتلا به بیماری های قلبی در بزرگسالی

به دلیل سوخت و ساز بهتر کلسترول در شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه می‌ کنند احتمال این که در بزرگسالی به بیماری های قلبی و عروقی مبتلا شوند، کم تر است.

  • کاهش دل درد و نفخ و استفراغ

چربی و پروتئین شیر مادر بهتر از دیگر انواع شیرها هضم و جذب می ‌شود، به همین دلیل، دل‌ دردهای قولنجی، نفخ، استفراغ و حساسیت در نوزادنی که شیر مادر می خورند نسبت به سایر شیرخواران کمتر است چون هضم و جذب پروتئین شیر مادر بهتر از سایر شیرهاست.

  • کاهش میزان ابتلا به اسهال

شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه می ‌کنند کمتر دچار اسهال می شوند و سوختگی ناحیه تناسلی و باسن به دلیل نوع مدفوع کمتر دیده می ‌شود.

  • تکامل بهتر صورت و دندان

ساختمان لب و دهان نوزاد با نحوه گرفتن پستان سازگاری دارد و نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می شوند شکل صورت و دندان ها بهتر تکامل می یابد.

  • جذب بهتر کلسیم و آهن

نوزاد کلسیم شیر مادر را بهتر از شیر مصنوعی جذب می کند. هم چنین شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه می کنند، بهتر می توانند آهن مورد نیاز بدن خود را جذب کنند و تا زمان شروع تغذیه کمکی نیازی به قطره ی آهن ندارند.

  • تکامل فکری، فیزیکی و عاطفی

تماس مستقیم بدن مادر با بدن نوزاد هنگام شیردهی و نوازش نوزاد باعث تکامل فکری، فیزیکی و عاطفی نوزاد می شود. هنگامی که نوزاد روی سینه مادر قرار می گیرد آهنگ دلنشین و آشنای طپش قلب مادر را می شنود و آرام می گیرد. نوزاد در آغوش پر مهر مادر احساس امنیت و آرامش می کند.

  • تکامل شخصیت روانی و افزایش ضریب هوشی کودک

شیر مادر باعث تکامل شخصیت روانی و افزایش ضریب هوشی کودک می شود. اختلال رشد، سوء تغذیه، کمبود ریزمغذی ها از عوارض عدم تغذیه با شیر مادر است و تغذیه با شیر مادر در افزایش بهره هوشی و رشد شخصیتی کودک مؤثر است.

مزایای شیر دهی برای مادر

  • برگشت سریع ‌تر رحم به حالت اولیه

هنگام شیر دادن در بدن مادر هورمون اکسی توسین ترشح می شود. این هورمون باعث می شود زود تر رحم جمع شود و به حالت قبل از بارداری خود برگردد. اگر بلافاصله پس از زایمان، نوزاد سینه مادر را بگیرد، ترشح این هورمون باعث می شود جفت سریع تر بیرون بیاید. علاوه بر آن با انقباضی که در رحم ایجاد می کند باعث بسته شدن رگ های خونی رحم می شود و خونریزی پس از زایمان را کاهش می دهد.

  • بهتر شدن وضع روحی مادر پس از زایمان

تماس‌های مکرر کودک با بدن مادر در جریان شیردهی، موجب احساس آرامش مادر شده و رضایت حاصل از این تماس به خصوص در مادران سزارین شده، سبب بهتر شدن وضع روحی و عاطفی مادر می‌ شود.

  • جلوگیری از حاملگی

اگر نوزاد تنها با شیر مادر تغذیه شود و هیچ نوع ماده غذایی و آشامیدنی تا پایان شش ماهگی به نوزاد داده نشود و شبانه روز مکرر با شیر مادر تغذیه شود باعث می شود عادت ماهیانه و تخمک گذاری مادر به تعویق بیفتد و احتمال حاملگی های زودرس را کاهش می دهد.

  • کمک به کاهش وزن مادر

مادرانی که به فرزندشان شیر می دهند چون از چربی ذخیره شده دوران بارداری برای ساختن شیر استفاده می کنند، زودتر وزن اضافی خود را از دست می دهند و پستان ها و اندامشان زودتر به حالت طبیعی بر می گردد.

  • احتمال کاهش ابتلا به سرطان پستان و تخمدان

به دلیل تغییرات هورمونی احتمال ابتلا به سرطان پستان و تخمدان، شکستگی لگن و دیابت در زنانی که به فرزندان خود شیر می دهند کمتر است.

  • احساس آرامش و برطرف شدن خستگی مادران

یکی از قابلیت های شیر مادر این است که محبت بین مادر و فرزند را افزایش می دهد و روح مادر و فرزند را به یکدیگر وابسته می کند. مادر با درآغوش گرفتن نوزاد و شیردادن به او آرامش می یابد. مادرانی که بیرون از منزل شاغل هستند، وقتی پس از یک روز کار خسته کننده به منزل می آیند با شیر دادن به نوزاد خستگی خود را برطرف می کنند و احساس آرامش می نمایند.

  • در دسترس بودن شیر مادر

بسیاری از مادران معتقدند آماده کردن شیر خشک و رساندن آن به گرمای مناسب به ویژه در طول شب نیاز به وقت و حوصله زیادی دارد در حالی که شیردهی با پستان این گونه نیست و هر زمان که نوزاد تقاضای شیر کند با دمای مناسب و حجم کافی در دسترس است.

  • رسیدگی به کودک بزرگ تر

مادر می ‌تواند همزمان با شیر دادن به نوزاد، به کودک بزرگ تر خود نیز رسیدگی کند. مادر می‌ تواند برای کودک کتاب بخواند، قصه بگوید و او را سرگرم کند، یا فقط بنشیند و او را نوازش کند. به این طریق کودک بزرگ نیز خود را در کنار مادر و نوزاد حس می ‌کند و احساس فراموش شدن و تنها ماندن را به خود راه نمی دهد.

  • کاهش ابتلا به پوکی استخوان

شیردهی احتمال بروز پوکی استخوان را در مادران پس از یائسگی کاهش می دهد و با تقویت استخوان های مادر احتمال شکستگی های متعدد را در زمان پیری کاهش می دهد.

مزایای شیر مادر در حفاظت از محیط زیست

شیر مادر در حفاظت از محیط زیست نیز نقش دارد؛ هزینه بر نیست و آلودگی زیستی ایجاد نمی کند در صورتی که شیر خشک که در کارخانه تولید می شود سبب آلودگی هوا و صرف منابع طبیعی برای سوخت می شود. علاوه بر آن شیر خشک نیازمند بسته بندی به صورت قوطی، کاغذ و کارتن است و مصرف آن احتیاج به آب سالم و مواد شوینده و هم چنین بطری و پستانک است که این مواد علاوه بر تحمیل مالی به خانواده و جامعه، به عنوان مواد غیر قابل برگشت به طبیعت هم ایجاد مشکل می ‌نمایند.

مزایای اقتصادی ـ اجتماعی شیر مادر

  • تغذیه کودک با شیر مادر از هر روش تغذیه دیگری ارزان تر است. و هزینه خرید شیر خشک چندین برابر میزان هزینه ای است که مادر برای تغذیه صحیح خود و شیردهی موفق نیاز دارد.
  • تغذیه شیرخوار با شیر مادر سبب می شود دیگر نیازی به خرید شیر مصنوعی نباشد و از خروج ارز به خارج از کشور جلوگیری می کند و از این راه باعث توسعه اقتصادی کشور می شود.
  • سلامت هر جامعه با بهبود وضع تغذیه، رشد کودکان، پیشگیری از بیماری‌ های عفونی، تنظیم خانواده و کنترل جمعیت ارتباط مستقیم دارد. تغذیه با شیر مادر به تنهایی همه این امکانات را با روشی اقتصادی و آسان میسر می ‌سازد. در ضمن نوزاد با این روش تغذیه، سرحال و شاداب بار می آید و نیاز کم‌ تری به هزینه های دارو، درمان و ارتودنسی پیدا می ‌کند.
  • کودکان شیرخوار به علت این که کمتر بیمار می شوند، هزینه های درمان آن ها به طور مشخصی کاهش می یابد.

 

ج.ترکیبات شیر مادر

شیر مادر، غذای منحصر به فرد و ایده آل برای همه نوزادان چه نوزاد رسیده و چه نارس و یا کم وزن و... در شش ماه اول زندگی است. شیر مادر از لحظه اول تولد تا پایان 6 ماهگی، حتی در چند روز اول تولد که هنوز جریان عادی شیر برقرار نیست می تواند به تنهایی، تمام نیازهای غذایی شیرخوار را که برای رشد طبیعی او لازم است، تأمین نماید. شیر مادر حاوی کالری لازم برای رشد مناسب و کامل شیرخوار است. بعد از تولد، سریع ترین مرحله رشد، دوران شیرخواری است. نیازهای تغذیه ایی شیرخواران در سنین مختلف متفاوت است. ترکیب شیر مادر منطبق بر نیازهای بدن شیرخوار بوده و بدین لحاظ مناسب ترین وضیعت رشد را در کودکان تأمین می نماید.

همانطور که گفته شد، شیر مادر دارای ترکیباتی می باشد که همه نیازهای فرشته ی کوچکتان را تا شش ماهگی به طور کامل تأمین می کند، این ترکیبات شامل مواردی مانند چربی، پروتئین، کربوهیدرات، مواد معدنی، آهن، ویتامین ها می باشد که در این قسمت اطلاعات لازم هر کدام از ترکیبات را به تفکیک برایتان شرح می دهیم.

  • چربی‌

چربی، بیشترین تنوع و تغییر را در میان دیگر ترکیبات شیر مادر دارد و در شروع هر وعده ی شیردهی میزان آن کمتر و به تدریج میزان آن بیشتر می شود به طوری که در انتهای هر وعده شیردهی به حداکثر میزان خود می رسد که به آن شیر پسین گفته می شود. شیر پسین می تواند انرژی مورد نیاز شیرخوار را تأمین کند به همین علت به مادران توصیه می شود که به سرعت شیردهی خود را قطع نکنند و اجازه دهند تا شیرخوار خود سینه را رها کند.

چربی شیر مادر علاوه بر این که منبع انرژی است نقش اصلی در تکامل سیستم عصبی را دارد، و حامل ویتامین های محلول در چربی است. تری گلیسیرید مهم ترین چربی شیر مادر است و توسط لیپاز به اسید چرب آزاد و گلیسیرول تبدیل می شود. اسید آراشیدونیک در شیر مادر 7 ـ 8 برابر شیر گاو است و در ساختار و رشد مغز مؤثر است. کمبود اسید آراشیدونیک سبب تأخیر رشد و استعداد ابتلا به عفونت می شود. اسید دوگزا هگزانوئیک و اسید آراشیدونیک، دو اسید چرب اساسی و مؤثر بر رشد مغز در سه ماهه سوم حاملگی به ویژه دو هفته آخر و 4 هفته اول تولد می باشد و به همین خاطر نقش تغذیه با شیر مادر برای نوزادان زودرس بسیار حیاتی است.

نوع چربی مصرف شده در برنامه غذایی مادر بر ترکیب چربی شیر او مؤثر است به همین جهت تأمین تغذیه مناسب برای مادران شیرده به ویژه مادرانی که نوزاد نارس دارند توصیه می شود. چربی شیر مادران نوزادن نارس 30 درصد بیشتر از شیر مادران نوزادان رسیده است.

  • پروتئین‌

پروتئین شیر مادر شامل کازئین و وی (whey) است. کازئین از اتصال باکتری های هلیکوباکتر به مخاط گوارش و پنوموکوک و هموفیلوس آنفولانزا به سلول های دستگاه تنفس جلوگیری می کند. پروتئین وی (whey) شامل آب، الکترولیت، آلبومین، لیزوزین و آنتی بادی است که از بدن مادر به نوزاد منتقل می شود و به همین جهت شبیه واکسن است.

پروتئین شیر انسان از لحاظ دارا بودن اسید آمینه های ضروری مانند تورین و سیستئین بسیار غنی است. اسیدهای آمینه سیستئین برای رشد جسم و تورین برای رشد مغزی و عصبی، فقط در شیر مادر وجود دارند و شیر گاو و بدن نوزاد فاقد آن ها می باشد.

پروتئین شیر مادران نوزادان نارس 20% بیشتر از شیر مادران نوزاد رسیده است. پروتئین شیر مادر در مقایسه با سایر شیر ها هضم بسیار آسان تری دارد چون کازئین که قابلیت حلالیت پایینی در محیط اسیدی معده دارد و با ایجاد دلمه های سفت در معده ی شیرخوار هضم را مشکل تر می کند، در شیر مادر نسبت به سایر شیرها کمتر است. هر یک گرم پروتئین حدود 4 کالری انرژی تولید می کند.

  • کربوهیدرات ‌ها

قند اصلی شیر مادر لاکتوز است و باعث تأمین انرژی برای رشد سریع مغز و سهولت جذب کلسیم می شود. هم چنین رشد سریع لاکتوباسیل های روده را که باکتری مفید روده هستند، در نوزاد تقویت می نماید و در نتیجه سبب مهار رشد باکتری های بیماری زا می شود. لاکتوز شیر مادر تأمین کننده 40% انرژی مورد نیاز کودک است.

  • مواد معدنی

شیر گاو دارای مقدار زیادی کلسیم و فسفر است. این مواد برای رشد سریع گوساله لازم است، ولی نوزاد انسان به این همه املاح نیازی ندارد. برای دفع این املاح، کلیه ناتوان نوزاد باید فشار زیادی را تحمل کند، به همین دلیل غلظت این مواد در شیر مادر به اندازه نیاز نوزاد و کمتر از شیر گاو می ‌باشد و کار کلیه برای دفع آن ها آسان‌ تر است. هم چنین روی موجود در شیر مادر بهتر از املاح موجود در سایر شیر ها جذب می شود و به همین دلیل نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می شوند پوست لطیف تری دارند.

  • آهن

این ماده در ساختن گلبول های قرمز خون به ‌کار می ‌رود. در شیر انسان و شیر گاو میزان آهن بسیار کم است اما میزان جذب آهن شیر مادر به مراتب بیشتر از شیر گاو است و قابلیت جذب آهن شیر مادر حداقل 50 درصد است. علاوه بر آن جنین، هنگام رشد در رحم مادر، مقدار زیادی آهن از خون مادر و از راه بند ناف دریافت و ذخیره می‌ کند.

جذب آهن شیر مادر به دلیل وجود عواملی مثل لاکتوفرین، اسیدیته بیشتر، لاکتوز فراوان و ویتامین ث به سهولت انجام می شود. نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می کنند، آهن را از طریق روده از دست نمی دهند ولی شیرخشک خواران آهن را از طریق ضایعات مخاطی روده های خود از دست می دهند و رنگ سبزی به مدفوع نوزاد می‌ دهد. از این رو، رنگ و بوی مدفوع نوزادی که از شیر خشک تغذیه می‌ کند، حالتی غیرعادی دارد. ذخایر آهن نوزاد رسیده تا سن 4 ـ 6 ماهگی کافی است و به ندرت تا حوالی 6 ماهگی نیاز به آهن اضافی دارد. ذخایر آهن مادر بر مقدار آهن شیر تأثیر نمی گذارد.

  • ویتامین ها

شیر مادر، تمام ویتامین‌ های مورد نیاز نوزاد را دارد، بنابراین نوزادی که از شیر مادر تغذیه می شود، به شربت یا قطره ویتامین نیازی ندارد. کلیه ویتامین ها، املاح، کربوهیدرات‌ ها، چربی‌ ها و پروتئین‌ ها به نسبت لازم و متناسب با نیازهای کودک در شیر مادر وجود دارد.

  • ویتامین کا

در شیر مادر به طور متوسط 15 میکروگرم در لیتر وجود دارد که جذب آن هم بسیار خوب است اما به علت مصرف کم شیر توسط شیرخوار در روزهای اول تولد، مقدار آن کافی نیست و لازم است ویتامین کا برای جلوگیری از خونریزی های نوزادی تجویز شود. (بیمارستان ها برای همه ی نوزادان بعد از تولد آمپول ویتامین کا تزریق می کنند.)

 

  • ویتامین د

ویتامین د در ساخت و استحکام استخوان ها نقش اساسی دارد و کمبود آن باعث بیماری نرمی استخوان در شیرخواران می شود. میزان ویتامین د شیر مادر 25 واحد بین المللی است و جذب آن به طور کامل انجام می شود. در صورتی که مادر تغذیه خوب داشته باشد و از مواد غذایی حاوی ویتامین د مانند لبنیات و سبزیجات استفاده کند و شیرخوار هم متناوباً در معرض تابش نور خورشید باشد، نیاز به تجویز اضافی ویتامین د ندارد. در جوامعی که تغذیه مادر کافی نیست و یا شیرخواران در معرض آفتاب قرار نمی گیرند، مصرف روزانه ویتامین د توصیه می شود.

  • ویتامین آ

میزان ویتامین آ در شیر مادر به مقدار ویتامین آ موجود در بدن مادر و ویتامین آ دریافتی از غذا در طی دوران شیردهی بستگی دارد.

  • ویتامین ای

میزان ویتامین ای در کلستروم و شیر کامل بالاست. ویتامین ای خاصیت آنتی اکسیدانی دارد و برای سلامت دیواره گلبول قرمز، سلول های شبکیه چشم و آلوئول های ریه ضروری است.

  • ویتامین های محلول در آب

این گونه ویتامین ها می توانند به نسبت رژیم غذایی مادر، در شیر مادر تغییر کنند اما میزان آن ها معمولاً در شیر مادرانی که خوب تغذیه می شوند بیش از حد لازم است.

  • ویتامین ث

غلضت آن در شیر مادر 5 برابر غلظت آن در پلاسمای مادر است و برای نوزاد کافی است.

 

د. مراحل تکامل شیر مادر

ترکیب شیر انسان یکسان نیست و طی چند روز تغییر می کند و شیر هر مرحله متناسب با نیاز نوزاد است.

الف. آغوز

از تولد تا روز پنجم، شیر مادر کلستروم، آغوز یا ماک نامیده می شود. آغوز مایعی زرد رنگ و رقیق است، حجم محدودی دارد یعنی در هر نوبت شیردهی ممکن است از یک یا دو قاشق مرباخوری در هر پستان بیشتر نشود،‌ البته نیاز نوزاد هم در همین حد است.

آغوز سرشار از عوامل ایمنی بخش است و اولین واکسن نوزاد محسوب می شود و او را در برابر بسیاری از بیماری ها حفاظت کرده و به تنظیم سیستم ایمنی در حال تکامل نوزاد نیز کمک می کند. آغوز حاوی فاکتورهای رشد است که به تکامل و عملکرد مؤثر روده نوزاد کمک کرده و ورود میکروارگانیزم ها و آلرژن ها را به بدن نوزاد مشکل می سازد. آغوز سرشار از ویتامین A است که برای حفاظت از چشم ها و کاهش عفونت ها اهمیت دارد و از طرفی با تحریک عمل دفع، به پیشگیری از زردی نوزاد کمک می کند.

استفاده از آغوز بلافاصله پس از تولد و در روزهای بعد، ‌نوزاد را در مقابل انواع میکروب ها و عوامل بیماری زا حفظ کرده و مصرف مکرر آن احتمال بروز زردی را کاهش می دهد این مایع، ملین ملایمی است که به راه افتادن روده ها و اجابت مزاج نوزاد هم کمک می کند. آغوز حاوی مواد معدنی و پروتئین بیشتر و قند و چربی به میزان کمتری می باشد.

ب. شیر مرحله انتقالی

از روز 7 ـ 10 شیر مرحله انتقالی است و شیر اولیه تولید می شود. این شیر آب بیشتری دارد. روزانه به میزان 600 میلی لیتر ترشح می شود و شامل چربی، پروتئین، قند و مواد معدنی می باشد.

ج. شیر کامل

از روز 10 تولد به بعد، شیر کامل تولید می شود. این شیر از این نظر منحصر به فرد است که ترکیب آن در طول روز تغییر می کند به گونه ای که محتوای چربی در طول یک نوبت تغذیه افزایش می یابد یعنی میزان چربی در انتهای وعده شیرخوردن نوزاد به حداکثر می رسد، تا در پایان یک نوبت شیردهی نوزاد سیر شود و مدتی بخوابد.

 

ه شیردهی صحیح

مادران باید توجه خاصی به نحوه در آغوش گرفتن نوزاد و پستان گرفتن او داشته باشند. اگر نحوه در آغوش گرفتن نوزاد توسط مادر و پستان گرفتن نوزاد صحیح باشد مانع زخم شدن نوک پستان‌ ها می‌ شود و مکیدن صحیح نوزاد نیز تولید شیر را بیشتر می‌ کند.

بعضی نوزادان از بدو تولد می ‌توانند پستان را به خوبی بگیرند و بمکند اما برخی احتیاج به کمک و تمرین بیشتر دارند. شش هفته اول، دوره عادت کردن مادر و شیرخوار است و آن ها با هم وضعیت‌ های مناسب را پیدا می ‌کنند. برای بعضی، این وضعیت‌ ها راحت و زودتر پیدا می ‌شود اما برای برخی دیگر راحت نبوده و بیشتر طول می ‌کشد.

 

  1. ساختمان پستان

پستان یک غده ترشحی است که در بدن انسان تولید شیر را بر عهده دارد و از قسمت های مختلفی تشکیل شده است:

  • شبکه ای از عروق خونی (سرخرگ ها و سیاه رگ ها) که مواد غذایی و اکسیژن را به سلول ها می رسانند و مواد دفعی را نیز خارج می کنند.
  • بافت همبند (بافتی که وظیفه ی آن حفاظت و پشتیبانی از بافت های دیگر است) که از بافت های پستان حمایت می کند.
  • بافت چربی که فضای بین لوب ها (هر سینه از ۲۰ ـ ۱۵ بخش تشکیل شده است که به صورت پره های یک چرخ نوک سینه را احاطه کرده اند. به هر کدام از این پره ها، یک لوب گفته می شود. هر لوب دارای بخش های کوچکتری به نام لوبول است که در نهایت منتهی به یک غده کوچک شیری می شود که کار تولید شیر در دوران شیر دهی را انجام می دهد) را احاطه می کند و در حفظ ظاهر و قوام سینه و محافظت آن در برابر ضربه مؤثر است.
  • تارهای عصبی که موجب حساسیت پستان به تماس می شوند و باعث می شوند با مکیدن شیرخوار، هورمون های پرولاکتین و اکسی توسین آزاد شوند که تولید و خروج شیر را آسان می کنند.
  • هر غده پستانی از حدود 15 تا 25 لوب تشکیل شده و هر لوب شامل 20 تا 40 لبول و هر لبول 10 تا 100 آلوئول دارد. آلوئول ها به صورت خوشه ای در کنار هم قرار گرفته اند و از جنس بافت غددی هستند. ترشحات لبول به داخل مجراهای کوچک می ریزد. این مجرا ها، مجرای لاکتی فروس را می سازند. هر مجرای لاکتی فروس به سینوس لاکتی فروس در زیر آرئول تخلیه می شود. این سینوس، مخزن موقت شیر است. مجراهای جمع کننده ی شیر در نهایت از طریق 10 ـ 12 مجرای باریک در قسمت نوک پستان به بیرون راه می یابند.
  • در مرکز پستان برجستگی مخروطی شکلی با اندازه 10 میلیمتر به نام نوک پستان یا نیپل قرار دارد که دارای 6 تا 15 منفذ است. نوک پستان دارای عضله صاف است که در کنترل خروج شیر از سینوس های شیری نقش دارد. در نوک پستان، انتهای عصبی به مقدار فراوان وجود دارد.
  • آرئول یا هاله پستان، پوستی در اطراف نیپل است. در سطح هاله پستان برجستگی هایی غددی وجود دارد. ترشحات این غدد، چرب و موجب لغزنده شدن و نرمی پوست این ناحیه می شود. بعلاوه، ترشحات این غدد حاوی عوامل ضد میکروبی است.

 

  1. روند جاری شدن شیر

تولید شیر با مکیدن کودک، تحریک می شود. با مکیدن کودک، اعصاب موجود در نوک پستان، پیامی به قسمتی از مغز که هیپوتالاموس نام دارد می فرستد. هیپوتالاموس به غده هیپوفیز فرمان آزاد سازی دو هورمون را می هد: 1ـ پرولاکتین که پستان را برای شیرسازی تحریک می کند و 2ـ اکسی توسین که در جاری شدن شیر نقش دارد.

برای این که هیپوفیز به تولید پرولاکتین ادامه دهد به محرکی نیاز دارد و این محرک مکیدن کودک است. مکیدن سینه هیپوفیز را تحریک و تولید شیر را منظم می کند. بر اثر مکیدن اعصاب پستان تحریک شده و این تحریک به هیپوفیز انتقال می یابد و سبب ترشح پرولاکتین می شود. هرچه این تحریک بیشتر باشد پرولاکتین بیشتری ترشح می شود و در نتیجه تولید شیر افزایش می یابد.

اکسی توسین باعث انقباض مجراهای بین لبولی می شود و شیر را با فشار از آلوئول ها و مجرا های کوچک تر به داخل مجراهای بزرگ تر می راند. نگاه کردن به شیر خوار، شنیدن صدای او، لمس کردن و نوازش او، آماده شدن مادر برای شیردهی، تفکر عاشقانه در مورد شیرخوار و احساس خوب مادر به هنگام شیر دادن به ترشح اکسی توسین کمک می کند.

  1. آمادگی قبل از شیردهی

برای این که شیردهی موفقی داشته باشید، داشتن آمادگی فیزیکی، روحی و عاطفی اهمیت زیادی دارد. داشتن آمادگی باعث می شود شیردهی با موفقیت صورت گیرد و ارتباط مطلوب و خوشایندی بین شما و نوزاد برقرار شود. توصیه های زیر باعث افزایش بیشتر آمادگی شما برای شیردهی می شود.

  • آموزش و افزایش آگاهی

افزایش آگاهی راجع به شیردهی می تواند کمک مؤثری برای شما باشد. شرکت در کلاس های آمادگی برای زایمان که در بیشتر بیمارستان ها دایر می شود، برای کسب آگاهی بسیار مؤثر است. علاوه بر آن می توانید با مادرانی که فرزندان خود را شیر می دهند مشورت کنید و از تجربیات آنان استفاده کنید.

 

  • با وضو بودن

با وضو بودن مادر باعث می شود مادری که با این حال به فرزندش شیر می دهد به یاد خدا هم باشد و همین به یاد خدا بودن می تواند تأثیر زیادی در روح و روان فرزند بگذارد. علاوه بر این به یاد خدا بودن به مادر نیز آرامش می دهد.

 

  • آرامش خاطر و اعتماد به نفس

نگرانی و اضطراب را از خود دور کنید. ممکن است بعضی مادران نگران این موضوع باشند که حجم شیر آن ها کافی نیست، باید بدانید همین تفکر و همین اضطراب می تواند در کاهش جاری شدن شیر مؤثر باشد، پس مثبت فکر کنید و مطمئن باشید شما از عهده ی این کار بر می آیید.

 

  • شیردهی اکتسابی است، نگران نباشید به مرور یاد می گیرید

شیردهی یک مهارت علمی اکتسابی است که همه مادران از دوران بارداری باید روش های مناسب آن را یاد بگیرند. بیشتر مادران به ‌طور طبیعی و بدون آموزش قبلی می ‌توانند به نوزاد خود شیر بدهند. در طول شیردهی کاملاً آرامش داشته باشید و به فرزند عزیز و دلبند خود نگاه کنید. نوازش کردن و فکر کردن به دلبندتان باعث خروج شیر می شود.

  1. وضعیت مناسب برای شیردهی

برای شیر دادن باید مکان مناسب و راحتی را انتخاب کنید. در محلی که رفت و آمد و سر و صدا زیاد است، نوزاد تمرکز ندارد و مدام حواسش پرت می شود و ممکن است سریع سینه شما را رها کند. وضع و حالت خود را طوری انتخاب کنید که بتوانید به راحتی نوزاد را در آغوش گرفته و به پستان بچسبانید و مجبور نباشید برای این کار به عضلات خود فشار بیاورید. اگر نشسته شیر می دهید حتماً تکیه گاهی در پشت خود قرار دهید و اگر از صندلی یا مبل استفاده می کنید بهتر است پشت آن صاف و عمودی باشد تا بتوانید به آن تکیه دهید، یک چهارپایه زیر پایتان قرار دهید تا زانوهایتان هم سطح ران یا کمی بالاتر از ران هایتان قرار بگیرد. هنگام شیردهی از پوشاندن لباس زیاد به نوزاد و یا قرار دادن پتو بر روی شیرخوار خودداری کنید و اجازه دهید پوست نوزاد با پوست شما تماس پیدا کند. شما می توانید در حالات نشسته و خوابیده به نوزاد خود شیر دهید. می توانید ازچند بالش به عنوان تکیه گاه استفاده کنید تا هنگام شیر دادن خسته و یا دچار کمر درد یا پشت درد نشوید.

در ادامه بهترین روش های شیردهی را برایتان شرح می دهیم:

  • وضعیت نشسته

در این حالت بهتر است صاف بنشینید و از چند بالش به عنوان تکیه گاه استفاده کنید تا هنگام شیر دادن خسته و یا دچار کمر درد و پشت درد نشوید. در وضعیت نشسته با چند حالت مختلف می توان به شیرخوار شیر داد.

  • وضعیت در آغوش گرفتن گهواره ای (Cradle Hold)

معمول ترین روش شیر دادن، بغل گرفتن نوزاد است به طوری که سر نوزاد در خمیدگی آرنج و پشت او روی ساعد تکیه کند. صورت او مقابل پستان مادر و سر و بدنش در یک امتداد باشد. یک دست نوزاد را می توانید روی سینه بگذارید و دست دیگر نوزاد را که در تماس با بدن مادر است در پهلوی مادر قرار دهید نه بین نوزاد و مادر تا کودک احساس راحتی کند. باسن نوزاد با دست مادر حمایت شود و با دست دیگر سینه خود را بگیرد.

fl00096-breast-feeding-cradle-hold

 

  • وضعیت گهواره ای متقاطع (Cross Cradel Hold)

این روش تا حدی با روش گهواره ای شباهت دارد. شیرخوار به پهلو و روبه روی مادر قرار می گیرد. از هر سینه ای که مادر قصد دارد نوزاد را تغذیه کند، با دست همان طرف سینه را می گیرد و با دست مخالف سر، گردن و شانه ی نوزاد را نگه می دارد. این روش برای مادرانی که نوک پستان آن ها زخم است یا دچار ناراحتی شده است بهترین روش است. هم چنین برای نوزادان نارسی که به دلایل ضعیف بودن در ماه های اول، دیر گردن می گیرند وتوانایی نگهداری سر را ندارند کاربرد دارد.

fl00096-breast-feeding-cross-cradle-hold

  • وضعیت زیر بازو یا فوتبالی (Under arm)

در این حالت نوزاد را طوری در آغوش بگیرید که پاهای او در زیر بغل و به طرف پشت شما باشد سپس با کف دست خود، سر و گردن شیرخوار را به طور منحنی و خمیده نگه دارید و با ساعد خود، بدن او را حمایت کنید. این روش برای مادرانی که سزارین شده اند، مادرانی که دوقلو دارند، مادرانی که سینه های بزرگ دارند و هم چنین نوزادان نارس و خواب آلود استفاده می شود.

fl00096-breast-feeding-football-hold

  • وضعیت های خوابیده
  • خوابیده به پشت (Laid-Back Nursing)

در این حالت مادر به پشت خوابیده و شکم نوزاد خود را بر روی شکم خود قرار دهد. در حالی که او را با دست حمایت می کنید، جاذبه زمین مانع از افتادن کودک خواهد شد. این روش برای اولین تغذیه با شیر مادر پس از زایمان طبیعی در اتاق زایمان و یا در ساعات اول بعد از زایمان سزارین که مادر محدودیت حرکت در خوابیدن به پهلو دارد استفاده می شود.

  • خوابیده به پهلو (Lyikg Down)

در این حالت شما باید به پهلو بخوابید، زیر سر خود بالشت قرار دهید و برای راحتی بین پاهای خود نیز می توانید بالشت قرار دهید. شیرخوار را به پهلو و روبه روی خود و در امتداد سینه قرار دهید. یکی از مزایای این روش توانایی مادر و شیر خوار برای استراحت و شیردهی هم زمان است و برای مادران سزارینی و یا زایمان طبیعی همراه با بخیه روش خوبی است. فقط یادتان باشد که بین شکم و پاهای نوزاد بالشت بگذارید.

fl00096-breast-feeding-side-lying-hold

  • شیر دادن به دوقلوها

 

 

مادرانی که دوقلو و یا چند قلو به دنیا می آورند می توانند چند قلوهای خود را به مقدار کافی و با کیفیت خوب از شیر خودشان تغذیه کنند، به شرط آن که خانواده وی را دلگرم و در انجام امور منزل به او کمک کنند. در مورد این که با چه روشی شیردهی به چند قلوها انجام شود؛ لازم است مادر تجربه کند و ببیند کدام روش راحت تر است. شما می توانید با روش زیر بغلی یا فوتبالی شروع کنید و هر قل را زیر یک بازو قرار دهید تا به راحتی بتوانند از پستان تغذیه کنند.

 

  1. گرفتن صحیح پستان
  • توسط مادر

وضعیت صحیح نشستن خود را انتخاب کنید و شیرخوار را به طور صحیح در آغوش بگیرید. با یک دست پستان را به شکل حرف C انگلیسی بگیرید یعنی انگشت شست روی سینه، بالای هاله قهوه ای و چهار انگشت دیگر را زیر پستان قرار دهید. نباید با انگشت شست، پستان را به طرف داخل فشار داد و سبب تغییر شکل آن شد. مادرانی که پستان های بزرگ دارند، لازم است در تمام طول شیردهی با نگه داشتن پستان مانع از فشار وزن پستان بر روی چانه نوزاد شوند. اگر پستان ها کوچک است به هیچ وجه نیازی به نگه داشتن آن نیست.

  • توسط نوزاد

نوزاد باید بیدار و هوشیار باشد و قبل از شیر خوردن در حال گریه نباشد. اگر در زمان شروع شیردهی، شیرخوار مشغول گریه است، بهتر است ابتدا او را آرام کنید و سپس به پستان بگذارید. به صورتی که پستان را گرفته و نوک پستان را به گونه و لب نوزاد تماس دهید تا او دهانش را باز کند و با فشار دادن و بیرون آوردن چند قطره شیر، آن را خیس کنید. شاید لازم باشد که این کار چند بار تکرار شود تا نوزاد کاملاً دهانش را باز نماید. به محض باز شدن دهان نوزاد، سر سینه ی خود را در دهان نوزاد قرار دهید و با دستی که نوزاد را بغل کرده اید، او را با ملایمت ولی به سرعت به طرف خود بکشید و به خود بچسباند تا نوزاد نوک و هاله پستان را در دهان بگیرد. هاله قهوه ای باید کاملاً در دهان نوزاد قرار گیرد. اگر فقط نوک پستان در دهان نوزاد باشد، نوک پستان شما دچار آسیب می شود. در زیر هاله ی پستان، سینوس ها یا مخزن های شیر قرار دارند و برای خارج شدن شیر باید به آن ها فشار وارد شود. برای نزدیک شدن به نوزاد نباید به طرف او خم شد یا سینه را به طرف او کشاند، بلکه بهتر است نوزاد را به سوی خود کشید.

  • نشانه های پستان گرفتن صحیح و درست شیر خوردن نوزاد

نوک سینه و قسمت زیادی از هاله ی قهوه ای پستان در دهان شیرخوار است. چانه او در تماس با پستان می ‌باشد و لب پایین کاملاً به بیرون برگشته است. مادر هیچ گونه دردی را احساس نمی کند. مکیدن های شیرخوار آرام و عمیق است و حرکت آرواره و حتی گاهی اوقات حرکت گوش های شیرخوار با هر مکیدن قابل دیدن است. مکیدن پر سر و صدا و یا گونه ‌های فرو رفته ممکن است دلیل بر آن باشد که شیرخوار باید به پستان نزدیک‌ تر قرار بگیرد.

 

  1. مراقیت از پستان ها

قبل از زایمان و شروع شیردهی، بهتر است پستان هایتان مورد معاینه قرار گیرد تا از وضعیت نوک پستان ها از نظر صاف بودن، فرورفتگی یا عادی بودن اطلاع پیدا کنید. در صورتی که نوک پستان ها فرو رفته بود قبل از شیردهی باید نوک پستان را تحریک کرد تا برجسته شود.

  • از شستن پستان‌ ها با صابون خودداری کنید. صابون‌ باعث خشک شدن و ترک خوردن نوک پستان می ‌شود. شستن پستان‌ ها با آب ساده کافی است.
  • غده های اطراف نوک پستان، ماده ای چرب ترشح می‌ کنند که آن را نرم نگاه می ‌دارد، به همین دلیل نیازی به روغن یا کرم‌ های نرم کننده نیست.
  • برای این که حساسیت نوک پستان کاهش یابد، می توان مدتی از روز را بدون پوشیدن لباس زیر ‌گذراند و یا از لباس زیر مخصوص شیردهی استفاده کرد. به این صورت، حساسیت نوک پستان ها به علت اصطکاک ملایم سر سینه با لباس از بین می رود.
  • ماساژ پستان نیز به سلامت آن کمک می‌ نماید و شما را برای شیر دادن به نوزاد یا دوشیدن شیر آماده می ‌سازد.
  • بعد از شیر دادن نیازی به شستشوی پستان نیست. یک قطره شیر روی نوک پستان گذاشته شود تا در معرض هوا خشک نشود.

 

و. دوشیدن شیر

گاهی شرایطی برای مادر و یا نوزاد پیش می آید که مادر باید شیر خود را بدوشد و به نوزاد بدهد. برای این کار مادر باید باور کند و بر این اعتقاد باشد که شیر مادر بهترین غذا برای شیرخوار است و شیردهی او باید ادامه داشته باشد و برای کسب اطلاعات لازم در زمینه راه های تدوام شیردهی، دوشیدن شیر و نگهداری شیر خود تلاش کند.

  • موارد ضرورت دوشیدن شیر
  • نوزاد نارس و یا نوزاد بیماری که در بیمارستان بستری است و نیاز به شیر مادر دارد.
  • شیرخوارانی که به دلیل نقایص مادرزادی مانند شکاف بزرگ کام قادر به مکیدن مستقیم پستان نیستند.
  • مادری که در خارج از منزل اشتغال دارد و امکان تغذیه مستقیم شیر خوار در ساعت کاری برای او وجود ندارد و یا مجبور است مدتی از فرزندش دور باشد.
  • برای جلوگیری و درمان پری، احتقان و یا التهاب پستان یا در شرایطی خاص که به دلیل بیماری مادر و کودک و یا هر علت دیگری مکیدن توسط کودک برای مدتی مقدور نباشد که می بایستی تخلیه پستان جهت تداوم شیردهی انجام شود.
  • جهت افزایش تولید شیر، چون با تخلیه پستان، تولید شیر افزایش می یابد.
  • جمع آوری و اهدای آن به شیر خوار دیگری که از شیر مادر محروم است.
  • آمادگی قبل از دوشیدن شیر

برای دوشیدن شیر، مادر می بایست آمادگی های لازم برای انجام این کار را کسب کند. دوشیدن شیر هنگامی که مادر آرامش بیشتری دارد مثلاً هنگام صبح و یا پس از شیر دادن به شیرخوار که جریان شیر برقرار شده است، مفید تر است، اما می توان هر زمانی از روز را برای دوشیدن شیر انتخاب کرد. بهتر است قبل از دوشین شیر، دوش آب گرم بگیرید و زیر دوش پستان های خود را به صورت دایره ای به آرامی ماساژ دهید و یا این که به جای دوش می توانید یک حوله گرم و مرطوب به مدت 5 ـ10 دقیقه روی پستان خود قرار دهید. ماساژ دادن پستان ها از بالا به طرف نوک سینه، لمس کردن ملایم نوک پستان و هاله قهوه ای با نوک انگشت و یا غلتاندن ملایم مشت بسته روی پستان ها نیز مؤثر است. در صورت امکان، مالش دادن پشت مادر نیز توصیه می شود. بدین طریق که مادر پشت میز می نشیند و به جلو تکیه می دهد، ساعدش را خم کرده روی میز می گذارد و سرش را روی دست هایش قرار می دهد. در این حالت پشت مادر را چندین بار و به طور محکم برای 1 ـ 2 دقیقه مالش داد. کمی استراحت کنید، یک نوشیدنی مثل آب میوه و ترجیحاً نوشیدنی های گرم (به جز قهوه) مانند شیر، چای کم رنگ یا سوپ میل کنید، مایعات گرم بیشتر از مایعات سرد به ترشح شیر کمک می کنند. در محیطی خلوت، آرام و در حالی که فقط به نوزاد خود فکر می کنید عمل دوشیدن را آغاز کنید. فکر کردن و تصور نوزاد، نگاه کردن به نوزاد و یا دیدن عکس او در ترشح و جاری شدن بیشتر شیر تأثیر مثبت دارد. قبل از دوشیدن شیر دست ها را با آب و صابون خوب بشویید ولی پستان را فقط با آب شستشو دهید، چون استفاده از شامپو و یا صابون برای شستشوی سینه باعث خشکی نوک پستان و ترک خوردگی و ایجاد زخم می شود. ظرف های مورد نیاز برای جمع آوری شیر را 20 دقیقه بجوشانید.

  • روش های دوشیدن شیر مادر

شیر مادر را می توان با دو روش دستی یا مکانیکی دوشید. در هر دو روش مادر باید بداند که چگونه به تحریک اکسی توسین که باعث جاری شدن شیر می شود کمک نماید. با اعتماد به نفس و بدون استرس عمل دوشیدن را انجام دهید.

  • دوشیدن شیر با دست

دوشیدن شیر با دست راحت، بدون زحمت و سریع است، احتیاج به هیچ وسیله ای ندارد و در هر جا و هر زمانی عملی است. دوشیدن شیر یک مهارت است و نیاز به تمرین دارد، مادر باید آن را یاد بگیرد و به درستی انجام دهد. ممکن است در مراحل اولیه فقط چند قطره شیر دوشیده شود که طبیعی است و با تمرین و تکرار این مهارت کامل می شود.

برای دوشیدن شیر با دست جای راحت و مناسبی را برای نشستن انتخاب کنید، دست های خود را با آب و صابون بشویید. انگشت شست در بالای لبه فوقانی هاله قهوه ای و چهار انگشت دیگر زیر لبه هاله قرار می گیرد. با ملایمت ابتدا پستان را کمی به طرف قفسه سینه فشار دهید وسپس به جلو آورید تا همزمان با فشردن هاله شیر خارج شود. انگشتان را در جهت های مختلف هاله قرار دهید تا تمام مجاری شیری تخلیه شوند. این کار را با خشونت انجام ندهید و از فشار دادن و چلاندن پستان خودداری کنید.

  • دوشیدن شیر با استفاده از شیر دوش ها

شیردوش مکانیکی دستی

مادر با فشردن دسته پمپ ماشه ای عمل دوشیدن شیر را انجام می دهد. این روش ساده و تمیز کردن وسایل آن نیز آسان است. شیردوش های دستی معمولاً ارزان تر، کوچک تر، سبک تر و کم صدا تر هستند و می توان عمل مکیدن را با دست کنترل کرد. مادرانی که تجربه استفاده از این نوع شیردوش را دارند به سرعت بسیار آهسته آن اشاره می کنند و این که بعضی از آن ها به سختی می توانند قطره ای شیر بدوشند. بعد ازجمع آوری شیر و نگهداری در یخچال بلافاصله اجزای شیردوش را از هم جدا کرده و با برس شیشه شوی آن را به دقت با آب گرم آبکشی کرده و سپس خشک کنید.

شیردوش های برقی

شیردوش های برقی با برق یا باطری کار می کنند. قدرت مکش آن ها مناسب است و بدون درد و ناراحتی مقدار زیادی شیر در زمان کم از پستان های مادر دوشیده می شود. این شیردوش ها به صورت تک قیفی یا دو قیفی جهت دوشیدن همزمان دو پستان مادر ساخته شده اند. این پمپ ها به ویژه بعضی پمپ های پیشرفته با تقلیدی از دهان شیرخوار و نحوه مکیدن او طراحی شده اند. قدرت مکش آن ها متغیر بوده و پمپ های دو قیفی می توانند مقدار بیشتری شیر را در زمان بسیار کمتری از پستان های مادر بدوشند. از معایب این دستگاه سرو صدای زیاد آن است، البته بعضی از انواع بی سروصدا هستند.

بیشترین اکسی توسین از طریق مکیدن شیر خوار، در خون مادر تولید می شود و ترشح پرولاکتین با پمپ های دو قیفی بیشتر از پمپ های تک قیفی است.

-عوامل مؤثر در موفقیت یا عدم موفقیت دوشیدن شیر

این که چه مقدار شیر توسط شیردوش و یا با دست دوشیده می شود، مقدار شیر تولید شده در پستان مادر را تعیین نمی کند. مقدار شیر دوشیده توسط شیر دوش بستگی به کیفیت پمپ شیر دوش، اتصال صحیح قیف آن به پستان و وضعیت بافت پستان و تجربه خود مادر دارد. بعضی از مادران حتی با استفاده از شیردوش های برقی، نمی توانند خوب و به اندازه کافی شیر بدوشند در حالی که بعضی دیگر موفق ترند. دوشیدن شیر با پمپ اگر درست انجام شود به دلیل تخلیه بهتر سبب تولید شیر بیشتر می شود.

- جمع آوری، نگهداری، فریز و ذوب کردن شیر دوشیده شده

برای جمع آوری و نگه داری شیردوشیده شده، ظرف های پلاستیکی بهتر از ظروف شیشه ای هستند. در ظروف شیشه ای گلبول های سفید موجود در شیر مادر به جداره ظرف می چسبد و شیر خاصیت ایمنی خود را از دست می دهد.

شیر دوشیده شده را باید بلافاصله داخل یخچال یا فریز قرار داد. اگر این کار امکان نداشت شیر دوشیده شده در دمای اتاق به شرطی که دور از آفتاب، گرمای چراغ یا شوفاژ باشد 6 ـ 8 ساعت قابل استفاده است ولی باید توجه داشت شیری که در درجه حرارت اتاق نگهداری شده باشد دیگر قابل فریز کردن نیست.

شیر دوشیده شده را می توان تا 48 ساعت در یخچال نگهداری کرد و یا 30 دقیقه در یخچال گذاشته و سپس آن را فریز کرد. در صورتی که شیر مادر در جایخی یخچال نگهداری شود تا 2 هفته و در فریزرهای معمولی تا 3 ماه و در فریزر صنعتی تا 6 ماه قابل استفاده است. ظرفی که برای فریز کردن به کار می رود باید پلاستیکی باشد و فقط 34 آن پر از شیر باشد، تا جای یخ زدن داشته باشد. بهتر است روی ظرف، تاریخ دوشیدن شیر هم ثبت شود تا اول، شیرهایی که زودتر دوشیده شده اند و قدیمی هستند مورد استفاده قرار گیرند. مادرانی که شیر دوشیده شده خود را به مهد کودک ها می سپارند بهتر است روی ظرف شیر، علاوه بر تاریخ دوشیدن شیر نام کودک را، ثبت نمایند.

هنگام ذوب کردن شیر فریز شده هرگز نباید ظرف محتوی شیر را در حرارت اتاق و یا روی اجاق گاز ذوب کرد، بلکه باید ظرف را زیر آب ولرم تکان داد تا کم کم یخ آن باز شود و یا ظرف محتوی شیر را در ظرف حاوی مقداری آب قرار داد و آن را روی اجاق گذاشت. شیر ذوب شده باید ظرف نیم ساعت به مصرف برسد و هرگز این شیر را دوباره نباید فریز کرد.

در صورتی که مادر بخواهد شیر دوشیده شده جدید را به شیر قبلی داخل یخچال اضافه نماید باید اول ظرف محتوی شیر تازه را یک ساعت در یخچال بگذارد تا خنک شود سپس به نمونه قبلی اضافه کند. در این صورت تاریخ مصرف از همان زمان اولین نمونه شیر در یخچال خواهد بود.

- دادن شیر دوشیده شده به شیرخوار

شیر دوشیده شده را می توان به وسیله فنجان، قاشق، قطره چکان، سرنگ و یا حتی لوله معده به شیرخوار داد. فنجان کوچکی را انتخاب کنید و روی لب نوزاد قرار داده و کمی آن را خم کنید تا شیر به لب های نوزاد برسد. از ریختن شیر به دهان نوزاد خودداری کنید. باید توجه کنید که هرگز شیر دوشیده شده را با سر شیشه به نوزاد ندهید، زیرا با این کار نوزاد سردرگم می شود و ممکن است دیگر سینه ی مادر را نگیرد.

- تعداد دفعات و طول مدت دوشیدن شیر مادر

می توانید دوشیدن شیر را در هر زمان از شبانه روز که احساس می کنید پستان شما پر و سنگین شده است انجام دهید. برای تغذیه نوزاد کم وزن یا بیمار، هر وقت که شیرخوار نیاز به تغذیه دارد، معمولاً هر 3 ساعت یک بار یا 8 ساعت یک بار در 24 ساعت، دوشیدن شیر ضروری است. مقدار شیری که در هر وعده دوشیده می شود در مادران مختلف متغیر است.

 

ز. نکات اساسی در تغذیه با شیر مادر

بهترین هدیه شما به نوزادتان محیط گرم و صمیمی خانواده، آغوش گرم و پر محبت مادر و پدر، حمایت خانواده به خصوص پدر از همسر خویش و تغذیه انحصاری شیرخوار با شیر مادر است. دوره نوزادی به 40 روز اول عمر گفته می شود و دوران بسیار حساسی است که مراقبت های ویژه ای را طلب می کند. نکات آموزشی زیر برای شما مادر عزیز تهیه شده تا به اندازه ای با تغذیه نوزاد و خصوصیات او و کارهایی که باید انجام بدهید آشنا شوید.

 

- تماس پوست با پوست مادر و نوزاد و مزایای آن

بهتر است که در اتاق زایمان پس از تولد، نوزاد از طرف شکم به روی شکم مادر قرار داده شود. او را خشک کنند و پس از بریدن بند ناف و پوشاندن سر، نوزاد را سینه به سینه مادر طوری قرار دهند که سر نوزاد بین دو پستان مادر باشد سپس هر دو را با پوششی گرم، بپوشانند تا تماس پوست با پوست به خوبی برقرار شود و طی اولین فرصت، تغذیه با آغوز شروع شود. پس از آن نوزاد باید در تمام مدت 24 ساعت در کنار مادر باشد. این تماس پوست با پوست تأثیر ویژه ای بر نوزاد دارد و علاوه بر دادن گرما باعث احساس امنیت در نوزاد و برقراری پیوند عاطفی محکم بین مادر و نوزاد می شود.

نوزاد در ساعت اول بعد از تولد هوشیار و قدرت مکیدن او نیز بسیار قوی است بنابراین اگر بعد از تماس پوست با پوست و در همان ساعت اول بعد از تولد تغذیه نوزاد شروع شود می تواند تأثیر مثبتی بر گرفتن صحیح پستان توسط نوزاد و تداوم شیردهی مادر داشته باشد. با این تماس پوست با پوست مادر و نوزاد تعداد تنفس و ضربان قلب نوزاد پایدارتر می ماند، به نوزاد استرس کمتری وارد می شود، کمتر گریه می کند و بیشتر اوقات آرام است لذا مصرف آب و انرژی او کاهش یافته و احتمال کاهش قند خون او نیز به مراتب کمتر می شود. در اثر این تماس، امکان استقرار باکتری های روده و پوست نوزاد با باکتری های طبیعی پوست مادر که نه تنها بیماری زا نیستند بلکه برای نوزاد نقش دفاعی هم دارند، فراهم می شود.

- تغذیه انحصاری با شیرمادر به چه معناست؟

یعنی شیرخوار تا پایان 6 ماهگی فقط با شیرمادر تغذیه شود و هیچ نوع ماده غذایی و آشامیدنی دیگری حتی آب به او داده نشود. دادن دارو در صورت تجویز پزشک و قطره های مولتی ویتامین یا مواد معدنی و تغذیه با شیر دوشیده شده مادر اشکالی ندارد. شیرخوار نباید نوشیدنی یا غذایی غیر از شیرمادر دریافت کند، نباید گول زنک استفاده شود، تغذیه مکرر در روز و شب لازم است پس دفعات و مدت مکیدن او نباید محدود شود. اگر هر یک از این نکات رعایت نشود، دیگر تغذیه انحصاری با شیرمادر محسوب نمی شود و شیرخوار از مزایای کامل این روش تغذیه بهره مند نمی شود.

 

 

- شروع شیردهی به نوزاد

اگر همه چیز هنگام زایمان به طور طبیعی رخ دهد، تغذیه با شیر مادر باید طی ساعت اول بعد از زایمان شروع شود مگر این که وضعیت پزشکی مادر یا نوزاد، طوری باشد که این کار ممکن نباشد. تغذیه نوزاد در 12 ساعت اول پس از زایمان دارای اهمیت ویژه ای است. شروع زود هنگام شیردهی تأثیرات مثبت فراوانی در سلامتی جسمی مادر و نوزاد دارد و از ابتلا نوزاد به بیماری های عفونی دوره نوزادی جلوگیری می کند، هم چنین تأثیر مثبتی بر وضعیت روانی مادر و نوزاد دارد و باعث دلبستگی بین مادر و فرزند می شود. ساعت اول پس از تولد نوزاد در حالت هوشیاری به سر می برد و برای گرفتن سینه ی مادر آمادگی کامل دارد.

- تغذیه از هر دو پستان

تغذیه در روز های اول باید از هر دو پستان باشد. وقتی شیر مادر خیلی زیاد شد، شیرخوار بسته به این که چه زمانی احساس سیری کند ممکن است از یک یا دو پستان تغذیه کند. اکثر شیرخوارن از هر دو پستان تغذیه می کنند، بهتر است مادر در هر نوبت، اجازه دهد که کودک یک پستان او را تخلیه کند و آن گاه پس از خارج کردن هوای معده ی کودک وی را روی پستان دیگر بگذارد تا هر مقدار که میل داشت تغذیه کند. در نوبت بعدی بهتر است تغذیه را از پستان دوم شروع کند تا در هر نوبت شیردهی حداقل یکی از دو پستان تخلیه شود.

- تأثیر تغذیه مکرر شیرخوار

با تغذیه مکرر، جریان شیرمادر زودتر و راحت تر برقرار می شود، کودک سریع تر افزایش وزن پیدا می کند، مشکلات کمتری نظیر احتقان پستان برای مادر ایجاد می شود. مهم ترین عامل در افزایش شیرمادر، مکیدن مکرر و تخلیه مرتب پستان ها بر حسب میل و تقاضای شیرخوار در شب و روز می باشد. شیرمادر بر اساس عرضه و تقاضا تولید می شود. یعنی هرچقدر شیرخوار پستان ها را بیشتر بمکد، شیر بیشتری در پستان های مادر تولید می شود. اگر مادری دو قلو داشته باشد و هردو قل را برای مکیدن به پستان بگذارد پستان ها شیر بیشتری تولید می کنند. ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺁﺳﺎنی ﻭ ﺳﺮﻳﻊ ﻫﻀﻢ می ﺷﻮﺩ. ﺑﻪ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺴﻴﺎﺭی ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺍﻥ ﻧﻴﺎﺯ ﻣﺒﺮمی ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﻭ ﺗﻤﺎﺱ ﻧﺰﺩیک ﺑﺎ ﻣﺎﺩﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺻﺤﻴﺢ ﺗﺄﻣﻴﻦ می ﺷﻮﺩ. ﺍﻛﺜﺮ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺍﻥ ﻫﺮ3 ـ 2 ﺳﺎﻋﺖ یک ﺑﺎﺭ ﻣﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ.

- دفعات شیردهی

دفعات تغذیه در شبانه روز در شیرخواران مختلف متفاوت است. نوزاد در روزها و هفته های اول حداقل 8 ـ 12 بار در 24 ساعت تغذیه می کند. هر زمانی که نوزاد تقاضای شیر کرد مادر باید به نوزاد شیر دهد. در چند روز اول ممکن است مادر، نوزاد خود را برای شیر دادن بیدار کند و نوزاد ممکن است هنگام شیر خوردن به خواب برود. برای این که مادر مطمئن شود نوزادش به اندازه ی کافی شیر می خورد، اگر از آخرین باری که شیر خورده است چهار ساعت گذشته باشد، بهتر است بیدارش کند. زمانی که نوزاد بتواند مدت بیشتری هوشیار باشد، می توان یک رویه ی ثابت به صورت هر یک تا سه ساعت شیردادن در نظر گرفت. با گذشت زمان، شیرخواران در هر نوبت شیردهی شیر بیشتری می خورند چرا که معده شان رشد می کند و به همین ترتیب زمان میان دو وعده افزایش می یابد. زمان خواب شیرخوار در شب کاملاً متغیر است. مادر باید نشانه های گرسنگی را در کودک خود بشناسد و با دیدن آن ها شروع به شیردهی کند.

- شیردهی در شب

شیرخواران به دلایل مختلف شب ها بیدار شده و به آغوش و شیر شما نیاز دارند. تحریک پستان از طریق تغذیه شبانه شیرخوار برای حفظ تولید شیر لازم است. میزان ترشح هورمون در شب بالاتر است. بنابراین با تغذیه شبانه شیرخوار، علاوه بر رفع نیاز او، شیر بیشتری تولید می شود و باعث می شود تخمک گذاری شما دیرتر از سر گرفته شود و احتمال حاملگی کاهش یابد. شب ها هر 3 ساعت نوزاد را بیدار کرده و شیر بدهید. به قدر کافی استراحت کنید و شیرخوار را در محلی نزدیک خود بخوابانید. در این صورت می توانید در حال خواب و بیداری شیر بدهید و چرت بزنید.

ح. علایم گرسنگی نوزاد

شما باید علایم گرسنگی نوزاد را بشناسید و به آن توجه داشته باشید تا شیردهی به موقع صورت گیرد. بیشتر افراد فکر می کنند گریه نشانه گرسنگی است، در صورتی که گریه از نشانه های آخر گرسنگی است. در زیر به این علایم اشاره شده است.

  • حرکت دادن کره چشم ها
  • چرخاندن سر به سمت مادر و باز کردن دهان
  • بیرون آوردن زبان، تکان دادن و چرخاندن آن به دور لب
  • انگشت، دست، لباس یا هرچیزی را به داخل دهان بردن
  • صداهای ملایمی را از خود درآوردن
  • ضربه زدن به سینه و دست شما به طور پیوسته

اگر مادر به این علایم توجه نکند و متوجه گرسنگی نوزاد نشود علایم ثانویه بروز می کند:

  • درهم بردن ابروها و حالت اخم
  • باز کردن کامل دهان
  • حرکت تند سر با شدت و ناگهانی
  • بعضی از بچه ها لگد می زنند مانند این که بخواهند لجبازی کنند یا اعتراض شان را نشان دهند
  • در نهایت گریه و بی قراری

 

- نشانه های سیر شدن نوزاد

دانستن علایم سیری مهم است تا ما بفهمیم چه زمانی باید شیر دادن را متوقف کنیم:

  • وقتی صدای بلع شیر را دیگر نمی شنویم.
  • توقف های بیشتری بین دفعات مکیدن به وجود می آید.
  • بچه دیگر فقط مک می زند و می فهمیم که شیر را قورت نمی دهد. یعنی فقط نوک سینه را مک می زند.
  • علایم گرسنگی متوقف و بعد از 20 دقیقه نوزاد کاملاً آرام می شود.
  • بدن او شل می شود، سینه را رها می کند و خیلی از اوقات در همان حالت به خواب می رود.

 

ط. نشانه های کافی بودن شیر مادر

برای این که مطمئن شوید شیر شما به اندازه است و کودک شما را سیر می کند یا نه، برخی از علایم وجود دارند که این علایم عباتند از:

  • افزایش وزن مطلوب بر اساس منحنی رشد

وزن کردن ماهانه نوزاد و توجه به منحنی رشد او بهترین راه پی بردن به کفایت تغذیه با شیر مادر است. البته نوزادان پس از تولد، 5% تا 7% از وزن خود را از دست می دهند که این امر طبیعی است و پس از10 الی 14 روز به وزن زمان تولد خود بر می گردد.

 

  • خواب راحت برای 2 ـ 4 ساعت

شیرخوار پس از تغذیه با شیر مادر به مدت یک تا دو ساعت می خوابد، و دوباره خودش بیدار شده و علایم گرسنگی را نشان می دهد.

 

  • دفع ادرار 6 ـ 8 بار در روز

در صورتی که شیرخوار فقط با شیر مادر تغذیه شود، حدود 6 ـ 8 بار دفع ادرار به صورت پوشک کاملاً خیس در 24 ساعت طبیعی است. ادرار نوزاد باید زرد کم رنگ، رقیق بوده و بوی تند نداشته باشد.

 

  • دفع مدفوع 2 ـ 5 بار در روز

2 ـ 5 بار دفع مدفوع در روز که با افزایش سن شیرخوار، تعداد مدفوع در روز کاهش می یابد و به روزی یک بار و یا حتی 3 ـ 4 روز یک بار کاهش می یابد.

 

  • شادابی پوست، هوشیاری و سلامت ظاهری

هوشیاری، شادابی پوست و سلامت ظاهری شیرخوار از نشانه های کافی بودن شیر مادر است.

برخی از علایم هستند که ممکن است به اشتباه باعث شوند که شما فکر کنید شیر شما به اندازه نیست و یا کودک شما را سیر نمی کند. این علایم عبارتند از:

  • زیاد گریه کردن

اکثر مردم تصور می کنند که کج خلقی و بی قراری شیرخوار به علت گرسنگی است. در حالی که بسیاری از شیرخوارن در هفته های اول بی قرار هستند و نیاز بیشتری به آرامش دارند. برخی دیگر نیز هنگام عصر و اوایل شب به ویژه در طول 3 ماه اول، کج خلق و نا آرام هستند، بهترین وسیله برای آرام کردن آن ها تغذیه با شیر مادر است.

  • مکرر شیر خوردن شیرخوار

بسیاری از شیرخواران نیاز مبرمی به آرامش و تماس نزدیک با مادر دارند که با مکیدن پستان تأمین می شود. اکثر شیرخواران هر2 ـ 3 ساعت یک بار میل به شیرخوردن دارند.

  • نرمی و سبکی پستان ها و مرطوب نشدن آن ها

در بسیاری از زنان مرطوب شدن پستان ها و خروج خودبه خود شیر از آن ها وجود دارد. این مورد فقط در طول چند هفته ی اول مشاهده می شود.

  • خارج نشدن شیر از پستان ها در موقع دوشیدن

مقدار شیری که از طریق دوشیدن پستان ها جمع آوری می شود با مقداری که شیرخوار با مکیدن دریافت می کند، متفاوت است. در این حالت بیشتر کردن دفعات شیردهی در عصر و شب را باید به مادران توصیه کرد که به تولید شیر بیشتر کمک می کند.

  • مایل بودن شیرخوار به تغذیه با بطری
  • نداشتن سابقه شیر کافی در خویشان و اقوام
  • سابقه قطع شیر در شیردهی قبلی
  • کوچک بودن پستان ها
  • مکیدن انگشتان

- جهش رشدی شیرخوار

شیرخواران هر 4 ـ 6 هفته یک «جهش رشدی» را تجربه می کنند و ممکن است مادران حس کنند شیرشان برای سیر کردن شیرخوار کافی نیست. بهترین راه شیر دادن به شیرخوار براساس خواست اوست. وقتی شما دفعات شیر دادن را افزایش می دهید، معمولاً غدد شیری پستان پاسخ می دهند و میزان شیر تولیدی را ظرف 1 تا 2 روز به سطح نیاز شیرخوار می رسانند. افزایش دفعات شیردهی، نیاز به دادن شیر مصنوعی مکمل یا دیگر مایعات را کم می کند.

- آروغ گرفتن ضروری است

نوزادان هنگام شیر خوردن مقداری هوا می بلعند. این هوا به شکل حباب در معده نوزاد جمع می شود و قسمتی از فضای معده را اشغال می کند و می تواند موجب ناراحتی، دل درد نوزدان و توقف تغذیه شود. به همین جهت باید همیشه بعد از شیر خوردن آروغ نوزاد را گرفت. برای آروغ گرفتن شما می توانید موقعیت های مختلف را انتخاب کنید تا ببینید کدام بهتر جواب می دهد. می توانید نوزاد را بغل بگیرید طوری که سرش روی شانه تان باشد و قفسه سینه اش روی سینه تان قرار بگیرد و بعد کمر و شکمش را به آرامی ماساژ بدهید. بهتر است شانه ی خود را با پارچه ای بپوشانید که با آروغ نوزاد کثیف نشود. برگرداندن مقداری شیر در این حالت طبیعی است، نترسید. گاهی حباب هوا به آسانی از معده خارج می شود و گاهی مدتی طول می کشد. در این صورت اگر نوزاد را برای چند لحظه به طور طاقباز بخوابانید و مجدداً او را روی شانه ی خود بگذارید حباب هوا راحت تر خارج می شود. اگر نوزادی هوای زیادی می بلعد و این هوا مانع تغذیه ی کامل او می شود لازم است در وسط شیر خوردن آروغ نوزاد را بگیرید تا فضای کافی در معده برای شیر به وجود آید. البته شما با شیر دادن درست می توانید این مشکل را تا حدودی حل کنید. حواستان باشد لب های نوزاد کاملاً به دور سینه قرار بگیرد. شکم نوزاد بعد از هر وعده شیر ممکن است برآمده و پر جلوه کند و باعث نگرانی مادر بی تجربه شود اما جای نگرانی نیست، دلیل آن این است که مقدار شیری که شیرخوار نسبت به حجم شکمش لازم دارد، بیش از همین نسبت در شخص بالغ است.

- بالا آوردن شیر

این موضوع در برخی شیر خواران مشاهده می شود اما در اکثر موارد علیرغم وجود این مسئله، شیر خوار وزن گیری خوبی خواهد داشت و نوزاد مشکلی ندارد. اکثر این نوزادان معمولاً ظرف مدت 6 ـ 4 ماه این مشکل را پشت سر خواهند گذاشت ولی برای حل این مشکل راه حل های زیر مفید است :

  • پس از اتمام شیردهی، کودک را به آرامی جا به جا کرده، چند دقیقه او را عمودی نگه داشته و بلافاصله نخوابانید.
  • اگر بالا آوردن به علت پرخوری نوزاد باشد فقط از یک سینه در هر وعده شیردهی به او شیر بدهید.
  • اگر جریان شیر خیلی قوی است ابتدا مقداری از شیر مادر را داخل ظرف یا روی حوله یا پارچه بریزید تا سرعت شیر کم شده و پس از عادی شدن جریان شیر، کودک را به پستان مادر بگذارید.
  • اگر بالا آوردن همراه با کاهش وزن یا رشد نامناسب شیرخوار باشد یا حالت خفگی به کودک دست بدهد یا با بیماری ریوی همراه باشد و یا استفراغ های جهنده و مکرر داشته باشد لازم است حتماً کودک توسط پزشک معاینه و درمان شود.

شیردهی در موارد خاص

الف. تغذیه با شیر مادر در شرایط خاص نوزاد

گاهی شرایطی ایجاد می شود، که شیردهی را برای مادر تبدیل به یک دغدغه و مشکل می نماید اما مادر می تواند با افزایش آگاهی و رعایت برخی نکات بر این شرایط غیرعادی غلبه پیدا کند.

  • تغذیه شیرخواران دوقلو و یا بیشتر

میزان شیر تولید شده در مادری که چند قلو زایمان کرده، بیشتر از مادری است که یک فرزند به دنیا آورده است. روش های شیردهی چند قلوها متعدد است. ممکن است در یک لحظه هر دو نوزاد از پستان ها تغذیه نمایند و یا به طور جداگانه، که هرکدام منافع خاص خود را دارد. تغذیه دو قلوها با هم وقت کمتری می گیرد و دو بچه در یک لحظه آرام می شوند؛ ولی مشکلات آن این است که ممکن است دو نوزاد با هم بیدار نشوند و نیاز مکیدن آن ها متفاوت باشد.

تغذیه دوقلوها به طور جداگانه در روزهای اول ساده تر است ولی زمان شیردهی دو برابر می شود. بیشتر مادرانی که سه قلو به دنیا آورده اند، ابتدا دو بچه را شیر می دهند و سپس سومی را از هر دو پستان تغذیه می کنند؛ اما باید در نظر داشت همیشه یک نوزاد نباید آخرین نفر باشد و این روند باید به صورت چرخشی باشد. چنانچه با وجود همه تلاش ها و تغذیه مکرر از پستان ها، یک یا هر دو شیرخوار به خوبی وزن نگرفته باشند و نیاز به استفاده از شیر کمکی پیدا شد، باید مادر هر دو را از حداکثر امکانات تغذیه مستقیم از پستان ها بهره مند سازد. آن گاه مقداری شیر کمکی با قاشق یا فنجان یا لیوان به آن ها بدهد.

مادرانی که دوقلو و یا چند قلو به دنیا می آورند می توانند چند قلوهای خود را به مقدار کافی و با کیفیت خوب از شیر خودشان تغذیه کنند، به شرط آن که خانواده وی را دلگرم و در انجام امور منزل به او کمک کنند. در مورد این که با چه روشی شیردهی به چند قلوها انجام شود، لازم است مادر تجربه کند و ببیند کدام روش راحت تر است. شما می توانید با روش زیر بغلی یا فوتبالی شروع کنید و هر قل را زیر یک بازو قرار دهید تا به راحتی بتوانند از پستان تغذیه کنند.

  • تغذیه با شیر مادر در نوزادان نارس

شیر مادران نوزادان نارس با شیر مادران نوزادان رسیده متفاوت است و مخصوص نوزاد نارس می باشد، به همین علت برای نوزادان کم وزن شیر مادران خود آن ها مناسب ترین شیر است. این شیر بر حسب سن حاملگی مادر دارای فواید و ترکیبات خاصی است. ترکیب شیر این مادران حتی تا یک ماه پس از تولد و چربی های مخصوص آن حتی تا شش ماه بعد از تولد و مواد حفاظتی، کلسیم، ویتامین D، ویتامین E و بتاکاروتن و تورین و... بیشتر از شیر مادرانی است که نوزاد رسیده دارند.

مواد ایمنی بخش موجود در شیر این مادران سبب کاهش بروز عفونت در نوزادان نارس می شود. ترکیب خاص شیر این مادران به گونه ایست که هضم و جذب آن برای دستگاه گوارش نارس این نوزادان آسان تراست. تقریباً تمامی این نوزادان می توانند با شیر مادرشان تغذیه شوند. نوزادانی که سن داخل رحمی آن ها 34 هفته یا بیشتر از 34 هفته باشد به دلیل این که قدرت کافی برای مکیدن و بلع دارند می توانند مستقیماً از پستان مادر تغذیه کنند و نیازی به استفاده از بطری نیست. اما نوزادانی که سن داخل رحمی آنان کمتر از 34 هفته است چون برای مکیدن شیر مادر قدرت کافی ندارند باید شیر دوشیده شود و به آن ها داده شود. این مادران باید حداکثر از حدود 6 ساعت پس از تولد، دوشیدن پستان های خود را شروع کرده و حداقل هر 3 ساعت یک بار آن را تکرار کنند و شیر دوشیده شده را ذخیره نمایند.

  • تغذیه نوزادان مبتلا به زردی

زردی در طول هفته اول تولد شایع است. یکی از شایع ترین انواع زردی های زودرس نوزادان، زردی فیزیولوژیک نام دارد که علت آن نارس بودن آنزیم های کبدی در این دوره از زندگی است و معمولاً روز دوم یا سوم پس از تولد شروع و اواخر هفته اول عمر برطرف می شود. در نوزادان نارس این نوع زردی قدری بیشتر طول می کشد. در صورتی که این نوع زردی به دلایلی شدید شود باید درمان گردد. نوع دیگری از زردی های زودرس، یک نوع زردی است که به دلیل تغذیه ناکافی با شیر مادر اتفاق می افتد. معمولاً در روز 2 ـ 5 عمر شروع می شود و در نوزادانی رخ می دهد که به مقدار کافی به آن ها شیر مادر داده نمی شود و یا آب قند دریافت می کنند. (می توانید برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد زردی نوزادان به قسمت امور پزشکی نوزاد مراجعه کنید)

در هر دو نوع زردی نامبرده به هیچ عنوان نیازی به قطع شیر مادر نیست و به ویژه در نوع دوم باید شیر مادر به دفعات مکرر به نوزاد داده شود و آب و آب قند قطع شود. در این نوزادان به دلیل تغذیه ناکافی دفعات دفع مدفوع کم است و با افزایش دفعات و میزان شیردهی، دفعات اجابت مزاج افزایش می یابد و این امر به برطرف شدن زردی کمک می کند. حتی در مواردی که نوزاد مبتلا به زردی تحت نور درمانی قرار دارد، مادر باید به شیردهی خود ادامه دهد. در صورتی که نوزاد مبتلا خواب آلوده است و تمایلی به مکیدن پستان ندارد، مادر می تواند با دوشیدن شیر خود، آن را با فنجان و قاشق به شیرخوار بدهد.

گروه دیگری از انواع زردی، زردی به دلیل شیر مادر است که در برخی از نوزادان رخ می دهد. زردی به دلیل شیر مادر معمولاً بین روز 5 ـ 10 پس از تولد شروع می شود و ممکن است بیش از یک ماه ادامه یابد. در این نوع زردی معمولاً سابقه زردی در فرزند قبلی خانواده نیز وجود دارد. اگر میزان بیلی روبین بالا برود ممکن است پزشک به مدت 24 ـ 48 ساعت، شیر مادر را قطع کند و ممکن است قطع شیر مادر همراه با نور درمانی یا بدون آن باشد. قطع شیر مادر هم از نظر تشخیص و درمان اهمیت دارد. پس از این مدت اگر زردی به دلیل شیر مادر باشد، شدت آن کاهش می یابد و مادر می تواند مجدداً شیردهی را آغاز کند.

در طول مدت 24 ـ 48 ساعت مادر باید شیر خود را بدوشد تا تولید شیر در پستان ها کاهش نیابد و در صورت امکان، نوزاد از شیر مادر دیگری استفاده کند و یا مادر، شیر خود را دوشیده مدت 20 دقیقه با حرارت 56 درجه بجوشاند. سپس آن را با فنجان و قاشق به نوزاد بدهد. در برخی موارد، زردی ممکن است به دلیل بیماری های جدی در نوزاد رخ دهد که نیاز به درمان فوری دارد و در غیر این صورت ممکن است خطر آفرین باشد. در این موارد ادامه یا قطع شیردهی باید طبق نظر پزشک انجام شود ولی اغلب اوقات مادر می تواند به شیردهی خود ادامه دهد.

  • تغذیه نوزادان مبتلا به بیماری های تنفسی با شیر مادر

در صورت ابتلای شیرخوار به بیماری های تنفسی، باید تغذیه شیرخوار با شیر مادر ادامه یابد. علاوه بر وجود ترکیبات ایمنی بخش در شیر مادر که سبب کاهش شدت عفونت تنفسی در شیر مادرخواران می شود. شیرخواران مبتلا به بیماری های تنفسی از آرامشی که بر اثر تماس نزدیک با مادر ایجاد می شود نیز بهره مند می شوند.

  • تغذیه نوزادان مبتلا به بیماری های قلبی با شیر مادر

در شیرخوار مبتلا به بیماری مادرزادی قلب، هیچ گونه منعی برای تغذیه با شیر مادر وجود ندارد و در صورتی که شیرخوار بتواند از راه دهان تغذیه شود، شیر مادر برای وی مناسب ترین نوع شیر است. ضربان قلب و تنفس شیرخوار در حین تغذیه با شیر مادر حالت ثابتی دارد. اگر بیماری شدید است و شیرخوار قدرت کافی برای مکیدن پستان ندارد، برای جلوگیری از کاهش تولید شیر مادر باید در فواصل تغذیه کودک، شیر خود را بدوشد وآن را با قاشق یا فنجان به او بخوراند. حین شیردهی باید به شیرخوار فرصت بیشتری داده شود تا در حین شیر خوردن نفسی تازه کند و شاید لازم باشد در مواردی به دفعات مکرر و مدت کوتاه تر تغذیه نماید. استفاده از این روش تغذیه ای در شیرخوارانی که دچار مشکلات تنفسی و عوارض ریوی هستند نیز مفید است.

  • تغذیه شیرخواران مبتلا به مشکلات دستگاه گوارش

چنانچه، نوزاد با ناهنجاری انسدادی در این دستگاه متولد شود، لازم است این مسئله با عمل جراحی برطرف و اولین فرصت ممکن، تغذیه با شیر مادر شروع شود و ادامه یابد. در سایر بیماری های دستگاه گوارش نیز شیر مادر به لحاظ ترکیب خاص و آنزیم های متعددی که در آن وجود دارد، سریع تر هضم و جذب می شود. لذا در همه ی مواردی که شیرخوار دچار مشکل دستگاه گوارش است. تغذیه با شیر مادر باید ادامه داشته باشد.

  • تغذیه شیرخواران مبتلا به لب شکری و شکاف کام

وجود شکاف در لب به ویژه اگر دوطرفه باشد و شکاف کام چنانچه وسیع باشد و قسمت اعظم سقف دهان را شامل شود، تغذیه را مشکل می کند. لذا اطلاع از روش و نوع تغذیه صحیح اهمیت خاصی دارد و انجام عمل جراحی مناسب و به موقع ضامن سلامت و رشد شیرخوار است. مبتلایان به لب شکری تنها، عمدتاً مشکلی برای شیر خوردن مستقیم از پستان مادر ندارند، زیرا آرئول و بخشی از نسج پستان شکاف را پر می کند و یا مادر می تواند با انگشت خود، آن را مسدود کند.

شیرخوارانی که شکاف کام دارند در شیر خوردن از پستان دچار مشکل هستند. زیرا سوراخ موجود بین دهان و بینی مانع از ایجاد خلأ در دهان می شود و در این موارد باید مادر شیرخوارش را در حال نشسته روبروی خود در بغل بگیرد و پستان را در دهان شیرخوارش نگه دارد تا آرئول و سینوس های شیری، زیر آرواره او قرار گیرد. در این صورت تدریجاً شیرخوار یاد خواهد گرفت که چگونه پستان را بمکد و شیر به دهانش جاری شود. چنانچه دریافت شیر به این شکل کافی نباشد، مادر باید شیرش را بدوشد و با قاشق سرنگ، فنجان و یا قطره چکان به او بدهد. اگر مادر بخواهد در حال خوابیده به شیرخوارش شیر بدهد، لازم است سر او بالاتر از معمول قرار گیرد. تغذیه این شیرخواران توأم با بلع هوا خواهد بود لذا باید هوای بلع شده را به دفعات از معده ی او خارج کرد.

  • سندرم داون و مبتلایان به مشکلات مغزی

ﺍﻳﻦ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺍﻥ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺿﻌﻒ ﻗﺪﺭﺕ ﻋﻀﻼنی ﺩﺭ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻭ ﻧﺎﻫﻤﺎهنگی ﺩﺭ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﻭ ﺑﻠﻌﻴﺪﻥ ﻭ ﻧﻔﺲ ﻛﺸﻴﺪﻥ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﺯﻭﺩ ﺧﺴﺘﻪ ﻭ ﻳﺎ ﺣتی ﺩﭼﺎﺭ ﺣﺎﻟﺖ ﺧﻔگی ﺷﻮﻧﺪ. ﺑﺮﺍی ﺗﺸﻮﻳﻖ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﻪ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺯﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ:

ﺑﺎ ﻣﺎﻟﻴﺪﻥ ﻧﻮک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﻭ ﻟﺐ ﻫﺎی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ، ﺭﻓﻠﻜﺲ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺭﺍ ﺗﺤﺮیک ﻛﻨﻴﺪ، ﺑﺎ ﻓﺮﻭ ﺑﺮﺩﻥ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﺗﻤﻴﺰ ﺑﻪ ﺩﻫﺎﻥ ﻭ ﻣﺎﻟﺶ ﻟﺜﻪ، ﺍﻭ می ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﻛﻨﺪ، ﺑﺎ ﻣﺎﻟﺶ ﺩﺍﺩﻥ ﮔﺮﺩﻧﺶ ﺩﺭ ﺧﻂ ﻭﺳﻂ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻋﻤﻮﺩی، ﻋﻤﻞ ﺑﻠﻌﻴﺪﻥ ﺗﺤﺮیک می ﺷﻮﺩ.

ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺑﻴﺪﺍﺭی ﻭ ﮔﺮﺳنگی ﺩﺭ ﺯﻣﺎنی ﻛﻪ ﮔﺮﻳﻪ ﻧمی ﻛﻨﺪ، ﺁﻣﺎﺩگی ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﺮﺍی ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﺩﺍﺭﺩ. ﺑﺮﺍی ﺑﻴﺪﺍﺭ ﻛﺮﺩﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ، ﻛﻢ ﻛﺮﺩﻥ ﻟﺒﺎﺱ ﻫﺎی ﺍﺿﺎفی ﻭ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮﺩﻥ ﺑﺎ ﺍﻭ، ﺗﻌﻮﻳﺾ ﭘﻮشک ﻭ ﻣﺎﻟﺶ ﺩﺍﺩﻥ ﻛﻒ ﭘﺎﻫﺎی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ، ﺻﺒﺮ ﻭ ﺣﻮﺻﻠﻪ ﻭ ﺗﺄﻣﻞ ﺑﺮﺍی ﺑﻴﺪﺍﺭ ﺷﺪﻧﺶ ﻛمک ﻛﻨﻨﺪﻩ ﺍﺳﺖ.

ﺑﺮﺍی ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻛافی ﺷﻴﺮ ﻭ ﺭﺷﺪ ﺑﻬﺘﺮ ﻓﺮﺻﺖ ﺩﻫﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺩﻓﻌﺎﺕ ﻣﻜﺮﺭ ﻭ ﻣﺪﺕ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﻴﺮ ﺑﺨﻮﺭﺩ. ﺑﺮﺍی ﺑﻬﺘﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ، ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺷﻴﺮ ﺩﺍﺩﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﻛﻨﻴﺪ، ﺭﻓﻠﻜﺲ ﺟﻬﺶ ﺷﻴﺮ ﺭﺍ ﺗﺤﺮیک ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﻛمی ﺷﻴﺮ ﺩﺭ ﺩﻫﺎﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﺪﻭﺷﻴﺪ. ﻧﻜﺎﺕ ﻛﻠﻴﺪی ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺻﺤﻴﺢ ﺷﻴﺮ ﺩﺍﺩﻥ ﺭﺍ ﺭﻋﺎﻳﺖ ﻛﻨﻴﺪ. ﻧﻮﺯﺍﺩ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﺻﺤﻴﺢ ﻭ ﺩﺭ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﻭ ﺭﻭﺑﺮﻭی ﭘﺴﺘﺎﻥ خود نگه دﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﭼﺎﻧﻪ ﺍﻭ ﻭ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻴﻦ ﺩﻭ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻭ ﺷﺴﺖ ﻭ ﻗﺴمتی ﺍﺯ ﻛﻒ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﺩ نگه دﺍﺭید و شیردهی را شروع کنید. می توانید ﮔﺎهی ﺍﺯ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺯﻳﺮ ﺑﻐلی ﻭ ﻳﺎ ﺁﻏﻮشی ﻫﻢ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ کنید. ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻛﻮﺗﺎﻩ ﻣﺪﺕ، ﻣﻜﺮﺭ ﻭ ﺗﻮﺃﻡ ﺑﺎ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﺎﺩ ﮔﻠﻮ ﺑﺎﺷﺪ، ﭼﻮﻥ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﻫﻮﺍی ﺯﻳﺎﺩی ﺑﺒﻠﻌﺪ.

ﺑﺮﺍی ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺍﺯ ﻛﻔﺎﻳﺖ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﺷﻴﺮ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ، ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺷﻴﺮﺗﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺪﻭﺷﻴﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺹ ﺍﺯ ﺷﻴﺮ ﺍﻧﺘﻬﺎیی ﺑﺎ ﻗﺎﺷﻖ ﻭ ﻳﺎ ﻓﻨﺠﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺑﺨﻮﺭﺍﻧﻴﺪ. ﺍﺑﺮﺍﺯ ﻣﺤﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺒﺘﻼﻳﺎﻥ ﺳﻨﺪﺭﻭﻡ ﺩﺍﻭﻥ ﻭ ﺗﻤﺎﺱ ﻣﻜﺮﺭ ﺁﻥ ﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺎﺩﺭ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﺍﺯ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺑﺪﻭﻥ شک ﺑﻪ ﺭﺷﺪ ﺑﻬﺘﺮ ﺁﻧﺎﻥ ﻛمک می ﻛﻨﺪ. ﺁﻧﺎﻥ ﻛﻪ ﺩﭼﺎﺭ ﻧﺎﻫﻨﺠﺎﺭی ﻣﺎﺩﺭﺯﺍﺩی ﻗﻠﺐ ﻫﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ (ﺣﺪﻭﺩ 50%) در هنگام تغذیه مستقیم از پستان مادر اعمال ﻣﻜﻴﺪﻥ، ﺑﻠﻌﻴﺪﻥ ﻭ ﻧﻔﺲ ﻛﺸﻴﺪﻥ ﺭﺍ ﺭﺍﺣﺖ ﺗﺮ ﻭ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺍﻧﺠﺎﻡ می ﺩﻫﻨﺪ، ﺍﻧﺮژی ﻛﻤﺘﺮی ﻣﺼﺮﻑ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﻛﺴﻴﮋﻥ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ می ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻧﻴﺎﺯﻫﺎی ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺪﺳﺖ می ﺁﻭﺭﻧﺪ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺳﺪﻳﻢ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﻛﻤﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺑﺎﺭ ﻛﻤﺘﺮی ﺑﺮ ﻗﻠﺐ ﻭ ﮔﺮﺩﺵ ﺧﻮﻥ ﺁﻧﺎﻥ ﺗﺤﻤﻴﻞ می ﺷﻮﺩ. ﻻﺯﻡ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﺁﻭﺭی ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎﺭﺍﻥ ﭼﻪ ﺑﺎ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﭼﻪ ﺑﺎ ﺷﻴﺮ ﻣﺼﻨﻮعی ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎﻝ ﺭﺷﺪ ﻣﻄﻠﻮﺏ ﻭ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺍﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻣﻨﺤنی ﺭﺷﺪ ﺧﺎﺹ ﻣﺒﺘﻼﻳﺎﻥ ﺑﻪ ﺳﻨﺪﺭﻡ ﺩﺍﻭﻥ ﺑﺮﺍی ﻣﺮﺍﻗﺒﺖ ﺩﻭﺭﻩ ﺍی ﻭ ﭘﺎﻳﺶ ﺭﺷﺪ ﺁﻧﺎﻥ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ می ﻛﻨﻨﺪ.

ب. مشکلات مربوط به پستان و شیردهی

بهترین راه برای تشخیص مشکل پستان و حل مشکل پستان، مشاهده چگونه شیر دادن و مشاهده خود پستان است.

  • نشت شیر

بسیاری از مادران در طول روز دچار نشت شیر می شوند که سبب خیس شدن لباسشان می شود. نشت شیر هنگام برقراری بازتاب جهش شیر به وجود می آید که معمولاً وقتی شیرخوار از یک پستان شیر می خورد از پستان دیگر قطره قطره ترواش می کند. هم چنین مواقعی که مادر به شیرخوارش فکر و یا نگاه می کند و یا لباس های او را مرتب می کند، رخ می دهد. برای رفع این مشکل، مادر می تواند چند تکه پارچه تمیز که خاصیت جذب کنندگی داشته باشند و نه دستمال کاغذی در سینه بند خود قرار دهند و یا به محض احساس نشت شیر، بازوهای خود را به دو طرف سینه اش فشار دهد تا از خیس شدن لباس جلوگیری شود.

  • نوک پستان فرو رفته

اگر نوک پستان بسیار فرو رفته باشد، شیر دادن دشوار می شود؛ ولی مادر می تواند با حفظ آرامش و اعتماد به نفس به این مشکل غلبه کند. دو روش ساده برای حل این مشکل وجود دارد:

  • قبل از شیر دادن مادر نوک پستان را با کف دست ماساژ دهد تا برجسته شود.
  • مادر با استفاده از یک سرنگ می تواند نوک پستان خود را بیرون بکشد. به این ترتیب که یک سرنگ 10 ـ 20 سی سی را انتخاب کرده و قسمتی از سرنگ را که به سر سوزن وصل می شود، ببرید و پیستون را از طرف بریده شده داخل سرنگ کرده و سپس قسمت انتهایی نرم سرنگ را روی پستان قرار دهید و با فشار ملایم و مداوم به آرامی، پیستون را بکشید. این کار را می توان قبل از گذاشتن کودک به پستان، چند بار در روز به مدت 30 ثانیه تا 1 ـ 2 دقیقه انجام دهید.
  • پستان پر

چند روز بعد از زایمان، شیر جریان بیشتری پیدا می کند و مادر احساس می کند که پستان هایش گرم، سنگین و سفت شده اند، اما جریان شیر کاملاً برقرار است. این پر شدن پستان ها، طبیعی است و تنها راه درمان آن تغذیه مکرر شیرخوار با شیر مادر است. بعد از چند روز پستان ها نرم تر می شود و مادر احساس راحتی بیشتری خواهد کرد.

  • تورم (احتقان) پستان

در این حالت، پستان ها بیش از اندازه پر هستند که بخشی از آن به علت ترشح زیاد شیر و بخشی دیگر مربوط به افزایش مایع بافتی و خون است و این عوامل با وارد کردن فشار بر مجراهای شیر مانع جریان شیر می شوند. در این مواقع پستان ها سفت، سنگین، گرم و پوست آن براق و تحت کشش می شود و حتی ورید های سطحی پستان برجسته و قابل رؤیت می گردد. علت بروز این حالت معمولاً تأخیر در شروع تغذیه نوزاد با شیر مادر، دیر به دیر شیر دادن نوزاد، شیوه غلط شیر دادن و در نتیجه تخلیه نکردن پستان است.

برای درمان احتقان پستان اگر شیرخوار می تواند پستان را بمکد، تغذیه با شیر مادر باید مکرر و در وضعیت های مختلف و درست شیردهی انجام شود و اگر قادر به مکیدن پستان نیست، شیر را باید با دست دوشید و با قطره چکان، قاشق یا فنجان به شیرخوار داد. قبل از شروع شیردهی مادر می تواند به منظور تحریک ترشح هورمون اکسی توسن دوش آب گرم بگیرد و یا کمپرس گرم روی پستان قرار دهد. ماساژ گردن و پشت و ماساژ ملایم پستان ها و تحریک نوک پستان و آرامش مادر به ترشح هورمون اکسی توسین کمک می کند. بعد از تغذیه شیرخوار با شیر مادر، کمپرس سرد روی پستان سبب کاهش ورم پستان و درد و بروز آرامش برای مادر می شود. گاهی برای تسکین درد استفاده از مسکن با تجویز پزشک لازم می شود.

ﺭﻭﺵ ﺩﻳﮕﺮ، ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺑﻄﺮی ﮔﺮﻡ ﺍﺳﺖ. ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻛﻪ یک ﺑﻄﺮی ﺩﻫﺎﻥ ﮔﺸﺎﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺁﺏ ﺩﺍﻍ ﭘﺮ ﻛﻨﻴﺪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﭼﻨﺪ ﺩﻗﻴﻘﻪ ﻛﻪ ﺑﻄﺮی کاملاً ﺩﺍﻍ ﺷﺪ ﺁﺏ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺧﺎلی ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺩﻫﺎﻧﻪ ﺑﻄﺮی ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﺏ ﺳﺮﺩ ﻓﺮﻭ ﻛﻨﻴﺪ ﺗﺎ ﺧنک ﺷﻮﺩ ﺑﻌﺪ ﺩﻫﺎﻧﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺭﻭی نوک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﺪ ﻭ ﭼﻨﺪ ﺩﻗﻴﻘﻪ ﻧﮕﻪ ﺩﺍﺭﻳﺪ. ﺑﻄﺮی ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﻭﺭ ﺳﺮﺩ ﺷﻮﺩ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ یک ﻣﻜﻨﺪﻩ، ﻧﻮک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ می ﻛﺸﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺷﻴﺮ ﻛمک می ﻧﻤﺎﻳﺪ.

ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ ﺑﺮگ ﻛﻠﻢ ﺭﻭی ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺪﺕ 15 ﺩﻗﻴﻘﻪ 3 ﺗﺎ 4 ﺑﺎﺭ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﻛمک ﻛﻨﻨﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻛﻪ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺑﺮگ ﻫﺎی ﻛﻠﻢ ﺭﺍ ﺟﺪﺍ ﻛﻨﻴﺪ، ﺁﻥ ﺭﺍ کاملاً ﺷﺴﺘﻪ ﻭ خشک ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﻳﺨﭽﺎﻝ ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﺪ. ﭘﺲ ﺍﺯ خنک ﺷﺪﻥ ﻗﺴﻤﺖ ﻭﺳﻂ یک ﺑﺮگ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻧﻮک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺟﺪﺍ ﻛﺮﺩﻩ ، ﺳﭙﺲ ﺑﺮگ ﻛﻠﻢ ﺭﺍ ﺭﻭی ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﺪ.

  • بسته شدن مجرای شیر

عدم تخلیه کامل یک و یا بیشتر مجاری شیری باعث به وجود آمدن این حالت می شود. در پستان ها اغلب ناحیه دردناکی همراه با یک لخته وجود دارد. چنین حالتی در مواقعی که وضع شیر خوردن شیرخوار اجازه تخلیه همه سینوس ها را ندهد، اتفاق می افتد. شیر در داخل مجرا جمع شده و تشکیل یک پلاک (سد) موضعی را می دهد، سپس در عقب پلاک شیر جمع شده و پستان حساس و دردناک می شود. در این حالت مادر تب ندارد، تکرار شیردهی و شیردهی طولانی مدت به ویژه در طرف مبتلا، استراحت، ماساژ، گذاشتن حوله گرم و مرطوب می تواند باعث باز شدن مجرای شیر گردد.

  • عفونت پستان (ماستیت)

در عفونت پستان، پستان قرمز، حساس، دردناک و پر از شیر می شود، هم چنین ممکن است تب و لرز هم وجود داشته باشد.

عفونت پستان بیشتر در مواقع استرس و خستگی، نوک پستان ترک خورده، عدم درمان مجرای شیر بسته، احتقان پستان، بی توجهی هنگام تغذیه کودک و پوشیدن سینه بند محکم و تنگ دیده می شود. شیردهی و تخلیه پستان از پستانی که دچار عفونت شده باید مکرر انجام گیرد. در صورت برزو علایمی مانند تب، لرز، تهوع، استفراغ و سردرد مادر باید سریعاً به پزشک مراجعه کرده و آنتی بیوتیک دریافت کند.

  • آبسه پستان

اگر عفوت پستان خوب درمان نشود منجر به ایجاد آبسه یعنی تجمع چرک در قسمتی از پستان می گردد. آبسه باید مسئله ای جدی تلقی شده و فوراً اقدامات پزشکی اعمال شود.

  • زخم و شقاق نوک پستان

شایع ترین علت زخم و شقاق نوک پستان، وضعیت نادرست شیر دادن است. مصرف صابون، کرم، مواد ضدعفونی کننده، شستشوی مکرر پستان و کشیدن پستان از دهان شیرخوار نیز ممکن است سبب ایجاد شقاق شود. شقاق پستان راه مناسب برای ورود میکروب ها به داخل نسج پستان است، از این رو باید سعی کرد از بروز آن جلوگیری کرد و مهم ترین راه پیشگیری از شقاق نوک پستان و زخم شدن آن، شیوه صحیح شیر دادن به نوزاد است. مادر باید تمام هاله قهوه ای رنگ پستان‌ را در دهان نوزاد قرار دهد، طوری که لب پایینی نوزاد موقع شیردهی کاملاً به بیرون برگشته باشد.

راه درمان:

  • مواقعی که شقاق پستان وجود دارد، شیردهی برای مادر بسیار درناک است ولی با کمی صبر و حوصله و حفظ آرامش و توجه به این که این حالت موقتی است و طی چند روز بهبود می یابد می توان از این مشکل گذر کرد.
  • وضعیت شیردهی خود را اصلاح کنید و با شیوه درست به نوزاد شیر دهید. نوزاد باید دقیقاً مقابل پستان شما باشد و نوک پستان و هاله قهوه ای اطراف آن کاملاً در دهان نوزاد قرار گیرد.
  • شیردهی را با پستان سالم شروع شود تا واکنش جهش شیر در پستان مبتلا ایجاد شود و احساس درد کمتر شود.
  • استفاده از گرمای سشوار روزی 3 ـ 5 بار و هر بار3 ـ 2 دقیقه و با فاصله 18 سانتی متری از محل شقاق بسیار مؤثر و کمک کننده است.
  • بعد از پایان شیردهی، یک قطره از شیر را روی نوک سینه قرار دهید تا در تماس با جریان هوا خشک شود زیرا شیر مادر به علت دارا بودن چربی سبب التیام زخم و تمیزی نوک سینه می گردد.
  • مصرف هیچ گونه صابون، الکل، پماد یا کرم توصیه نمی شود، فقط در مواقعی که پوست بسیار خشک و شکننده باشد، پماد ویتامین A و D تجویز می شود، زیرا کاملاً جذب شده و نیازی به پاک کردن از روی سینه ندارد.
  • برفک نوک پستان

برفک یک عفونت قارچی است که ممکن است، طی شیردهی از مادر به کودک و بالعکس منتقل شود. برفک ممکن است سبب زخم و خارش در سطح پوست اطراف نوک پستان شود. پوست ناحیه مبتلا قرمز براق و پوسته پوسته و نوک پستان کمی کمرنگ تر می شود. برخی مادران، درد ناشی از برفک پستان را به صورت احساس سوزش یا فرو کردن سوزن به داخل پستان توصیف می کنند.

گاهی اوقات شیرخوار نیز مبتلا به برفک دهان است؛ بنابراین مادرو شیرخوار هر دو باید درمان شوند. مادر باید دست هایش را بشوید و یک گوش پاک کن را با 1 سی سی محلول نیستاتین آغشته کند و روی لکه های سفید داخل دهان شیرخوار بمالد و این عمل را هر6 ساعت تکرار کند. دارو به نوک و هاله پستان مادر هم مالیده شود.

ج. شیر خوار و مشکلات شیر خوردن

گاهی شیرخوار برای مدتی از خوردن شیر مادر خودداری می کند، این مشکل ممکن است در اولین ساعات پس از زایمان پیش بیاید و یا ممکن است روزها، یا هفته ها بعد خودنمایی کند، نکته قابل توجه این است که مادر به اندازه کافی شیر دارد.

ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻫﺮ ﺍﻗﺪﺍﻡ برای رفع این مشکل ﺑﺎﻳﺪ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺣﺎﺻﻞ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ می ﻛﻨﺪ. ﭼﻮﻥ ﮔﺎهی ﻣﺎﺩﺭﺍﻥ ﺭﻓﺘﺎﺭ طبیعی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺗﻌﺒﻴﺮ می ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ. ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺑﻪ ﻧﻜﺎﺕ ﺯﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ:

  • دفعات شیرخوردن واقعی شیرخوار در طی 24 ساعت: شیرخوار ممکن است به مقدار کم و دفعات بیشتر یا به مقدار بیشتر و دفعات کمتر شیر بخورد.
  • ﺍﺭﺯﻳﺎبی ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻛﻔﺎﻳﺖ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﺷﻴﺮ: ﺣﺪﺍﻗﻞ 6 پوشک خیس شده با ادرار بی ﺑﻮ ﻭ ﺭﻭﺷﻦ ﺩﺭ24 ﺳﺎﻋﺖ ﻭ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﭘﻮستی ﻟﻄﻴﻒ ﻭ ﺷﺎﺩﺍﺏ معمولاً نشانگر دریافت شیر می ﺑﺎﺷﺪ.
  • ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﺭ ﻓﻮﺍﺻﻞ ﺗﻐﺬﻳﻪ: ﺁﻳﺎ ﺧﺸﻨﻮﺩ ﻭ ﺭﺍضی ﺍﺳﺖ؟ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺁﺳﺎنی ﺁﺷﻔﺘﻪ می ﺷﻮﺩ و ﻳﺎ ﺑﻴﻤﺎﺭ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ می ﺭﺳﺪ؟
  • ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺩﺭ ﺁﻏﻮﺵ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻭ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﻭ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ: ﺁﻳﺎ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻣﻨﺎسبی ﺑﻪ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﺍﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮﺭی ﻛﻪ ﺳﻴﻨﻪ ﻭ ﺯﺍﻧﻮی ﺍﻭ ﺭﻭی ﺳﻴﻨﻪ ﻭ شکمتان، ﺩﻫﺎﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻫﻢ ﺳﻄﺢ ﻧﻮک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﭼﺎﻧﻪ ﻭی ﺭﻭی ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻗﺮﺍﺭ می ﮔﻴﺮﺩ؟

 

گاهی اوقات دهان شیرخوار کاملاً باز نمی شود تا بتواند پستان را به خوبی بگیرد. و یا مشکلاتی از این قبیل برای او ایجاد می شود. برخی از این مشکلات عبارتند از:

  • ﺳﺮﺩﺭگمی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﺭ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ

ﮔﺎهی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻧﻮک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺣﺮﺹ ﻭ ﻭﻟﻊ، ﺩﺭ ﺩﻫﺎﻥ می ﮔﻴﺮﺩ ﺍﻣﺎ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﭼﺴﺒﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﺁﻥ ﻭ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺷﻴﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ نمی ﺩﺍﻧﺪ ﭼﻜﺎﺭ ﻛﻨﺪ ﻳﺎ ﻧﻮک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺯﺑﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻓﺸﺎﺭ می ﺩﻫﺪ ﻭ ﻳﺎ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺩﺭﺳﺖ ﻧﺪاﺭﺩ، ﻣﺜﻞ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺳﺮﺷﻴﺸﻪ، ﻟﺬﺍ ﺳﺒﺐ ﺯﺧﻢ ﻧﻮک ﭘﺴﺘﺎﻥ می ﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻣﻜﻴﺪﻥ، ﺷﻴﺮ ﻛﻤﺘﺮی ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺁﻭﺭﺩ. ﺣﺮﻛﺎﺕ ﺯﺑﺎﻥ، ﺁﺭﻭﺍﺭﻩ ﻭ ﺩﻫﺎﻥ ﻧﻮﺯﺍﺩ ﺩﺭ ﻣﻮﻗﻊ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺍﺯ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭ ﺑﺎ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺍﺯ ﺳﺮ ﺷﻴﺸﻪ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺍﺳﺖ. ﻭﻗتی ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﺩﻫﺎﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻗﺮﺍﺭ می ﮔﻴﺮﺩ، ﺯﺑﺎﻥ ﺍﻭ ﮔﻮﺩ می ﺷﻮﺩ (ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻌﻘﺮ) ﻭ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻛﺎﻡ ﺧﻮﺩ می ﻓﺸﺎﺭﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺣﺮﻛﺎﺕ ﺭیتمیک ﻭ ﻓﺸﺎﺭ ﺁﺭﻭﺍﺭﻩ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﺯﻥ ﺷﻴﺮ ﻛﻪ ﺯﻳﺮ ﻫﺎﻟﻪ ﻗﻬﻮﻩ ﺍی ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻧﻮک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﺳﺒﺐ ﺟﺎﺭی ﺷﺪﻥ ﺷﻴﺮ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ می ﺑﻠﻌﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ یک ﻧﻔﺲ می ﻛﺸﺪ. ﻭلی ﺍﮔﺮ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺍﺯ ﺑﻄﺮی ﺷﻴﺮ ﺑﺨﻮﺭﺩ فوراً ﺑﺎ ﺟﺮﻳﺎنی ﺍﺯ ﻣﺎﻳﻊ ﺭﻭﺑﺮﻭ می ﺷﻮﺩ ﻟﺬﺍ ﺑﺎ ﺯﺑﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺟﻠﻮی ﺷﺪﺕ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺷﻴﺮ ﺭﺍ می ﮔﻴﺮﺩ ﺗﺎ ﺍﺯ ﺧﻔﻪ ﺷﺪﻥ ﺧﻮﺩ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﻟﺐ ﻫﺎی ﺍﻭ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻣﺤﻜﻢ ﺑﻪ ﺩﻭﺭ ﺳﺮ ﺑﻄﺮی می ﭼﺴﺒﺪ ﻭ ﺁﺭﻭﺍﺭﻩ ﺑﺪﻭﻥ ﺣﺮﻛﺖ می ﻣﺎﻧﺪ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺗﻼشی ﺑﻜﻨﺪ، ﺷﻴﺮ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺟﺮﻳﺎﻥ می ﻳﺎﺑﺪ ﻭ ﻟﺬﺕ ﺁنی ﺑﻪ ﺍﻭ می ﺩﻫﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﺑﻄﺮی ﻳﺎ پستانک ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻛﻨﻴﺪ. ﺩﺭ ﻣﻮﺍﻗﻊ ﺍﺿﻄﺮﺍﺭی می ﺗﻮﺍﻥ ﺍﺯ ﻓﻨﺠﺎﻥ، ﻗﺎﺷﻖ، ﺳﺮﻧﮓ، ﻟﻮﻟﻪ ﻳﺎ ﻗﻄﺮﻩ ﭼﻜﺎﻥ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ.

  • نگرفتن یک پستان

ﺍﮔﺮ ﻧﻮﺯﺍﺩ ﺍﺯ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺗﻮﻟﺪ ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ یک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺰﺷک ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺑﻴﻤﺎﺭی ﻫﺎیی ﻣﺜﻞ ﺍﺣﺘﻘﺎﻥ یک ﻃﺮﻓﻪ بینی، ﻋﻔﻮﻧﺖ یک ﮔﻮﺵ، ﺩﺭ ﺭﻓﺘگی ﻣﻬﺮﻩ ﮔﺮﺩﻥ، ﺷﻜﺴﺘگی ﺍﺳﺘﺨﻮﺍﻥ ﺗﺮﻗﻮﻩ ی یک ﻃﺮﻑ ﻣﻌﺎﻳﻨﻪ ﺷﻮﺩ. ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧگی ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﻨﻴﻦ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﺭﺣﻢ، معمولاً ﺍﺯ ﺗﻮﻟﺪ، ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﻃﻮﻝ می ﻛﺸﺪ ﺗﺎ ﻋﻀﻼﺕ ﮔﺮﺩﻥ ﺷﻞ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﻧﻮﺯﺍﺩ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﺭﺍﺣتی ﮔﺮﺩﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ یک ﻃﺮﻑ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﭽﺮﺧﺎﻧﺪ. ﺍﻣﺎ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺳنی ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻧﺎﮔﻬﺎنی ﺑﻪ ﻋﻠﻞ های گفته شده ﻭ ﺩﻻﻳﻞ ﺯﻳﺮ، ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ یک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﻧﻤﺎﻳﺪ:

  • ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ عفونت ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭ، ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻛﻠﺮ ﻭ ﺳﺪﻳﻢ ﺷﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺳﺒﺐ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺍﺯ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﻫﻴﺪ. معمولاً طی یک هفته مزه ﺷﻴﺮ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻋﺎﺩی ﺑﺮ می ﮔﺮﺩﺩ. یادتان باشد اگر شیرخوار پستانی را که دچار عفونت شده نمی گیرد، باید حتماً شیر آن پستان را مرتب بدوشید.
  • ﺷﺎﻳﺪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﮔﻮﺵ ﺩﺭﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﮔﻮﺵ ﻣﺒﺘﻼ ﺩﺭ ﺁﻏﻮﺵ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﺩ، ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻫﻤﺎﻥ ﻃﺮﻑ ﺭﺍ ﻧﮕﻴﺮﺩ. ﺗﻮﺻﻴﻪ می ﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﻳﺎ ﺩﺭ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺯﻳﺮ ﺑﻐلی ﺑﻪ ﺍﻭ ﺷﻴﺮ ﺑﺪﻫﻴﺪ ﻳﺎ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺷﻴﺮ ﺩﺍﺩﻥ ﺍﺯ ﭘﺴﺘﺎﻥ، ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﺭﺍمی ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺟﻬﺖ ﺑﻪ ﺯﻳﺮ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻴﺎﻭﺭﻳﺪ.
  • ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﻧﻮک یکی ﺍﺯ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺩﻳﮕﺮی ﻓﺮﻭ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ، ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﭘﺴﺘﺎﻥ طبیعی ﺭﺍ ﺗﺮﺟﻴﺢ ﺩﻫﺪ.
  • ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﻛﻮﭼک ﺗﺮ ﺑﻮﺩﻥ یکی ﺍﺯ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺭﻓﻠﻜﺲ ﺟﻬﺶ ﺷﻴﺮ ﺩﺭ ﺁﻥ ﭘﺴﺘﺎﻥ، ﺿﻌﻴﻒ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺭﺍ ﺗﺮﺟﻴﺢ ﺩﻫﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﻗﺪﺭی ﺍﺯ ﺷﻴﺮ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻛﻮﭼک ﺭﺍ ﺑﺪﻭﺷﻴﺪ ﻭ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭی ﺭﻓﻠﻜﺲ ﺟﻬﺶ ﺷﻴﺮ ﺁﻥ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻫﺎﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﺪ.
  • ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﻴﺮ ﺩﺭ یک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﻴﺮ ﺩﺍﺩﻥ ﺍﺯ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺥ ﺩﻫﺪ ﻭ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺁﻥ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﻧﮕﻴﺮﺩ. ﮔﺎهی ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻣﺠﺎﺭی ﺷﻴﺮی ﺩﺭ یک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻟﺬﺍ ﺷﻴﺮ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺁﺳﺎﻥ ﺗﺮ ﻭ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺗﺮ ﺟﺎﺭی می ﺷﻮﺩ ﻭ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺑﻴﺸﺘﺮ می ﮔﺮﺩﺩ. هم چنین ﺟﺮﺍحی ﻭ ﻳﺎ ﺻﺪﻣﺎﺕ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺩﺍﺭﺩ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﻴﺮ ﺭﺍ ﺩﺭ یک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻛﺎﻫﺶ ﺩﻫﺪ.
  • ﺩﺭ ﻭﺍﻛﻨﺶ ﺑﻪ ﻣﻮﺍﺩ ﺁﺭﺍیشی ﻭ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺎﺩﺭ ﺍﺯ ﻋﻄﺮ ﻳﺎ ﺍﺩﻛﻠﻦ ﺑﻪ یک ﻃﺮﻑ ﺑﺪﻥ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻮﺩک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺁﻥ ﻃﺮﻑ ﺭﺍ ﻧﮕﻴﺮﺩ.

 

برای ترغیب شیرخوار به گرفتن پستانی که کمتر ترجیح می دهد اقدامات زیر را انجام دهید:

  • ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺴﺘﺎنی ﻛﻪ ﺗﺮﺟﻴﺢ می ﺩﻫﺪ ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﺪ. ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭی ﺭﻓﻠﻜﺲ ﺟﻬﺶ ﺷﻴﺮ، ﻛﻮﺩک ﺭﺍ ﺑﺪﻭﻥ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺑﺪﻥ، ﺑﻪ ﺯﻳﺮ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﻫﻴﺪ.
  • ﺍﺑﺘﺪﺍ با ماساژ نوک پستان، شیر را جاری کنید، سپس ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻫﺎﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﺪ.
  • ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻴﺮﺩهی ﺭﺍ ﺑﺎ ﭘﺴﺘﺎنی ﻛﻪ نمی ﮔﻴﺮﺩ، ﺍﻣﺘﺤﺎﻥ ﻛﻨﻴﺪ.
  • ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﻗﺪﻡ ﺯﺩﻥ ﻳﺎ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻕ ﺗﺎﺭیک ﻭ ﻳﺎ ﺩﺭ ﺣﺎلی ﻛﻪ ﻛﻮﺩک ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ ﺍﺳﺖ، ﺍﺯ ﺁﻥ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺷﻴﺮ ﺑﺪﻫﻴﺪ.
  • ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺷﻴﺮﺩهی، ﭘﺴﺘﺎنی ﺭﺍ ﻛﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻛﻤﺘﺮ می ﮔﻴﺮﺩ، ﻣﺮﺗﺐ ﺑﺪﻭﺷﻴﺪ ﺗﺎ ﺷﻴﺮﺵ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ.

 

  • خودداری شیرخوار از گرفتن پستان

گاهی نوزاد برای چند روز میل و اشتهای خود را به شیر مادر از دست می ‌دهد. این رفتار کودک موقتی است و نباید آن را به بی‌ میلی دائمی نسبت داد و تصور کرد که زمان از شیر گرفتن نوزاد فرارسیده است. دلایل زیادی برای بی‌ میل شدن نوزاد نسبت به شیر مادر وجود دارد که گاهی برای یک یا دو روز ظاهر می‌ شود و پس از آن کودک برنامه عادی تغذیه خود را از سر می‌ گیرد. این رفتار نوزاد را اعتصاب شیر یا اعتصاب غذای نوزاد می‌ گویند. عوامل مهمی که در این رفتار شیرخوار دخالت دارند، عبارتند از:

  • عوامل مربوط به مادر
  • ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ مادر بیماری داشته باشد که ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﻴﺮ ﺭﺍ ﻛﻢ ﻛﺮﺩﻩ ﻳﺎ ﻭﺍﻛﻨﺶ ﺟﻬﺶ ﺷﻴﺮ ﺭﺍ ﻣﻬﺎﺭ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ و ﻳﺎ ﺩﺍﺭﻭﻫﺎ ﻣﺰﻩ ﺷﻴر ﺭﺍ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ.
  • ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﻋﻔﻮﻧﺖ یک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭ، ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺍﺯ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻃﺮﻑ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻣﺰﻩ ﺷﻮﺭ ﺷﻴﺮ ﻳﺎ ﭼﺮک، ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﻛﻨﺪ ﻭ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﺼﺮﻑ ﺩﺍﺭﻭ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎﺩﺭ، ﻫﺮ ﺩﻭ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﻧﮕﻴﺮﺩ.
  • ﻗﺮﺹ ﻫﺎی ﺿﺪ ﺣاملگی ﺧﻮﺍﺭکی (ﻗﺮﺹ ﺗﺮکیبی ﻭ ﺑﻪ ﻧﺪﺭﺕ ﻗﺮﺹ ﭘﺮﻭژﺳﺘﺮﻭنی ﺗﻨﻬﺎ) هم چنین ﺣﺎﻣﻠگی ﻣﺠﺪﺩ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺩﺍﺭﺩ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﺭﺍ ﻛﺎﻫﺶ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﻣﺰﻩ ﺷﻴﺮ ﺭﺍ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﻫﻨﺪ. ﺗﺨﻤک ﮔﺬﺍﺭی ﻳﺎ ﻋﺎﺩﺕ ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪ ﻧﻴﺰ ﮔﺎهی ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﺰﻩ ﺷﻴﺮ ﺳﺒﺐ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ می ﺷﻮﺩ.
  • ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﺎﺩﺭ ﺍﺯ ﻋﻄﺮ، ﺻﺎﺑﻮﻥ، ﺍﺩﻛﻠﻦ ﻳﺎ ﻛﺮﻡ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﻭ ﻳﺎ ﺷﻨﺎ ﻛﺮﺩﻥ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺨﺮ ﺑﺎ ﺁﺏ ﻛﻠﺮ ﺩﺍﺭ ﻳﺎ ﺁﺏ ﺩﺭﻳﺎ، ﻭ ﻳﺎ حتی ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﺭ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﺎﺩﺭ ﻣﺜﻞ ﺗﻐﻴﻴﺮ رنگ ﻣﻮ ﻳﺎ ﻋﻴﻨک ﺯﺩﻥ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺭﻭی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﻭ باعث شود شیرخوار از گرفتن ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭ امتناع کند.
  • ﺑﺮخی ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺍﻥ ﺑﻪ ﺑﺮخی ﺍﺯ ﻏﺬﺍﻫﺎی ﻣﻮﺭﺩ ﻣﺼﺮﻑ ﻣﺎﺩﺭﺍﻥ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﺰﻩ ﺷﻴﺮ می ﺷﻮﺩ ﺣﺴﺎﺱ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ می ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻭ ﺑﻌضی ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺳﻴﮕﺎﺭ ﻛﺸﻴﺪﻥ ﻣﺎﺩﺭ، ﻭﺭﺯﺵ ﻃﻮﻻنی ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺷﻴﺮ ﺩﺍﺩﻥ ﻭ ﻳﺎ ﻣﺼﺮﻑ ﺯﻳﺎﺩ ﻧﻮﺷﻴﺪنی ﻫﺎی ﺩﺍﺭﺍی ﻛﺎﻓﺌﻴﻦ ﻣﺜﻞ ﻧﻮﺷﺎﺑﻪ ﻫﺎ، ﭼﺎی ﻭ ﻗﻬﻮﻩ ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ می ﻭﺭﺯﻧﺪ.
  • علل مربوط به تولید شیر
  • اگر تولید شیر کم باشد و یا موقتاً ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ، ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﻛﻨﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﺍی ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﻴﺮ ﺗﻼﺵ ﻧﻤﻮﺩ.
  • ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﺁﻫﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻥ ﺟﻬﺶ ﺷﻴﺮ، ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺷﻴﺮ می ﻛﻨﺪ ﻭلی ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻛﻢ ﺷﻴﺮ، ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ می ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺍﺭﺩ می ﺗﻮﺍﻧﻴﺪ ﺷﻴﺮﺗﺎﻥ ﺭﺍ کمی ﺑﺪﻭﺷﻴﺪ ﺗﺎ ﺟﻬﺶ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﻨﺪ ﻭ ﺁﻥ ﮔﺎﻩ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻫﺎﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﺪ ﻭ ﻳﺎ ﻭﺍﻛﻨﺶ ﺟﻬﺶ ﺷﻴﺮ ﺭﺍ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﺎ ﺭﻭﺵ ﻫﺎی ﻣﺜﻞ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺁﺏ ﻳﺎ یک ﻧﻮﺷﻴﺪنی ﺳﺎﺩﻩ، ﺷﻨﻴﺪﻥ ﻣﻮسیقی، ﻧﺸﺴﺘﻦ ﺭﻭی ﻫﻤﺎﻥ ﺻﻨﺪلی ﻭ ﺩﺭﺍﺯ ﻛﺸﻴﺪﻥ، ﺷﺮطی ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ.
  • ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﺳﺮﻳﻊ ﺑﻮﺩﻥ ﺟﻬﺶ ﺷﻴﺮ ﻧﻴﺰ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻋﺪﻡ ﺗﻮﺍﻧﺎیی ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺁﻥ، ﭘﻴﺶ ﺩﺳتی ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺭﺩ می ﺗﻮﺍﻥ ﻛمی ﺷﻴﺮ ﺭﺍ ﺩﻭﺷﻴﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﮔﺬﺍﺷﺖ.
  • علل مربوط به شیرخوار
  • ﻋﻔﻮﻧﺖ ﻫﺎی تنفسی مانند ﺳﺮﻣﺎﺧﻮﺭدگی ﺳﺎﺩﻩ می ﺗﻮﺍﻧﺪ ﻣﻮﻗﻊ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﻭ ﺑﻠﻌﻴﺪﻥ، ﺳﺒﺐ گرفتگی بینی ﻭ ﺩﺭﺩ ﺷﻮﺩ. ﮔﺎهی ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺳﺮﻣﺎﺧﻮﺭﺩگی ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺍﺗﻔﺎقی ﺍﻧﺤﺮﺍﻑ ﺗﻴﻐﻪ بینی می ﺷﻮﺩ.
  • ﺩﻧﺪﺍﻥ ﺩﺭﺁﻭﺭﺩﻥ: ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ ﭘﺸﺖ یک ﻗﺎﺷﻖ ﺳﺮﺩ ﻳﺎ ﮔﺎهی ﺟﻮﻳﺪﻥ دندان گیرهای پلاستیکی ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﻳﺎ ماساژ ﻣﻼﻳﻢ ﻟﺜﻪ ﺑﺎ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﺗﻤﻴﺰ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺩﺍﺩﻥ ﻣﺴﻜﻦ ﻫﺎی ﺳﺎﺩﻩ ﺑﺎﻋﺚ ﻛﺎﻫﺶ ﺩﺭﺩ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ می ﮔﺮﺩﺩ.
  • ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺷﻴﺮ ﺍﺯ ﻣﻌﺪﻩ ﺑﻪ ﻣﺮی، ﺧﻮﺍﺏ ﺁﻟﻮﺩگی ﻭ بی ﻗﺮﺍﺭی ﻧﺎشی ﺍﺯ ﻣﺼﺮﻑ ﺩﺍﺭﻭﻫﺎ، ﺑﺮفک ﻳﺎ ﺗﺒﺨﺎﻝ دهان شیرخوار باعث می شود، شیرخوار میلی به گرفتن پستان نداشته باشد. در این شرایط باید به پزشک مراجعه کرد.
  • ﺩﺭ ﻫﻮﺍی ﮔﺮﻡ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺩﺍﺭﺩ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻭلی ﺩﺭ ﻣﺤﻞ خنک ﻭ ﻳﺎ ﺩﺭ ﺷﺐ ﺷﻴﺮ ﺑﺨﻮﺭﺩ. ﺣﺮﺍﺭﺕ ﺑﺪﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺭﺟﻪ ﺣﺮﺍﺭﺕ مناسبی ﻧﮕﻬﺪﺍﺭی ﻛﻨﻴﺪ.
  • ﮔﺎهی ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﺭ ﻣﻮﻗﻊ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﺗﺮﺱ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻭﺍﻛﻨﺶ ﻣﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﮔﺎﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ بچه و....
  • ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﻪ ﺍﺯ ﺷﻴﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻛﻪ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ 9 ﻣﺎهگی ﺷﺎﻳﻊ ﻧﻴﺴﺖ. ﺍﮔﺮ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﺍﺯ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭ ﺭﻭی ﮔﺮﺩﺍﻥ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﻧﺸﺎﻥ ﻧﺪﻫﺪ، ﻫﻤﻪ ﺭﻭﺵ ﻫﺎی ﻣﻤﻜﻦ ﺑﺮﺍی ﺗﺸﻮﻳﻖ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻛﺎﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﺩ ﻭلی ﮔﺎهی ﻫﻢ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻧﺪﺍﺩﻩ ﻭ بالأخره ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻗﻄﻊ ﻛﺎﻣﻞ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﺷﻮﺩ.

 

  • ترغیب شیرخوار به گرفتن پستان

برای ترغیب شیرخوار به شیرخوردن ﺑﻪ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻫﺎی ﺯﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ:

  • ﻭﻗتی ﻛﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺧﻮﺍﺏ ﺁﻟﻮﺩ ﺍﺳﺖ ﺩﺭﺳﺖ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺑﻴﺪﺍﺭ ﺷﺪﻥ ﻳﺎ ﻣﻮﻗﻊ ﺑﻪ ﺧﻮﺍﺏ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺷﻴﺮ ﺑﺪﻫﻴﺪ.
  • ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺗﻼﺵ ﺑﺮﺍی ﺷﻴﺮﺩﺍﺩﻥ، ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺁﻭﺍﺯ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ، ﺗﻜﺎﻥ ﺩﺍﺩﻥ ﻳﺎ ﻣﺎﺳﺎژ، ﺁﺭﺍﻡ ﻛﻨﻴﺪ.
  • ﺩﺭ ﺯﻣﺎنی ﻛﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻫﻨﻮﺯ ﺯﻳﺎﺩ ﮔﺮﺳﻨﻪ ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻪ ﺍﻭ ﺷﻴﺮ ﺑﺪﻫﻴﺪ.
  • ﺍﮔﺮ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﭼﺎﺭ ﺳﺮﺩﺭﮔمی ﺩﺭ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺍﺳﺖ، ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭی ﺭﻓﻠﻜﺲ ﺟﻬﺶ ﺷﻴﺮ، ﻣﻘﺪﺍﺭی ﺍﺯ ﺷﻴﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺪﻭﺷﻴﺪ، ﺳﭙﺲ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻛﻮﺩک ﻋﺮﺿﻪ ﻛﻨﻴﺪ ﺑﻪ ﻃﻮﺭی ﻛﻪ ﺍﻭ یک ﭘﺎﺩﺍﺵ ﺁنی ﺍﺯ ﻛﻮﺷﺶ ﺧﻮﺩ ﺑﮕﻴﺮﺩ. ﺍﮔﺮ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ سعی ﺩﺭ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺩﺍﺭﺩ می ﺗﻮﺍﻧﻴﺪ ﺑﺎ ﻗﻄﺮﻩ ﭼﻜﺎﻥ ﺷﻴﺮ ﺩﻭﺷﻴﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﺭﺍ ﺭﻭی ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺑﺮﻳﺰﻳﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻗﻄﺮﻩ ﻭﺍﺭﺩ ﺩﻫﺎﻥ ﻭی ﺷﻮﺩ.
  • ﺍﻳﻦ ﻛﺎﺭ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺁﺭﺍﻡ ﻭ ﭼﺴﺒﻴﺪﻩ ﺑﻪ ﭘﺴﺘﺎﻥ نگه دﺍﺭﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺗﺪﺍﻭﻡ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻳﺎ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺷﻴﺮﺗﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺭﻭی ﻟﺐ ﻫﺎی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﺪﻭﺷﻴﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﺩﻫﺎﻥ ﺍﻭ ﺑﻠﻐﺰﺍﻧﻴﺪ. ﻭﻗتی ﻛﻮﺩک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﻧمی ﮔﻴﺮﺩ، ﻭﺍﺩﺍﺭﻛﺮﺩﻥ ﻭی ﺑﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﮔﺮﺳﻨﻪ ﻧﮕﻬﺪﺍﺷﺘﻦ ﺍﻭ ﻛﺎﺭ ﺩﺭﺳتی ﻧﻴﺴﺖ ﭼﻮﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﭼﺎﺭ ﺳﺮﺩﺭﮔمی ﺩﺭ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ، ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺩﺭﺧﻄﺮ ﻛﻢ ﺁبی ﻫﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﻴﺮﺩ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺍﻧﺮژی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺭﺍ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻧﻜﻨﺪ، ﺿﻌﻴﻒ ﺗﺮ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺁﻥ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ.
  • ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻴﺮﺩهی ﺭﺍ ﺍﻣﺘﺤﺎﻥ ﻛﻨﻴﺪ.

 

  • علاقه به تغذیه با بطری

اگر قبلاً ﺑﻄﺮی ﻭ ﺷﻴﺮ کمکی ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺗﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﻳﺪ ﻭ ﺍﻭ ﻣﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺷﻴﺮ کمکی ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ، ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﺴﺎﺏ ﻧﺎﻛﺎفی ﺑﻮﺩﻥ ﺷﻴﺮ ﺧﻮﺩ ﻧﮕﺬﺍﺭﻳﺪ ﻭ ﻫﺮﮔﺰ سعی ﻧﻜﻨﻴﺪ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺭﺍ ﺁﺯﻣﺎﻳﺶ ﻛﻨﻴﺪ. ﺯﻳﺮﺍ ﺑﺴﻴﺎﺭی ﺍﺯ ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ طبیعی ﻣﻴﻞ ﺑﻪ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺑﻄﺮی ﺭﺍ ﻧﻪ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﮔﺮﺳنگی ﺑﻠﻜﻪ به علت ﻋﻼﻗﻪ ﺯﻳﺎﺩ ﺑﻪ ﻣﻜﻴﺪﻥ می ﭘﺬﻳﺮﻧﺪ. ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻭﻗﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﺮﺍی ﻣﻜﻴﺪﻥ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺑﺪﻫﻴﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻣﻴﻞ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺭﺿﺎء ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﻴﺎﺯ ﺑﻪ ﺷﻴﺮ کمکی ﺑﺎﺷﺪ، ﺷﻴﺮ ﺩﻭﺷﻴﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﺧﻮﺩﺗﺎﻥ ﻭ ﻳﺎ ﻣﺎﺩﺭﺍﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﺷﻴﺮ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺷﻴﺸﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﻮﺩ.

  • زیاد گریه کردن شیرخوار

ﻛﺞ خلقی ﻭ بی ﻗﺮﺍﺭی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ گرسنگی نیست. ﺩﻻﻳﻞ ﺯﻳﺎﺩی ﺑﺮﺍی ﮔﺮﻳﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﮔﺮﻣﺎ، کثیفی، ﺗﻨﻬﺎیی، ﺩﻭﺩ ﺳﻴﮕﺎﺭ، ﻟﺒﺎﺱ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻧﻮﺭ ﻛﻢ ﻳﺎ ﺯﻳﺎﺩ ﻣﺤﻴﻂ، ﺑﻴﻤﺎﺭی ﻭ ﻏﻴﺮﻩ.

ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﺎ ﮔﺮﻳﻪ ﻛﺮﺩﻥ ﺑﺮﺍی ﺭﻓﻊ ﻣﺸﻜﻞ ﺧﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺍﻭ ﻭ ﻳﺎ ﺩﺭ ﻣﺤﻴﻂ ﺍﻃﺮﺍﻓﺶ ﺑﺎﺷﺪ، کمک می ﻃﻠﺒﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﺭسی ﻭ ﺭﻓﻊ ﺷﻮﺩ. ﺗﻌﺪﺍﺩی ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺍﻥ ﺍﺯ ﻫﻔﺘﻪ ﺳﻮﻡ ﺗﻮﻟﺪ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ ﻫﺎی ﺷﺎﻣﮕﺎهی می ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﻧﻴﺎﺯ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﺶ، ﮔﺮﻣﺎ ﻭ ﺗﻤﺎﺱ ﺑﺪنی ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻭﺳﻴﻠﻪ ﺁﺭﺍﻡ ﻛﺮﺩﻥ ﺍﻳﻦ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺍﻥ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﻜﺮﺭ ﺑﺎ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﺍﺳﺖ. ﺑﺮخی ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ چه ﺑﺎ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﻳﺎ ﺑﺎ ﺑﻄﺮی ﺩﺭ ﺳﺎﻋﺎﺕ مشخصی معمولاً هنگام عصر و اوایل شب ﺑﻮﻳﮋﻩ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ 3 ﻣﺎﻩ ﺍﻭﻝ ﻛﺞ ﺧﻠﻖ ﻭ ﻧﺎ ﺁﺭﺍﻡ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﻣﺜﻞ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﺭﺩ ﺷﻜﻢ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﭘﺎﻫﺎﻳﺶ ﺭﺍ ﺟﻤﻊ می ﻛﻨﺪ ﻭ ﺁﺭﺍﻡ ﻛﺮﺩﻥ ﺍﻭ ﻣﺸﻜﻞ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻗﻮﻟﻨﺞ یا کولیک ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ می ﺷﻮﺩ. (برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد کولیک نوزاد می توانید به قسمت امورپزشکی نوزاد مراجعه کنید) در این مواقع ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺩﻣﺮ ﺭﻭی ﺳﺎﻋﺪ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﻫﻴﺪ ﻭ ﻳﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺭﻭی ﺩﺍﻣﻦ ﺧﻮﺩ ﻧﺸﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﺩﺳﺖ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﻭﺭ ﺷﻜﻤﺶ ﺣﻠﻘﻪ ﻛﻨﻴﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻻﺯﻡ ﻧﻴﺴﺖ ﻓﺸﺎﺭ ﻏﻴﺮ ﻣﻌﻤﻮلی ﺑﻪ ﺷﻜﻢ ﺷﻴﺮ ﺧﻮﺍﺭ ﻭﺍﺭﺩ ﺳﺎﺯﻳﺪ ﻭ ﻫﻤﻴﻦ ﻛﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺩﺭ ﺁﻏﻮﺵ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ، ﻛﻔﺎﻳﺖ می ﻛﻨﺪ ﻭ ﻳﺎ ﭘﺪﺭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺳﻴﻨﻪ ﺧﻮﺩ ﺑﻐﻞ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺯﻣﺰﻣﻪ ﻛﻨﺪ.

ﮔﺎهی ﺍﻭﻗﺎﺕ ﻣﺼﺮﻑ ﺑﺮخی ﻏﺬﺍ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎﺩﺭ، ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ بی ﻗﺮﺍﺭ می ﻛﻨﺪ. ﺍﻣﺎ نمی ﺗﻮﺍﻥ ﺍﺟﺘﻨﺎﺏ ﺍﺯ ﻏﺬﺍی ﺧﺎصی ﺭﺍ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻛﺮﺩ ﻣﮕﺮ ﺁﻧﻜﻪ ﻭﺍﻗﻌﺎً ﻣﺎﺩﺭ ﺑﺎ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺁﻥ ﻏﺬﺍ ﻣﺘﻮﺟﻪ بی ﻗﺮﺍﺭی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺷﻮﺩ. ﮔﺎﻩ ﺑﺎ ﺷﺮﻭﻉ ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪ ﻣﺎﺩﺭ، ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ بی قرﺍﺭ می ﺷﻮﺩ ﻭ ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻳﺎﻡ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺍﻥ ﻣﻴﻞ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺩﺭ ﻓﻮﺍﺻﻞ ﻛﻮﺗﺎﻩ ﺗﺮی ﺷﻴﺮ ﺑﺨﻮﺭﻧﺪ. ﮔﺎﻩ ﺍﺿﻄﺮﺍﺏ ﻣﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻣﻨﺘﻘﻞ می ﺷﻮﺩ سعی ﻛﻨﻴﺪ ﻣﻮﻗﻊ ﺷﻴﺮﺩﺍﺩﻥ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ.

ﮔﺎهی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﺩﺭ ﻛﻤﺎﻝ ﺭﺿﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﺧﻮﺍﺏ می ﺭﻭﺩ ﺍﻣﺎ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻣﺪﺕ ﻛﻮﺗﺎهی ﺑﺎ ﮔﺮﻳﻪ ﺑﻴﺪﺍﺭ می ﺷﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺸﺎﻥ می ﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺷﻴﺮ ﻛﺎفی ﻧﺨﻮﺭﺩﻩ، ﺑﻪ ﺩﻓﻌﺎﺕ ﻭ ﻣﺪﺕ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺷﻴﺮ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ سعی ﻛﻨﻴﺪ ﺷﻴﺮ ﭼﺮﺏ ﺍﻧﺘﻬﺎیی ﺭﺍ ﺑﺨﻮﺭﺩ ﻭ ﺳﻴﺮ ﺷﻮﺩ.

 

 

د. موارد منع شیردهی

بهترین شیر برای نوزاد تازه متولد شده شیر مادر است. اما گاهی تحت شرایطی شیردهی مادر به نوزاد توصیه نمی شود و یا برای مدت زمانی به طور مطلق منع می شود. موارد منع شیردهی عبارتند از:


۱. ابتلای مادر به ایدز
با مشورت و تشخیص توصیه می ‌شود مادر مبتلا به ایدز از شیر دادن به فرزند خود خودداری کند.

۲. ابتلای مادر به سل
در صورت ابتلا مادر به سل، مادر باید شیردهی خود را تا بهبود کامل بیماری قطع کند. حداقل دو هفته از زمان شروع درمان مادر مبتلا به سل باید بگذرد تا مادر بتواند بدون دغدغه نوزادش را با شیر خود تغذیه کند.

۳. آبله مرغان
شیرخوار متولد شده از مادر مبتلا به آبله مرغان باید پادزهر این بیماری را در اولین فرصت دریافت کند. تماس شیرخوار با ضایعات پوستی آبله مرغان باعث ابتلای شیرخوار به آبله مرغان می شود. بنابراین شیردهی در این مدت هم توصیه نمی شود.

۴. ویروس تبخال
در صورت وجود ضایعات پوستی ناشی از ویروس تبخال به ویژه روی سینه های مادر، شیردهی ممنوع است.

۵. شیمی درمانی
در مادرانی که به علت سرطان و... تحت شیمی درمانی هستند، منع مهمی برای شیردهی دارند.

۶. استفاده از پرتو داروها و مصرف داروهای خاص
برای انجام اسکن های هسته ای تیروئید، کلیه و ... در این موارد طبق نظر پزشک، شیردهی تا دفع کامل پرتو دارو از بدن قطع می شود. هم چنین مصرف برخی از داروها به طور مستقیم در شیر اثر گذاشته و شیردهی تا دفع کامل دارو توصیه نمی شود، لذا در مدت شیردهی هر دارویی با نظر پزشک با توجه به اطلاع از شیردهی مادر باید تجویز و مصرف شود.

۷. ابتلای شیرخوار به بیماری های متابولیک
در برخی بیماری های نادر مثل گالاکتوزمی (نوعی نقص درسوخت و ساز کربوهیدرات)، تیروزینمی (یک ناهنجاری متابولیک مادرزادی که در آن بدن نمی تواند به طور مؤثر اسید آمینه تیروزین را تجزیه کند)، فنیل کتونوری (یک نقص متابولیکی که در آن، تجمع اسید آمینه فنیل آلانین در مایعات بدن و سیستم عصبی اختلال دارد) و ... شیر مادر و برخی مواد موجود در آن برای نوزاد مضر بوده و تغذیه کودک با شیر مادر باعث تشنج، بیماری کبدی و ... می‌ شود و شیرخوار باید در دوران شیرخوارگی از شیرخشک های رژیمی مخصوص استفاده کند و پس از این سن نیز رژیم های غذایی خاصی را مراعات نماید.

۸. مادر دارای مشکلات عصبی، روانی جدی
برخی از بیماری های عصبی خاص حتماً با مشورت پزشک باید شیردهی را انجام دهند.

  • برخی نکات مهم در مورد شیردهی در موارد خاص
  • مادرات مبتلا به هپاتیت

در صورت مبتلا بودن مادر به هپاتیت B به شیرخوار باید بعد از تولد واکسن و پادزهر هپاتیت B تزریق شود، اما لزومی ندارد تغذیه با شیر مادر به تأخیر بیافتد. در مورد هپاتیت C شیردهی قدغن نیست.

  • مادران سیگاری
    هر چند توصیه می شود مادران شیرده از مصرف سیگار خودداری نمایند اما در این موارد نیز نیازی به قطع شیر نیست. باید توجه داشت که حداقل بهتر است مادر در محیطی دور از فرزند خود سیگار بکشد تا حتی الامکان عوارض دود سیگار برای شیرخوار کاهش یابد.
  • مصرف دارو
    در گذشته، مصرف بسیاری از داروها از جمله داروهای اعصاب، منع شیردهی مادر محسوب می شد، اما در حال حاضر بررسی ها نشان داده اند که اغلب داروها آنقدر ناچیز در شیر مادر ترشح می شوند که نیازی به قطع شیر مادر نیست.
    برخی مادران معتقدند مصرف آنتی‌بیوتیک ها باعث کاهش شیر مادر می شود. باور درست آن است که مصرف آنتی ‌بیوتیک ‌ها تأثیری در کاهش مقدار شیر ندارد اما این اعتقاد غلط مادر با فرایندهای روانی می تواند باعث کاهش شیر مادر شود.

برخی داروها نظیر قرص‌های ترکیبی ضدبارداری(OCP)، بروموکریپتین و سایمتیدین شیر مادر را کم می‌ کنند و لذا نباید در دوران شیردهی مصرف شوند.
 

ه. انتخاب شیر خشک برای نوزاد

شکی نیست که شیر مادر بهترین شیر ممکن برای نوزاد است و تمام مادران مشتاق اند که شیر خود را به فرزند دلبندشان بدهند اما گاهی به دلیل عذر پزشکی و یا هر دلیل دیگری تغذیه با شیر مادر ممکن نیست. برای این مادران که نمی ‌توانند به نوزاد خود شیر دهند، انتخاب غذای مناسب برای کودک از اهمیت زیادی برخوردار است. با این که شیر مادر بهترین و سالم‌ ترین ماده غذایی برای نوزاد است، در صورت نیاز می ‌توان با اطمینان نسبی از انواع غذاهای کودک، مثل شیر خشک برای بیشتر نوزادان استفاده کرد. اگر می‌ خواهید کودک خود را با شیر خشک تغذیه کنید و دقیقاً نمی ‌دانید چه شیر خشکی باید استفاده کنید و یا می‌ خواهید شیر خشک کودکتان را تغییر دهید حتماً با متخصص کودکان مشورت کنید. متخصص کودکان با در نظر گرفتن وضعیت سلامت کودک، سن و موادغذایی لازم برای بدن می‌ تواند بهترین توصیه را به شما بکند. هم‌ چنین با زیر نظر گرفتن کودک از نظر واکنش به شیر خشک و علایم به‌ وجود آمده، می توانید شیر خشک مناسب را تهیه کنید.

الف. انواع شیر خشک

فرمول‌ های ساخت غذای کودک را می ‌توان به 4 گروه تقسیم کرد که به ترتیب حساسیت‌ زایی عبارتند از:

  1. غذایی که ماده اصلی آن ها شیر گاو، به اضافه مقداری پروتئین تعدیل شده شیر گاو است.
  2. غذایی که از آرد سویا و پروتئین سویا تهیه می‌ شود.
  3. ترکیباتی آسان ‌هضم و کاهش دهنده حساسیت، که پروتئین آن قبلاً به روش شیمیایی هضم شده است تا خاصیت حساسیت‌ زایی آن کاهش یابد. قیمت این نوع غذای کودک، زیاد و طعمش نامطبوع است.
  4. شیرخشک های دارای هیدرولاز

 

  1. شیرخشک گرفته شده از شیر گاو

شیر خشک گرفته شده از شیر گاو برای اکثر کودکان بهترین انتخاب است زیرا از نظر ترکیبات، نزدیک‌ ترین به شیر مادر است. ترکیب اصلی در اکثر شیر خشک های امروزی شیر گاو است ولی شیر گاو قبل از استفاده در شیر خشک به میزان زیادی تغییر داده می‌ شود. غلظت پروتئین‌ ها در شیر معمولی گاو بالا است و هضم این پروتئین‌ ها برای نوزاد بسیار سخت است. سازندگان شیر خشک برای حل این مشکل، کربوهیدرات، پروتئین و چربی شیر گاو را تغییر می‌ دهند. هم چنین انواع ویتامین از جمله اسید فولیک و مواد معدنی مانند روی و آهن را که در شیر معمولی گاو میزان آن ها کم است به آن می آفزایند.

  1. شیر خشک با منشأ سویا

سویا یک پروتئین گیاهی است که مانند شیر گاو برای هضم بهتر توسط شیرخواران تغییر داده شده و ویتامین‌ ها و مواد معدنی به آن اضافه می ‌شود. شیرخوارانی که به لاکتوز (نوعی قند که کربوهیدرات اصلی موجود در شیر مادر و شیر گاو است) حساسیت دارند، ممکن است به شیرخشک‌ های با پایه سویا بهتر جواب دهند ولی تنها در صورتی باید از این نوع شیر خشک‌ ها استفاده کرد که پزشک استفاده از آن‌ ها را توصیه کند. تقریباً نیمی از کودکانی که به شیر خشک گاو حساسیت دارند به شیر خشک سویا نیز حساس می باشند. هم چنین، جذب کلسیم و مواد غذایی دیگر از شیر خشک سویا کمتر است، از این جهت باید از انواعی استفاده کرد که مواد غذایی بیشتری به آن ها اضافه شده است.

  1. شیر خشک های حاوی اسیدهای چرب

در مورد شیر خشک ‌های حاوی اسیدهای چرب نظیر DHA و ARA هنوز اتفاق نظر وجود ندارد. در چند سال اخیر شیر خشک‌ های حاوی این دو اسید چرب توجه زیادی را به خود جلب کرده‌ است. بعضی مطالعات چنین نتیجه‌ گیری کرده اند که این افزودنی ها (که با غلظت بالایی در شیر مادر یافت می شوند) سبب تکامل بهتر مغز و سیستم بینایی می ‌شوند ولی بعضی محققین نیز معتقدند که این مطالعات، مطالعاتی کوچک بوده اند و نمی ‌توان بر اساس آن ها چنین نتیجه ‌گیری کلی کرد. هر چند شواهدی دال بر این که این افزودنی‌ های جدید برای کودکان مضر باشند وجود ندارد ولی مطالعات دراز مدتی نیز در تأیید بی‌ خطر بودن آن ها انجام نشده است. به همین دلیل انجمن طب کودکان آمریکا هنوز موضعی در قبال این که متخصصین کودکان باید شیر خشک های حاوی این مواد را برای شیرخواران سالم توصیه کنند یا نه، نگرفته است. شیرخشک‌ های حاوی این مواد از شیر خشک های دیگر گران‌ ترند ولی به نظر بیشتر محققین مفید بودن آن ها ثابت نشده است.

  1. شیرخشک های دارای هیدرولاز

کودکانی که حساسیت شدید دارند باید از شیر خشک‌ های مخصوص استفاده کنند. کودکانی که در هضم شیر خشک گاو یا سویا مشکل جدی دارند گاهی به شیر خشک‌ های دارای هیدرولاز بهتر جواب می‌دهند. این شیر خشک‌ ها بعضی اوقات تحت عنوان شیر خشک ‌های کاهنده حساسیت خوانده می ‌شوند هر چند ممکن است بعضی شیرخواران به این نوع شیر خشک‌ ها نیز حساسیت داشته باشند. شیرخشک‌ های دارای هیدرولاز حاوی پروتئین‌ های هیدرولیزه هستند. به عبارت دیگر پروتئین‌ های موجود در این شیر خشک‌ ها برای هضم بهتر قبلاً شکسته شده اند. مشکلات گوارشی شدید به ‌ویژه خون در مدفوع، استفراغ، یا اسهال و یا دانه های قرمز رنگ روی پوست نوزاد ممکن است نشانه هایی از حساسیت به شیر باشند. در این صورت در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.

ب. نکاتی در مورد استفاده از شیر خشک

  • هیچ ‌گاه خودتان شیر خشک (پودر آماده) را درست نکنید و هم چنین چیزی به شیر خشک آماده اضافه نکنید مگر به دستور پزشک.
  • شیر خشکی که در خانه تولید شود ممکن است برای شیرخوار خطرآفرین باشد. این شیر خشک حتی اگر از روی دستور خاصی هم درست شده باشد تمامی مواد غذایی مورد نیاز کودک را به میزان کافی ندارد و ممکن است سبب وزن نگرفتن یا سوء تغذیه شود.
  • هیچ‌ گاه نباید ویتامین، غلات، اسیدهای چرب، روغن زیتون، شیر گاو، شیر مادر، یا هر گونه ترکیبات دیگری به شیر خشک اضافه کرد مگر این که توسط پزشک تجویز شده باشد. مواد فراوان موجود در شیر خشک با دقت زیاد و میزان بسیار دقیقی با هم ترکیب شده‌ اند و اضافه کردن مواد دیگر به آن ممکن است سلامتی کودک را به خطر اندازد. به‌ ویژه روغن زیتون که ممکن است خیلی برای کودک خطرناک باشد زیرا زمانی که شیرخوار، شیر را بالا می آورد روغن ممکن است وارد ریه‌ ها شده و سبب آسیب جدی و دائمی به ریه‌ ها شود.
  • از آن‌ جا که هضم شیر گاو برای شیرخواران مشکل است هیچ ‌گاه تا قبل از یک سالگی شیر گاو را با شیر خشک مخلوط نکنید و یا آن را به تنهایی به شیرخوار ندهید.
  • شیر مادر را نیز با شیر خشک نباید مخلوط کرد زیرا اگر شیرخوار تا آخر شیشه‌ اش را نخورد مقداری از شیر مادر به هدر می ‌رود.
  • وقتی شیر خشک می خرید توجه کنید که قوطی سالم و در بدنه اش فرورفتگی و تورفتگی وجود نداشته باشد، زیرا ممکن است در اثر ضربه یا فشار به قوطی، در جایی از بدنه ی آن منفذ کوچکی پیدا شده باشد.
  • به دقت تاریخ انقضای شیر خشک را بررسی کنید.

ج. مقدار شیرخشک و تعداد وعده های تغذیه

برای تغذیه نوزاد با شیر خشک معمولاً دو برنامه وجود دارد:

  • تغذیه طبق تقاضا و اشتهای نوزاد
  • تغذیه طبق برنامه ساعتی

در برنامه اول، بنابر اشتها و میل نوزاد به او شیر می‌ دهند و در برنامه دوم، در فاصله معین و متناسب با وقت آزاد مادر و اشتهای نوزاد، تغذیه انجام می شود. روش دیگری نیز وجود دارد که ترکیبی از دو برنامه فوق است. به این معنی که به نوزاد در یک یا دو نوبت طبق برنامه ساعتی شیر می ‌دهند و زمان بقیه وعده ها را اشتهای کودک تعیین می کند.

برنامه ساعتی برای تغذیه با شیر خشک بهتر است، زیرا شیر خشک دیرتر از شیر مادر هضم می شود و چون طبق وقت آزاد مادر تنظیم شده است، کار مادر را آسان می‌ کند. ولی شیر دادن طبق تقاضای نوزاد، رضایت او را بهتر تأمین می‌ نماید.

بیشتر مادران، ترکیبی از دو برنامه بالا را انتخاب می‌ کنند. در چند هفته اول و در طول روز، اگر نوزاد بیش از چهار تا پنج ساعت بخوابد، او را برای شیر خوردن بیدار می‌ کنند تا از بیداری و گرسنه شدن او در شب بکاهند. بهترین برنامه برای این مادران، وعده های کوچک و متعدد در طول روز و دو وعده در ساعت هفت و یازده شب می ‌باشد.

  • اشتهای نوزاد در تغذیه با شیر خشک

اشتهای کودک شما در روزهای مختلف تغییر می‌ کند. در نخستین هفته‌ های زندگی کودک، در شش بطری هر کدام 100 میلی لیتر شیر بریزید و ببینید با اشتهای کودک مطابقت دارد یا خیر. هم چنان که کودک وزن اضافه می ‌کند، اغلب در پایان هر وعده شیر گریه می‌ کند تا بیشتر بخورد، بنابراین به‌ تدریج مقدار شیری را که در هر بطری می ‌ریزید افزایش دهید. تا شش ماهگی کودک، مقدار شیر هر بطری را به 200 میلی لیتر برسانید. به عنوان یک راهنمای تقریبی، به یاد داشته باشید که کودک به ازای هر کیلوگرم وزن بدنش نیاز به 150 میلی لیتر شیر در 24 ساعت دارد. شیر لازم در هر وعده، بستگی به وزن و اشتهای نوزاد دارد.

از آن‌ جا که ترکیب انواع شیر خشک متفاوت است، بهتر است از راهنمایی و دستور مصرف روی قوطی شیر یا غذای کودک استفاده کنید.

  • نیاز نوزاد به آب در تغذیه با شیر خشک

در شرایط معمولی نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می ‌شوند، هیچ نیازی به آب اضافی ندارند. زیرا حدود 87 درصد شیر مادر از آب تشکیل شده است.

در تغذیه مصنوعی بهتر است روزانه حداقل یک شیشه آب جوشیده سرد شده نیز به نوزاد بدهید. زیرا شیر تهیه شده غلیظ ‌تر از شیر مادر می ‌باشد. این آب اضافی، کار کلیه را آسان می‌ کند و یبوستی را که در اثر تغذیه از بیشتر این شیرخشک‌ ها به ‌وجود می آید کاهش می‌ دهد.

  • تغذیه با شیر خشک وقتی در خانه نیستید

اگر قرار است بیش از یکی دو ساعت خارج از خانه باشید، مقداری شیر مطابق معمول آماده کنید و در یخچال بگذارید تا سرد شود. بطری‌ های سرد شده را همراه با چند کیسه یخ در یک جعبه پیک‌ نیک عایق حرارت قرار دهید. شیر را به این صورت می‌ توان تا هشت ساعت نگهداری کرد. یک فلاسک پر از آب داغ نیز بردارید تا شیشه شیر کودک را در وقت لازم در آن قرار دهید تا گرم شود. هرگز شیر گرم را داخل فلاسک حمل نکنید، زیرا میکروب‌ ها در آن رشد می‌ کنند و ممکن است موجب ناراحتی دستگاه گوارش کودک شوند. تعدادی شیشه و سرشیشه استریل در یک کیسه پلاستیکی بگذارید و با خود بردارید؛ هر وقت کودک شیر خواست در آن ها شیر بریزید و به کودک بدهید.

د. طریقه شیر دادن با بطری به نوزاد

شیر دادن به نوزاد، مهم‌ ترین کاری است که می ‌توانید برای او انجام دهید، اما فکر نکنید شیر داخل بطری تنها چیزی است که او بدان نیاز دارد، یا این که «هر کسی» می ‌تواند به او شیر بدهد. محبت شما، نوازش شما و توجه شما نیز به اندازه شیری که به او می‌ دهید اهمیت دارد. همیشه او را نزدیک به خودتان بگیرید و او را نوازش کنید، به او لبخند بزنید و با او صحبت کنید، درست به صورتی که گویی دارید شیر خودتان را به او می ‌دهید. هرگز کودکتان را با بطری او تنها نگذارید، ممکن است خفه شود. از همان ابتدا تا جایی که می‌ توانید امکان کنترل شیر خوردن را به کودکتان بدهید. بگذارید خودش سرعت شیر خوردنش را تنظیم کند، مکث کند و به اطراف بنگرد، بطری را لمس کند، یا اگر می‌ خواهد، به سینه ‌تان دست بزند. اگر کودک با بازیگوشی شیر بخورد، ممکن است شیر دادن به او حتی نیم ساعت طول بکشد. بالاتر از همه، این‌ که بگذارید خودش تصمیم بگیرد که چه‌ قدر شیر بخورد. هنگام شیر دادن به کودک راحت بنشینید، به کودک پیش ‌بند ببندید، و دستمالی برای وقتی که گاز معده او را می‌ گیرید دم دست داشته باشید.

  • آماده کردن بطری

یک بطری از یخچال بردارید و سرشیشه را در جهت درست آن قرار دهید. از اجاق مایکروویو برای گرم کردن شیر استفاده نکنید، چون ممکن است بطری از بیرون سرد بماند اما شیر داخل آن خیلی داغ شود، یا امواج به ترکیبات موجود در شیر صدمه بزند.

جریان شیر را بررسی کنید. اگر شیشه را سر و ته بگیرید باید هر ثانیه دو یا سه قطره شیر خارج شود. کوچک‌ تر از حد بودن سوراخ، مکیدن را دشوار می ‌کند و بزرگ ‌تر از حد بودن آن موجب خروج ناگهانی شیر می‌ شود. اگر سرشیشه مناسب نیست، آن را با یک سر شیشه استریل دیگر تعویض کنید و مجدداً جریان شیر را بررسی کنید.

دمای شیر را با چکاندن چند قطره به سمت داخلی مچ دستتان امتحان کنید؛ باید ولرم باشد. شیر سرد اشکالی ندارد اما شاید کودکتان گرم آن را ترجیح دهد. حلقه را کمی باز کنید تا شل باشد و وقتی کودک شیر را مک می ‌زند، هوا وارد بطری شود. این کار مانع جمع شدن سرشیشه و مسدود شدن جریان شیر می‌ شود.

 

  • شیر دادن به کودک با بطری

برای حدود ده روز نخست زندگی کودک، بازتاب مک زدن را در او بیدار کنید. به این ترتیب که گونه او را لمس کنید. کودک باید به طرف شما برگردد و دهانش را باز کند. اگر این کار را نمی‌ کند، یا سن او بیش از ده روز است، چند قطره شیر روی سر شیشه بمالید و سپس آن را به لب‌ هایش بزنید تا طعم آن را بچشد. وقتی کودک شیر می ‌خورد، شیشه را محکم بگیرید تا کودک بتواند در حین مک زدن آن را بکشد، و آن را خم کنید تا سرشیشه پر از شیر شود و نه پر از هوا.

اگر سرشیشه جمع شد، شیشه را در دهان کودک جابجا کنید تا هوا به داخل شیشه بازگردد. وقتی کودک شیر را تمام کرد، بطری را محکم عقب بکشید. اگر می ‌خواهد به مک زدن ادامه دهد، انگشتان کوچکتان را اگر تمیز است به او بدهید. اگر شیر بیشتری بخواهد کاری خواهد کرد که شما بفهمید. اگر کودک حتی پس از مدت طولانی مک زدن بطری را رها نمی‌ کند، انگشت کوچکتان را از کنار سر شیشه بین لثه ‌های او بلغزانید.

اگر کودک در میان شیر خوردن چرت زد، شاید هوا در معده اش جمع شده، که موجب احساس سیری او گشته است. او را یکی دو دقیقه بنشانید و کمک کنید آروغ بزند، سپس باز هم قدری شیر به او بدهید.

ه. تغییر تغذیه از شیر مادر به تغذیه با بطری

اگر بعد از مدتی که نوزادتان را با شیر خودتان تغذیه می‌ کردید، به هر دلیلی تصمیم گرفتید او را با بطری تغذیه کنید، به یاد داشته باشید که این تغییر باید تدریجی باشد و با کمک گرفتن از متخصص انجام شود. بهترین روش آن است که هر سه روز یک بار، یک وعده شیر دادن از سینه به بطری تغییر کند، یا حتی تدریجی ‌تر از این عمل کنید. برای شروع، وعده شیر هنگام ناهار را از سینه به بطری تبدیل کنید. اگر کودکتان شیشه را قبول نکرد، روز بعد در همان وعده مجدداً اقدام کنید. این بار می ‌توانید نوع سرشیشه را عوض کنید، یا سرشیشه را با چند قطره شیر سینه‌ تان مرطوب کنید تا کودک تشویق شود. پس از سه روز که هر روز یک وعده با بطری شیر دادید، دومین وعده شیردهی در طول روز را به بطری تبدیل کنید، و باز هم سه روز ادامه دهید و بعد وعده سوم را تبدیل کنید. به همین ترتیب ادامه دهید تا این‌ که نهایتاً کودک شب‌ ها نیز با بطری شیر بخورد.

 

و. پیشگیری از ناراحتی گوارشی کودک در تغذیه با شیر خشک

با اقدامات احتیاطی و بهداشتی زیر قاعدتاً خواهید توانست کودکتان را در قبال میکروب های مولد ناراحتی گوارشی محافظت کنید:

  • استرلیزه کردن (ضد عفونی کردن) ظروف نوزاد

شیر خشک، هرگاه گرم باشد یا به مدت طولانی در دمای اتاق نگهداری شود، محیطی بسیار مطلوب برای رشد باکتری‌ هایی است که موجب اسهال و استفراغ می‌ شوند. اسهال و استفراغ هر چند در کودکان سنین بالاتر چندان خطرناک نیست، اما برای نوزاد کشنده است. برای رعایت نکات بهداشتی موارد زیر را رعایت کنید:

  • قبل از پر کردن شیشه کودک، دقت کنید که دست هایتان کاملاً تمیز باشد.
  • حداقل تا شش ماهگی کودک، بطری و هر چیزی را که با آن تماس می ‌یابد با جوشاندن استریل کنید. هم چنین می ‌توانید دستگاه «استریل کننده بخار» یا «مایکروویو» که به صورت خاص برای استریل کردن بطری طراحی می ‌شود تهیه کنید.
  • قبل از استرلیزه کردن شیشه‌ ها باید آن‌ ها را همراه با سرشیشه‌ ها و درهای محافظشان خوب تمیز کرد.
  • لازم است شیشه‌ ها را با شیشه شوی، آب ولرم و ماده تمیز کننده و سپس با آب فراوان بشویید. ‌(از به کار بردن مایع ظرف ‌شویی خودداری کنید)
  • سرشیشه ‌ها را مانند انگشت‌ های دستکش برگردانید و تمیز بشویید و مطمئن شوید که سوراخ‌ های آن ها نگرفته باشد.
  • هنگامی که شیر خوردن تمام شد، شیشه را با آب بشویید و سپس از آب پر کنید. سرشیشه و محافظ آن را نیز با آب بشویید وگرنه ممکن است شیر در شیشه خشک شود و بچسبد و بعداً برای تمیز کردن آن دچار درد سر شوید.
  • استرلیزه کردن شیشه ‌ها با آب گرم

در این روش، شیشه‌ های تمیز را پر آب کنید، سرشیشه‌ ها و محافظ‌ هایشان را بگذارید، سپس این شیشه ‌ها را در ظرفی که مخصوص جوشاندن آب (استرلیزه کردن) در نظر گرفته‌ اید قرار دهید. ظرف را پر آب کنید و بگذارید تا 20 دقیقه بجوشد. پس از این عمل آن‌ ها را از ظرف خارج نکنید، بگذارید در آن بمانند. هر بار که برای شیر دادن، احتیاج به شیشه‌ ای داشتید از آن استفاده کنید. برای برداشتن آن ها سعی کنید دست هایتان تمیز باشد و همیشه از گردن شیشه بگیرید نه از سر آن. می‌ توانید از انبرک برای برداشتن آن ها استفاده کنید.

  • استرلیزه کردن شیشه ها با آب سرد

امروزه اغلب از روش استرلیزه کردن با آب سرد استفاده می‌ کنند. زیرا به اندازه آب گرم مورد اطمینان است با این تفاوت که طرز عمل آن راحت ‌تر است. ظروف مخصوص استرلیزه کردن را انتخاب کنید، ماده مخصوص این کار را که به صورت مایع و یا قرص است از داروخانه بخرید. ظرف را از آب پر کنید و ماده مخصوص را با آن مخلوط کنید. شیشه‌ ها را در آب بگذارید و در ظرف را حداقل بین 1 تا 5/1 ساعت ببندید. بدین ترتیب شیشه ها ضدعفونی می شوند. برای استفاده، آن ها را از ظرف درآورید و زیر آب بگیرید. جزئیات عمل ضدعفونی کردن ممکن است با مواد مختلف فرق بکند ولی اساس آن یکی است.

  • شست‌ و شو با دست

همه بطری ‌ها، سرشیشه ‌ها، درپوش‌ ها، حلقه‌ ها، قیف، قاشق و چاقو را پس از آب ‌کشی در آب و صابون داغ بریزید و به دقت بشویید. داخل بطری‌ ها را با برس مخصوص بطری بسایید تا بقایای شیر پاک شود. دقت کنید که دور گردن بطری و محل پیچیده شدن درپوش را نیز با دقت بسایید. شیر خشک دلمه بسته را می‌ توان با ساییدن مقداری نمک در داخل سر شیشه پاک کرد. اما اگر این کار را کردید حتماً آن را خوب با آب بشویید تا نمک کاملاً شسته شود. حتماً بطری‌ ها، سرشیشه‌ ها و دیگر وسایل را به‌ طور کامل زیر آب جاری آب بکشید. برای تمیز کردن سوراخ سرشیشه از سنجاق استفاده کنید.

  • بطری‌ ها را تا زمان احتیاج، در محلول استریل کننده نگه دارید (تا 24 ساعت مؤثر است). در این صورت میکروب ‌های موجود در هوا نمی ‌توانند آن‌ ها را آلوده کنند. پس از حداقل زمان استریل ‌سازی، سر شیشه‌ ها را از محلول خارج کنید. روی کاغذ خشک‌ کن بگذارید تا خشک شوند و سپس در یک ظرف استریل نگه ‌داری کنید.
  • وسایل استریل شده را روی آب‌ چکان آشپزخانه یا با پارچه خشک نکنید. آن‌ ها را روی کاغذ خشک کن بگذارید تا خشک شوند و چاقو را با کاغذ خشک‌ کن خشک کنید.
  • قبل از دست زدن به وسایل استریل شده، دست‌ هایتان را خوب بشویید.

  • نکات کلی
  • همه وسایل تغذیه کودک را قبل از استفاده استریل کنید، حتی اگر کاملاً نو باشند.
  • در مواقعی که بیرون از منزل هستید و یخچال ندارید، هر وعده غذا را فقط در زمان لزوم آماده کنید.
  • اگر کودک شما بطری شیر خود را در یک وعده تمام نکرد، بقیه شیر را دور بریزید. آن را برای وعده بعدی نگه ندارید، زیرا بزاق کودک آن را آلوده کرده است.
  • اگر شیر را برای کودک گرم کردید و او نخورد، حتی اگر اصلاً کودک آن را لمس نکرده است دور بریزید، زیرا گرم کردن شیر به رشد میکروب ‌ها کمک می ‌کند.
  • بطری‌ های شیر آماده را داخل خود یخچال بگذارید و نه در درب یخچال، زیرا سرد کنندگی در قسمت درب کمتر است.
  • بیش از 24 ساعت شیر را درون یخچال نگه ندارید.

 

ارتباط تغذیه با وزن نوزاد

وزن بهترین شاخص رشد است. با وزن کردن مستمر کودک و رسم منحنی می توان به کفایت یا عدم کفایت شیر مادر یا کیفیت تغذیه نوزاد پی برد.

متوسط وزن کودک در حین تولد 3400 گرم و محدوده طبیعی آن 2.5 ـ 4 کیلوگرم است. در مدت هفته اول تا ده روز نخست، نوزاد به طور طبیعی 5 ـ 7 درصد حتی تا 10درصد از وزن خود را از دست می دهد. میزان وزن از دست رفته، بر حسب سن داخل رحمی نوزاد متفاوت است. اگر نوزاد بلافاصله پس از تولد بر روی پستان مادر قرار بگیرد و پیوسته کنار مادر بماند و در تمام ساعت های شبانه روز و هر زمان که مایل است از شیر مادر خود تغذیه کند، معمولاً وزن کمتری از دست می دهد.

وزن نوزاد در روز دهم به وزن موقع تولد خود می رسد. اما اگر با گذشت 10 روز از تولد، نوزاد همچنان در حال از دست دادن وزن باشد و یا تا 15 روز بعد از تولد به وزن زمان تولد خود برنگشته باشد، نیاز به مراقبت ویژه برای کشف و رفع علت دارد. وزن زمان تولد نوزاد خود را به خاطر بسپارید تا بتوانید برای پیگیری تغذیه مناسب با وزن های بعدی مقایسه نمایید.

  • روند افزایش وزن شیرخوار

افزایش وزن در 6 ماه اول زندگی سریع تر است. نوزاد در ماه اول تا ماه سوم روزی 30 گرم افزایش وزن خواهد داشت و بعد تا 6 ماهگی روزانه 20 گرم و سپس تا یک سالگی 12 گرم افزایش دارد. به طور متوسط وزن کودک 5 ماهه دو برابر وزن زمان تولد، يک ساله سه برابر، 5/2 ساله چهار برابر و پنج ساله شش برابر وزن زمان تولد خواهد شد ولی برای بررسی دقيق روند رشد بايد از منحنی رشد استفاده شود. وزن پسرها موقع تولد معمولاً 100 گرم بیشتر از دخترهاست.

 

  • عوامل مؤثر بر وزن کودک

رشد کودک از دوران جنینی آغاز می شود و عوامل قبل از تولد و بعد از تولد در این مسئله تأثیرگذار هستند.

عومل تأثیر گذار بر وزن نوزاد بعد از تولد شامل موارد زیر است:

تغذيه انحصاری با شير مادر کمی پس از تولد، تغذیه مکرر از پستان ها در تمام ساعات شبانه روز بر حسب تقاضای شیرخوار، اعتماد به نفس مادر، مدت زمانی که مادر شیرخوار خود را در آغوش می گیرد، روابط خوب و پر مهر درون خانواده، احساس امنیت خاطر پس از زایمان همگی بر روند افزایش وزن کودک مؤثر هستند و نیز رفتار نادرست والدین، وضع نامناسب اقتصادی و بهداشتی، خانواده های پرجمعیت سبب اختلال در رشد کودک می شوند.

 

عوامل قبل از تولد شامل موارد زیر است:

  • تغذیه صحیح و افزایش وزن مناسب مادر در دوران بارداری

کم وزن بودن مادر می تواند باعث متولد شدن نوزاد کم وزن شود. اضافه وزن مادر نیز می تواند سبب بزرگ تر شدن جثه جنین شود. اما تغذیه مناسب و افزایش وزن در محدوده نرمال علاوه بر تأمین سلامت مادر، وزن مناسب و سلامت جنین را نیز در پی دارد.

  • فعالیت مادر

اگر فعالیت های بدنی مادر زیاد باشد و دریافت مواد غذایی برای این میزان فعالیت کافی نباشد، مسلماً بر وزن هنگام تولد نوزادان تأثیر خواهد داشت.

  • سیگار کشیدن

مصرف سیگار در دوران بارداری سبب اختلال در رشد جنین می شود. به همین جهت توصیه می شود حتماً قبل از بارداری سیگار را ترک کنند.

  • بیماری های مادر

مسمومیت حاملگی، ابتلا به بیماری های مزمن، کم خونی بسیار شدید، عفونت های داخل رحمی سبب کاهش وزن جنین و دیابت کنترل نشده مادر و پرخوری بیش از اندازه او سبب افزایش وزن جنین می شود.

  • علل های دیگر

نارس بودن جنین، جثه والدين، زندگي در ارتفاعات، ناهنجاری های جنين، کوتاه بودن فاصله بین بارداری ها و سن کمتر از 18 سال مادر.

 

مکمل ها و ویتامین ها

نوزاد از زمان تولد نیازمند به دریافت پروتئین و ویتامین و آهن به میزان کافی است. شیر مادر می تواند بهترین منبع دریافت مواد لازم برای نوزاد باشد و استفاده از ماده دیگری در شش ماه اول تولد توصیه نمی شود. تنها ویتامین د است که ممکن است در حالت دریافت شیر مادر به طور کافی به نوزاد نرسد به این دلیل مصرف این ماده حتماً در نوزادان توصیه می گردد. در صورتی که مادر، تغذیه خوبی داشته باشد و شیرخوار هم متناوباً در معرض تابش آفتاب مستقیم باشد، نیاز به تجویز ویتامین د اضافی نیست اما در جامعه ما که تغذیه مادران کافی نیست یا شیرخواران در معرض آفتاب قرار نمی گیرند، روزانه تجویز400 واحد ویتامین د اضافی توصیه می شود. با شروع تغذیه تکمیلی باید مکمل آن به شیرخوار جهت جلوگیری از کم خونی داده شود.

  • قطره آ + د یا قطره مولتی ویتامین

این دو قطره تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند و بر حسب این که کودک کدام قطره را راحت تر و بهتر می خورد می توان یکی از این قطره ها را انتخاب کرده و به فرزند دلبندتان بدهید. قطره های آ+ د یا مولتی ویتامین را باید از 3 ـ 5 روزگی به صورت روزانه 25 قطره تا دو سالگی به دلبندتان بدهید.

  • قطره آهن

قطره آهن باید از 180 روزگی شیر خوار یعنی شروع هفت ماهگی روزانه 15 قطره به شیرخوار داده شود و این کار باید تا پایان 2 سالگی کودک ادامه یابد. شروع زود هنگام قطره آهن برای کودکان عادی نه تنها مفید نیست بلکه می تواند مشکلاتی را برای کودک ایجاد نماید. در این میان کودکان نارس یعنی کودکانی که زودتر از 37 هفته کامل حاملگی به دنیا آمده اند و کودکان کم وزن یعنی کودکانی که موقع تولد کمتر از 2500 گرم وزن دارند استثناء هستند و باید قطره آهن برای آن ها زودتر از سایر کودکان آغاز گردد. برای کودکان نارس و کم وزن باید قطره آهن را به محض این که وزن کودک به 2 برابر وزن موقع تولد رسید بدون توجه به سن کودک آغاز کرد.

  • در موقع دادن قطره آهن به کودک موارد زیر را رعایت کنید:

برای جلوگیری از سیاه شدن دندان کودک، قطره را با قاشق یا قطره چکان در ته حلق کودک بریزید. سیاه شدن دندان در اثر قطره آهن مشکلی برای دندان کودک ایجاد نمی کند و تنها به علت حفظ زیبایی کودک مهم است ضمن آنکه پس از ریزش دندان های شیری و رویش دندان دائمی اثری از سیاهی دیده نمی شود.

بعد از دادن قطره آهن بلافاصله به کودک شیر یا چای ندهید، زیرا این مواد باعث کاهش جذب آهن می شود. بهتر است بعد از خوردن قطره، به کودک آب یا آب میوه و خصوصاً آب مرکبات بدهید تا جذب آهن بهتر صورت بگیرد.

اگر موقع دادن قطره آهن مقداری از آن روی دندان کودک ریخت می توانید بلافاصله آن را با دستمال تمیز پاک کرده و به کودک آب بدهید.

قطره های آهن خارجی موجود در بازار علیرغم گران تر بودن و تبلیغات وسیع و گسترده (حتی توسط پزشکان) میزان آهن کمتری دارند و ممکن است نیاز کودک شما را به آهن تأمین نکنند، لذا قبل از مصرف این قطره ها با پزشک خود یا مراکز بهداشتی مشورت کنید.

 

 

برخی سؤالات رایج مادران در دوران شیردهی

شیردهی مرحله و تجربه ای جدید در زندگی یک مادر است. با شروع شیردهی، در طول شیردهی و تا پایان شیردهی ممکن است سؤالات زیادی برای مادر ایجاد شود که پاسخ صحیح به این سؤالات می تواند مادر را در امر شیردهی موفق سازد. در زیر تعدادی از این سؤالات آورده شده است.

  • آیا شیردهی باعث تغییر شکل پستان ها و اندام می شود؟

تغییر پستان‌ ها به صورت بزرگ شدن پستان ها و نوک آن ها در دوران بارداری رخ می ‌دهد. بنابراین اگر شیردهی هم صورت نگیرد، این تغییرات قبلاً رخ داده است. به علاوه مادر در دوران شیردهی، چربی اضافی و ذخیره شده در دوران بارداری را سریع‌ تر از دست می‌ دهد و به فرم و وزن قبلی خود باز می‌گردد. تغذیه با شیر مادر هیچ تأثیر نامطلوبی بر شکل و ظاهر پستان مادر ندارد ولی توصیه می شود به دلیل سنگینی پستان ها در دوران شیردهی، مادر از سینه ‌بند مناسبی که پستان را بالا نگه دارد، استفاده کند.

  • آیا پستان های کوچک می‌ توانند شیر کافی تولید کنند؟

شیردهی ارتباطی به اندازه پستان ندارد بلکه ترشح هورمون پرولاکتین در اثر مکیدن بیشتر پستان توسط شیرخوار، تولید شیر را بیشتر می کنند. پس هرچه مکیدن شیرخوار بیشتر باشد، تولید شیر بیشتر است.

  • کاهش وزن نوزاد در چند روز اول تولد طبیعی است؟

در روزهای اول بعد از تولد مقداری آب اضافی بدن نوزاد از دست می رود و مقداری هم مدفوع که در دوره بارداری در روده نوزاد بوده است دفع می گردد (مکونیوم) لذا وزن نوزاد حدود 7 ـ 5% ممکن است کاهش یابد ولی پس از چند روز نوزاد مجدداً شروع به وزن گیری می کند. در هر نوبت از شیر دهی ابتدا شیر خوار باید یک پستان را کاملاً تخلیه نماید و بعد به پستان بعدی گذاشته شود. این کار باعث می شود که کودک هم آب و هم چربی مناسبی را دریافت کرده و خوب رشد کند اما اگر مادر زود پستان ها را عوض کند، کودک فقط از بخش اول شیر که حاوی آب است استفاده می کند و انرژی لازم را که در بخش انتهایی شیر وجود دارد به دست نمی آورد و وزن گیری خوبی نخواهد داشت.

  • اگر نوزاد تمایلی به شیر خوردن نشان ندهد یا خیلی خواب آلوده باشد چه کنیم؟

در این حالت باید نوزاد را وقتی در مرحله خواب سبک است از خواب بیدار کنید و به او شیر دهید. به طوری که حداقل در یک شبانه روز 12ـ 8 بار از شیر مادر تغذیه کند.

 

  • آیا می شود بعد از تغذیه با شیر مادر به نوزاد شیرمصنوعی داد؟

برخی مادران گمان می کنند اگر بعد از شیردادن به نوزاد مقداری هم شیر مصنوعی به وی بدهند و اگر نوزاد به خوردن شیر مصنوعی تمایل نشان بدهد علامت آن است که شیر خوار گرسنه بوده و شیر مادر کافی نیست در حالی که این فکر اشتباه است و تمایل شیر خوار به خوردن شیر مصنوعی نشانه گرسنگی شیر خوار نیست بلکه نوزادان به صورت غریزی تمایل به مکیدن شیشه، پستانک، انگشت و سایر اجسام دارند و با مکیدن به آرامش رسیده، و می توانند دنیای اطراف خود را بهتر بشناسند. این کار مادر باعث می شود کودک گیج شده و به مرور تمایل خود برای مکیدن پستان مادر را از دست بدهد زیرا حس مکیدن وی با مکیدن شیشه ارضا شده است.

  • ﺁﻳﺎ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﺎﺭﺩﺍﺭی ﻣﺠﺪﺩ می ﺗﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺩهی ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺩ؟

ﺍﮔﺮ ﺑﺎﺭﺩﺍﺭ ﻫﺴﺘﻴﺪ ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮی ﺩﺍﺭﻳﺪ ﻛﻪ ﺷﻴﺮ می ﺧﻮﺭﺩ ﻟﺰﻭمی ﻧﺪﺍﺭﺩ ﺷﻴﺮﺩهی ﺭﺍ ﻗﻄﻊ ﻛﻨﻴﺪ. ﻭلی ﭼﻨﺎن چه ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺯﺍﻳﻤﺎﻥ ﺯﻭﺩﺭﺱ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﻳﺎ ﺩﺭﺩ رحمی ﻳﺎ ﺧﻮﻧﺮﻳﺰی ﻭ ﻛﺎﻫﺶ ﻭﺯﻥ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺑﺎﺭﺩﺍﺭی ﺩﺍﺭﻳﺪ، ﺍﻳﻦ ﻫﺎ ﺩﻻﻳﻞ ﭘﺰﺷکی ﺑﺮﺍی ﺍﺯ ﺷﻴﺮﮔﻴﺮی ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺑﺎﺭﺩﺍﺭی ﻣﺤﺴﻮﺏ می ﺷﻮﻧﺪ. ﺍﮔﺮ ﺑﺎ ﺷﻴﺮﺩهی ﺩﭼﺎﺭ ﺍﻧﻘﺒﺎﺽ ﺭحمی می شوید، این انقباضات معمولاً ﺧﻄﺮی ﺑﺮﺍی ﺟﻨﻴﻦ ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻫﺮﺣﺎﻝ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﭘﺰشک ﻣﺸﺎﻭﺭﻩ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ. ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺳﻼﻣﺖ ﻭ ﺍﺣﺴﺎﺳﺎﺕ ﻣﺎﺩﺭ، ﺳﻦ ﻭ ﻧﻴﺎﺯ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻭ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﺗﺼﻤﻴﻢ مناسب گرفته می شود. ﮔﺎهی ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺣﺴﺎﺱ می ﺷﻮﻧﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ می ﺭﺳﺪ ﻛﻪ ﺷﻴﺮ ﺩﺭ 3 ﻣﺎﻫﻪ ﺩﻭﻡ ﺑﺎﺭﺩﺍﺭی ﻛﺎﻫﺶ می ﻳﺎﺑﺪ ﻭ ﻳﺎ ﻣﺰﻩ ﺁﻥ ﺗﻐﻴﻴﺮ می ﻛﻨﺪ ﻭلی ﺍﻳﻦ ﻫﺎ ﺩﻟﻴلی ﺑﺮﺍی ﻗﻄﻊ ﺷﻴﺮﺩهی ﻣﺤﺴﻮﺏ نمی ﺷﻮﻧﺪ. ﺍﮔﺮ ﺳﻦ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻛﻤﺘﺮ ﺍﺯ یک ﺳﺎﻝ ﺍﺳﺖ ﻛﺎﻫﺶ ﻃﺒیعی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﻴﺮ ﺩﺭ طی ﺑﺎﺭﺩﺍﺭی، ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﻧﻴﺎﺯﻫﺎی ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺍی ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻄﺮ ﺍﻧﺪﺍﺯﺩ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺭﻭﻧﺪ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻭﺯﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻭ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻣﻜﻤﻞ ﻫﺎی ﻏﺬﺍیی ﺗﻮﺻﻴﻪ می ﺷﻮﺩ. ﺑﺮخی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺍﻥ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﻣﻴﻞ ﺧﻮﺩ ﻭ ﻳﺎ وقتی ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﻛﻢ می ﺷﻮﺩ، ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻗﻄﻊ می ﻛﻨﻨﺪ. ﺧﺎﻧﻢ ﻫﺎی ﺑﺎﺭﺩﺍﺭی ﻛﻪ ﺷﻴﺮ ﻫﻢ می ﺩﻫﻨﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻭ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﺧﻮﺩ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻨﺪ.

  • ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎﻳﻢ ﻧﺮﻡ ﻭ ﺳﺒک ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻧﺸﺖ ﺷﻴﺮ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ، ﺁﻳﺎ ﺷﻴﺮﻡ ﻛﺎفی ﻧﻴﺴﺖ؟

ﺣﺪﻭﺩ 6 ﻫﻔﺘﻪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺯﺍﻳﻤﺎﻥ ﻳﺎ حتی ﺯﻭﺩﺗﺮ ﻛﻪ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﻫﻮﺭﻣﻮﻥ ﻫﺎ ﻛﺎﻫﺶ می ﻳﺎﺑﺪ ﻭ ﺑﻴﻦ ﻋﺮﺿﻪ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﺗﻘﺎﺿﺎی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﺮﺍی ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ﺗﻨﺎﺳﺐ ﺍﻳﺠﺎﺩ می ﺷﻮﺩ، ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎ ﺳﺒک ﺗﺮ می ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ طبیعی ﺍﺳﺖ. ﻗﺴﻤﺖ ﺍﻋﻈﻢ ﺷﻴﺮ ﺩﺭ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﻭﻋﺪﻩ ﻫﺎی ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﺭ ﻣﺠﺎﺭی ﺷﻴﺮ کاملاً ﺫﺧﻴﺮﻩ می ﺷﻮﺩ ﺍﻣﺎ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﭘﻴﺪﺍ نمی ﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﻭقتی ﻛﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺎ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ، ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﺷﻴﺮ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻭ ﺷﻴﺮ ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎﻥ می ﺍﻓﺘﺪ. ﻧﺸﺖ ﻧﻜﺮﺩﻥ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺩﻟﻴﻞ ﻧﺎﻛﺎفی ﺑﻮﺩﻥ ﺷﻴﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﺯﻳﺮﺍ ﺩﺭ ﺑﺴﻴﺎﺭی ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﻧﺸﺖ ﺷﻴﺮ ﻭ ﺧﺮﻭﺝ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺷﻴﺮ ﺍﺯ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﭼﻨﺪ ﻫﻔﺘﻪ ﺍﻭﻝ ﺯﺍﻳﻤﺎﻥ ﺩﻳﺪﻩ می ﺷﻮﺩ.

  • ﻧﮕﺮﺍﻥ ﻧﺎﻛﺎفی ﺑﻮﺩﻥ ﺷﻴﺮﻡ ﻫﺴﺘﻢ، ﭼﻪ ﻛﻨﻢ؟

ﮔﺎهی ﺩﺭ ﺣﺎلی ﻛﻪ ﻣﺎﺩﺭ ﺷﻴﺮ ﻛﺎفی ﺗﻮﻟﻴﺪ می ﻛﻨﺪ ﻭ ﺣتی می ﺗﻮﺍﻧﺪ ﻫﻢ ﺯﻣﺎﻥ ﺩﻭ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﻋﺪﻡ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ به نفس، ﺭﻓﺘﺎﺭﻫﺎی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻣﺜﻞ ﮔﺮﻳﻪ ﺯﻳﺎﺩ ﻳﺎ ﻣﻜﺮﺭ ﺷﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ، ﺑﻴﻤﺎﺭی ﻳﺎ ﻣﺼﺮﻑ ﺩﺍﺭﻭﻫﺎ... ﻓﻜﺮ می ﻛﻨﺪ ﺷﻴﺮ ﻛﺎفی ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﭘﺲ ﺍﮔﺮ ﻓﻘﻂ ﺍﻳﻦ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﻳﺪ ﺍﻣﺎ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻭﺯﻥ ﮔﻴﺮی ﺧﻮبی ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ منحنی ﺭﺷﺪﺵ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺷﺎﺩﺍﺏ ﻭ ﺳﺮﺣﺎﻝ ﺍﺳﺖ، ﺟﺎی ﻧﮕﺮﺍنی ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻛﻢ ﺷﺪﻥ ﻛﺎﺫﺏ ﻳﺎ ذهنی ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﺍﺳﺖ.

  • ﭘﺲ ﺍﺯ ﻗﻄﻊ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺑﺎ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ می ﺗﻮﺍﻥ، ﺷﻴﺮﺩهی ﺭﺍ ﻣﺠﺪﺩ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﻛﺮﺩ؟

ﺩﺭ ﻛﻠﻴﻪ ﻣﻮﺍﺭﺩی ﻛﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻖ ﺍﺯ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺑﺎ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﻣﺤﺮﻭﻡ ﺷﺪﻩ ﻣﺜﻞ ﻫﻨﮕﺎمی ﻛﻪ ﻣﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﺭ ﻧﺎﻛﺎفی ﺑﻮﺩﻥ ﺷﻴﺮ ﺧﻮﺩﺵ ﻭ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﺑﻴﻤﺎﺭی ﻭ ﻳﺎ ﺟﺪﺍیی ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ، ﺷﻴﺮﺩهی ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻗﻄﻊ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﻳﺎ ﺷﻴﺮ کمکی ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺷﻴﺮﺵ ﻛﻢ ﺷﺪﻩ، ﻳﺎ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﺭ ﻫﻔﺘﻪ ﻫﺎی ﺍﻭﻝ ﺗﻮﻟﺪ ﺑﺎ ﻟﻮﻟﻪ ﻭ ﻓﻨﺠﺎﻥ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻭ ﻳﺎ ﻣﺎﺩﺭ ﺍﺯ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﺼﻨﻮعی ﻣﻨﺼﺮﻑ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺩهی ﺩﺍﺭﺩ، می ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺮﺍی ﺑﺮﻗﺮﺍﺭی ﻣﺠﺪﺩ ﺷﻴﺮﺩهی ﺗﻼﺵ ﻛﻨﺪ. ﺳﻪ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻢ ﻭ ﺿﺮﻭﺭی ﺑﺮﺍی ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ: ﻭﺟﻮﺩ ﺍﻧﮕﻴﺰﻩ ﻭ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﻗﻮی ﻣﺎﺩﺭ، ﻣﻜﻴﺪﻥ ﻣﻜﺮﺭ ﻭ ﺻﺤﻴﺢ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻛﻪ ﻧﻴﺎﺯ ﻋﻤﺪﻩ می ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺑﺮﺍی ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻭ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ به نفس ﻣﺎﺩﺭ، ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺷﺮﺍﻳﻂ حتی ﻣﺎﺩﺭﺍنی ﻫﻢ ﻛﻪ ﺯﺍﻳﻤﺎﻥ ﻧﻜﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ می ﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺷﻴﺮﺩهی ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺧﻮﺍﻧﺪﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ.

ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻫﺎی ﻋﻤلی ﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ: ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ به نفس، ﺧﻮﺭﺩﻥ ﻭ ﺁﺷﺎﻣﻴﺪﻥ ﻛﺎفی، ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﻭ ﺁﺭﺍمش، 2 ـ 1ﻫﻔﺘﻪ ﻣﺮﺧصی ﺑﺮﺍی ﻣﺎﺩﺭ ﺷﺎﻏﻞ، ﺗﻤﺎﺱ ﭘﻮﺳﺖ ﺑﺎ ﭘﻮﺳﺖ ﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻭ ﻛﻨﺎﺭ ﻫﻢ ﺧﻮﺍﺑﻴﺪﻥ، ﻣﻜﻴﺪﻥ ﻣﻜﺮﺭ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺣﺪﺍﻗﻞ 21 ـ 8 ﺑﺎﺭ ﺩﺭ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺭﻭﺯ، ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺩﺭ ﻫﺮ ﻭﻋﺪﻩ ﺣﺪﺍﻗﻞ 10ـ 15 ﺩﻗﻴﻘﻪ ﺍﺯ ﻫﺮ ﭘﺴﺘﺎﻥ. ﺍﮔﺮ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﻣﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻣﻜﻴﺪﻥ می ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﺮﺗﺐ ﺑﻪ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ فاصله های مکیدن ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻓﻨﺠﺎﻥ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﺍﮔﺮ ﻣﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻛﻢ ﺷﻴﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﺍﻣﺎ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﻫﺴﺖ ﺑﺎﻳﺪ وقتی به پستان گذاشته می شود شیر مورد نیاز او را با ﻗﻄﺮﻩ ﭼﻜﺎﻥ ﻭ ﺳﺮﻧﮓ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻧﻤﻮﺩ، ﺗﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭی ﻛﺎﻣﻞ ﺷﻴﺮﺩهی، ﺩﺍﺩﻥ ﺷﻴﺮکمکی ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺪﻭﻥ ﺑﻄﺮی ﻭ پستانک ﺑﺎﺷﺪ، ﻫﻤﺰﻣﺎﻥ ﺑﺎ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﺑﺮﺍی ﻛﺎﻫﺶ ﺷﻴﺮ کمکی ﻭ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﻭﺯﻥ ﻭ ﺩﻓﻌﺎﺕ ﺍﺩﺭﺍﺭ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮﺭ پی ﺑﺮﺩﻥ ﺑﻪ ﻛﻔﺎﻳﺖ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺍﻭ ﻭ هم چنین ﺑﺮﺍی ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻭﺳﺎﻳﻞ کمکی ﻓﻮﻕ ﺟﻬﺖ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ، ﺑﺎ ﭘﺰﺷک ﻭ ﻛﺎﺭﻛﻨﺎﻥ ﺑﻬﺪﺍشتی ﺩﺭﻣﺎنی ﻣﺸﺎﻭﺭﻩ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ.

  • اگر شیر خواری پستان را گاز گرفت چه باید کرد؟

کودکی که پستان مادر را گاز می گیرد احتمالاً در آن زمان به مقدار کافی گرسنه نیست بنابراین مادر می تواند به شیردهی پایان داده و کودک را در زمانی که گرسنه است شیر بدهد. اگر گاز گرفتن در اواسط شیر خوردن باشد مادر باید بلافاصله شیر خوار را وقتی که در حال مکیدن است از پستان جدا کند، چون عمل مکیدن و گاز گرفتن در یک زمان انجام نمی شود و به شیر خوار بگوید این کار نه! و به مدت چند دقیقه صبر کند دوباره او را به پستان بگذارد و اگر او دوباره گاز گرفت باز بگوید نه و احساس نارضایتی خود را اعلام کند. گاز گرفتن ممکن است در پایان تغذیه باشد درست وقتی که شیر خوار در حال خوابیدن است و فکش را می بندد. در این حالت باید مادر انگشت کوچکش را که تمیز باشد از گوشه لب ها داخل دهان او کند تا پستان را رها نماید. اگر مادر احساس کند که کودک می خواهد گاز بگیرد بهتر است انگشت دستش را آماده داشته باشد تا به محض انجام این کار، داخل دهان شیر خوار برده و با شکستن خلاء داخل دهان او، پستان را آزاد نماید. چنان چه کودک برای بار دوم بخواهد پستان مادر را گاز بگیرد مادر می تواند سر کودک را به آرامی روی پستانش فشار دهد تا نسج پستان جلوی بینی او را بگیرد و کودک دهانش را باز کند به این ترتیب پستان رها می شود و کودک نمی تواند آن را گاز بگیرد.

  • ﺁﻳﺎ می ﺗﻮﺍﻧﻢ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﻡ ﭘﺴﺘﺎنک ﮔﻮﻝ زنک ﺑﺪﻫﻢ؟

ﺭﺍﻳﺞ ﺗﺮﻳﻦ ﻭ ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺁﺭﺍﻡ ﻛﺮﺩﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻥ پستانک ﺑﻪ ﺍﻭﺳﺖ. ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺍﺯ ﻧﻴﺎﺯﻫﺎ ﻭ ﻏﺮﺍﻳﺰ طبیعی ﻛﻮﺩک ﺍﺳﺖ. ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﻴﺎﺯ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭ ﺍﺭﺿﺎ می ﻛﻨﺪ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺍﻧﮕﺸﺘﺎﻥ ﺩﺳﺘﺶ ﺭﺍ ﺑﻤﻜﺪ خیلی ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺯ ﻭﺍﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﺑﻪ پستانک ﺍﺳﺖ. پستانک ﺑﻪ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺁﻟﻮﺩﻩ می ﺷﻮﺩ ﻭ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﻴﻤﺎﺭ می ﻛﻨﺪ، ﺗﻤﻴﺰ ﻛﺮﺩﻥ ﻭ ﺿﺪﻋﻔﻮنی ﻛﺮﺩﻥ ﺁﻥ ﺳﺎﺩﻩ ﻧﻴﺴﺖ، ﺩﺭ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪﺕ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻭ ﺣﺎﻟﺖ فک ﻭ ﺩﻫﺎﻥ ﻭ ﺩﻧﺪﺍﻥ ﻫﺎی ﻛﻮﺩک ﻟﻄﻤﻪ می ﺯﻧﺪ.

ﺑﺮخی ﺍﺯ ﻋﻮﺍﺭﺽ پستانک ﻭ ﺳﺮﺷﻴﺸﻪ ﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ: ﺳﺮﺩﺭگمی ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ ﺩﺭ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﻭ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﺍﻭ ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭ، ﻛﻮﺗﺎﻩ ﺷﺪﻥ ﻃﻮﻝ ﻣﺪﺕ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﺩﺭ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺭﻭﺯ به دلیل ﻋﺪﻡ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻣﻜﻴﺪﻥ ﻭ ﺗﺤﺮیک ﭘﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﻛﺎﻫﺶ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﺷﻴﺮ ﺳﺒﺐ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺪﺕ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭی ﺑﺎ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﻛﻞ ﻣﺪﺕ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺑﺎ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﻗﻄﻊ ﺷﻴﺮﺩهی می ﮔﺮﺩﺩ.

ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺣﺎملگی ﺯﻭﺩﺭﺱ ﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﻣﺎﺳﺘﻴﺖ ﻭ ﺁﺑﺴﻪ ﭘﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﺑﺮخی ﻣﺎﺩﺭﺍﻥ، ﻋﻔﻮﻧﺖ ﮔﻮﺵ ﻣﻴﺎنی، ﻋﻔﻮﻧﺖ ﻗﺎﺭچی ﺩﻫﺎﻥ ﻭ ﺑﺮفک ﻭ ﭘﻮﺳﻴﺪگی ﺩﻧﺪﺍﻥ ﻭ ﺭﺷﺪ ﺩﻧﺪﺍنی ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭﺍﻥ ﻛﻪ ﺑﺮخی ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﺛﺮﺍﺕ ﻧﺎﻣﻄﻠﻮﺏ ﺩﺍئمی ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﺻﻼﺡ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی ﺁﻥ ﺩﺭ ﻣﺮﺍﺣﻞ ﺑﻌﺪی ﺯﻧﺪگی بی ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻣﺸﻜﻞ ﺍﺳﺖ. ﻛﺎﻫﺶ ﺩﻓﻌﺎﺕ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺑﺎ ﺷﻴﺮﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﻛﻨﺪی ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻭﺯﻥ ﺷﻴﺮﺧﻮﺍﺭ، ﺍﺛﺮ ﺳﻮء ﺑﺮ ﻫﻮﺵ ﻛﻮﺩک، ﺁﺛﺎﺭ ﺯﻳﺎن بار ﺑﺮ ﺗﻜﺎﻣﻞ ﺭﻭﺍنی ﺍﺟﺘﻤﺎعی ﻭ ﺗﻜﻠﻢ ﻛﻮﺩک، ﺍﺛﺮ ﺳﻮء ﺑﺮ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﻛﻮﺩک ﺑﺮﺍی ﺗﻘﻠﻴﺪ ﺻﺪﺍﻫﺎ ﻭ ﺑﺎﻋﺚ ﻭﺍﺑﺴتگی ﻣﺪﺍﻭﻡ ﻭی ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺑﺰﺍﺭ پستانک ﻭ ﺳﺮﺷﻴﺸﻪ می ﺷﻮﺩ.

  • آیا در هنگام بیمار شدن شیرخوارم به او شیر بدهم؟

در هنگام بیماری به خصوص تب و اسهال، نیاز کودک به مایعات، مواد مغذی و تغذیه مناسب بیشتر است و این نیاز توسط تغذیه با شیر مادر بهتر تأمین می شود.

  • آیا در طول روز باید پستانم را شست و شو بدهم؟

شستشوی پستان یک بار در روز با آب سالم و یا استحمام روزانه مادر کافی است و به هیچ وجه نباید برای شست ‌و شوی پستان به جز در مواقع استحمام از صابون استفاده نمود، چون موجب تحریک نوک پستان، از بین رفتن چربی های پوست و ترک‌ خوردگی آن می شود.

  • آیا در آغوش گرفتن نوزادم تأثیری بر روی او دارد؟

تمام شیرخواران به تماس، گرمای بدن مادر و به ‌خصوص به مهر و محبت او احتیاج دارند. آنان با قرار گرفتن در آغوش مادر، با صدای قلب مادر آرامش پیدا کرده و در آغوش او احساس امنیت می کنند.

  • اگر بعد زایمان شیردهی به نوزادم را شروع نکنم چه می شود؟

تأخیر در شروع تغذیه با شیر مادر و دیر به دیر شیر دادن به نوزاد موجب می شود که شیر دیرتر جریان یافته و گرفتگی پستان به ‌وجود آید، لذا باید ظرف نیم ساعت بعد از تولد، نوزاد را به پستان گذاشت و پس از آن نیز به ‌طور مکرر و بر حسب میل و تقاضای شیرخوار، به او را شیر داد.

 

 

 

 

منابع

کتابچه راهنمای مادران برای تغذیه با شیرمادر، پاسخ به سؤالات رایج مادران

کتاب بهداشت مادر و کودک و تنظیم خانواده

کتاب تغذیه شیرخواران سوسن پارسا

نرم افزار نوزاد، متعلق به حوزه علمیه اصفهان

سایت پروفسور سلطان زاده

سایت شبکه بهداشت و درمان محلات

سایت دفتر بهبود تغذیه جامعه

سایت نی نی بان

http://shiremadar.com

nut.behdasht.gov.i

http://www.drshirvani.ir

 

 

کودک > نوزاد > تغذیه
1396/05/23
کارشناس مامایی خانم حیدری
S s s s s s 0
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی