h 892
i 0
S 0

تربیت و آموزش نوزاد

تربیت کودک از نوزادی و حتی قبل از آن شروع می شود. حتماً بسیار شنیده اید، می گویند از همان زمان که نوزاد در رحم مادر است برای او آواهای زیبا بگذارید و کتاب بخوانید و حرف بزنید تا ذهنش برای ورود به دنیای مادی آماده شود. شاید والدین هرگز تصور نکنند که رفتارهای به ظاهر جزئی آن ها چه تأثیر چشمگیری روی شخصیت بزرگسالان آینده شان می گذارد. حدود 50 درصد رشد هوشی فرد از زمان نوزادی تا 4 سالگی صورت می گیرد. همان طور که می دانیم تربیت نوزاد با نوپا یا شیرخوار یکی نیست و یادگیری نوزاد از طریق حواس پنج گانه اوست. یادگیری ‌هایی که نوزاد از همان روزهای اول زندگی تجربه می کند، سبب نحوه شکل گیری مدارهای عصبی وی می شود.

آموزش حالت ابزاری و دستوری دارد که بیشتر در بردارنده ی یک باید و نباید مستقیم و تذکری است و در آن یک ابزار به کار می رود مانند چگونه مسواک زدن اما تربیت به صورت غیر مستقیم روی ذهن کودک کار می شود مثلاً بازی کردن با او و رشد خلاقیتش و... .

با این حال آموزش و تربیت اشتراک های زیادی باهم دارند، در ادامه ی بحث زیر آن هایی که بیشتر حالت تربیتی دارند را در تربیت، و آن هایی که مقدار مطلب آموزشی بیشتری داشتند وارد بحث آموزش کرده ایم.

  •  تربیت
    •  شکوفایی مغز نوزاد
  •  آموزش
    •  ترجمه گریه ی نوزاد و روش آرام کردن او

تربیت

برای بخش تربیت نوزاد موضوعاتی چون تشویق و تنبیه معنایی ندارد. شما در روزهای نخست زندگی نوزادتان با یک خشت خام مواجه هستید. در روزهای اول زندگی نوزاد، جز احساس امنیت و عشق فراوان کار دیگری لازم به اجرا نیست. طبیعتاً او در روزهای اول رفتار خاصی نیز از خود بروز نمی دهد جز مکیدن و گریه کردن.

شکوفایی مغز نوزاد

حافظه ی یک نوزاد مانند حافظه ی یک بزرگسال نمی تواند اتفاقات را در ذهن خود یادآوری کند. او فقط می تواند تجربیاتش را به رسمیت بشناسد و در آن احساس راحتی کند. اما عضلات کوچک حافظه او از زمان تولد سخت به کار مشغول اند. شکوفایی مغز نوزاد مستلزم تربیت اوست. از جایی که مغز نوزاد تا این حد تخصص نیافته تا آموزش داده شود پس باید او را تربیت کرد اما باروری مغز او نیازمند به تکرار احساسات، در آغوش گرفتن کانگورویی، بازی های مختلف، نوع مدل شیردهی، و صداها و آواهای مختلف است.

الف) تکرار

در ابتدا او همان حافظه ای که مسئول به خاطر سپردن مهارهای مکیدن، بلعیدن، ایجاد سروصدا و حتی غلتیدن و راه رفتن را دارد. به این حافظه، حافظه ی رویه ای می گویند. حافظه ی رویه ای مسئول چگونگي انجام امور به ويژه فعاليت هاي فيزيكي يا جسماني است. این روند ادامه دارد تا هفته 6 که او به حافظه معنایی یا دانش عمومی کلمات دست می یابد. این حافظه به او کمک می کند تا والدینش را تشخیص دهد و یا طعم و مزه ی غذاها را مقایسه کند. در نهایت این حافظه به او کمک می کند تا اسم خودش را بشناسد و معنای کلمات را درک کند.

زمانی که نوزاد شما چیزی را برای اولین بار تجربه می کند، فضایی از مغزش که وظیفه ی ذخیره و یادآوری خاطرات را به عهده دارد، تحریک می کند و باعث می شود مغزش شبکه ارتباطی جدیدی را شکل بدهد. هر چقدر اتصالات عصبی مغز بیشتر باشد، نوزاد شما باهوش تر خواهد شد. و این اگر با تکرار همراه باشد حافظه ای قوی تر و عمیق تر به ارمغان می آید. پس برای اتصال بهتر در مغز نوزادتان از تکرار تجربه های لذت بخش و آرام بخش برای او غافل نشوید چون یکی از راه های ارتقا کارایی مغز اوست.

شما می‌توانید با در آغوش گرفتن و نوازش، حرکت دادن و تحریک حواس پنجگانه او مانند حس شنوایی، بینایی، بویایی، چشایی و حرف زدن پیاپی با نوزاد به رشد سلول‌های مغزی او کمک کنید. علاوه بر آن حس کنجکاوی او را نیز بر می انگیزید. مطالعات نشان داده است كه صحبت با زبان كودك، باعث تأخیر در تكامل گفتار نمی شود اما والدين بايد سعي كنند در صحبت با كودك تركيبي از لغات بزرگسالان را با صداي بچه گانه مورد استفاده قرار دهند.

ب) مراقبت کانگورویی

مراقبت کانگورویی یعنی کودک را همانند کانگورو در بغل خود به صورت مداوم نگهداری کنید. تجلی این نوع نگهداری کودک را در زنان شالی کار شمالی می بینیم که با یک پارچه نوزادشان را به کمر خود باندپیچی می کردند. در همه حال و همه جا هم نوزاد خود را به همراه داشتند. این نوزادان کمتر به بیش فعالی و بروز رفتارهای ناهنجار در آینده دچار خواهند شد. این نوزادان باهوش تر هستند و مغزشان بزرگ تر است. هم چنین کیفیت ارتباط مادر و نوزاد بیشتر است.

مراقبت کانگورویی، اثرات محافظتی اجتماعی و رفتاری خود را 20 سال بعد نشان خواهد داد.

ج) بازی

بازی نقش خیلی مهمی در تشکیل دادن ارتباطات مغزی برای کودکان دارد. وقتی کودکان بازی می کنند اتصالات مغزی آنان بیشتر شده و در نتیجه باهوش تر می شوند. در پایین چند نوع بازی مفید برای نوزاد را نام می بریم.

- نوزاد را از پشت روی زمین بخوابانید. یک روسری، دستمال یا پارچه کاملاً سبک در فاصله 30 سانتی متری بالای سر او بگیرید. دستمال را به او نزدیک کرده و سپس به طرف بالا کشیده و دور کنید و دوباره پایین بیاورید و گاهی بگذارید که روی صورتش بیافتد. در همین حال برای کودک آواز بخوانید یا اسمش را صدا بزنید.

- اشیایی با بافت های مختلف تهیه کنید و تکه پارچه هایی از جنس های مختلف، پر یا تکه اسفنج خیس خورده را استفاده کنید. شیء های مورد نظر را به آرامی روی پوست کودک بمالید و واکنش های مختلف او را تماشا کنید.

- بازی با جغجغه و حرکت آن به این طرف و آن طرف برای نوزادان تا 3 ماهگی بازی خوبی به شمار می آید زیرا نوزاد می‌تواند بین آنچه که می بیند با آنچه که می شنود، ارتباط برقرار کند.

- او را در آغوش بکشید و به آرامی تکان دهید و با او صحبت کنید. اسباب بازی او را به چشمانش نزدیک و سپس دور کنید. از جهات مختلف با او صحبت کنید تا جهت نگاهش را با صدای شما هماهنگ کند.

د) تغذیه و شیردهی

تمرکز، حافظه، یادگیری و مهارت های فکری و ذهنی که هوش را تشکیل می دهند به چگونگی فعالیت های عصبی سلول های سیستم اعصاب مرکزی مرتبط می شوند و بدیهی است که این سلول ها هم برای فعالیت روزانه شان به غذای مناسب و کافی نیاز دارند.

در مورد بعد روان شناسی شیر خوردن نوزاد باید بدانیم که علاوه بر تماس پوست به پوست، احساس آرامش و بوی مادر که در این بین دخیل اند؛ به صورت غیر مستقیم می توان اعتماد به نفس نوزاد را نیز ارتقا داد. به این صورت که اگر نوزاد در حال شیر خوردن سرش را برگرداند به او اصرار نکنید چون اولین زیر بنای اعتماد به نفس از نوزادی ریخته می شود.

و) صداهای دلنشین

موسیقی یعنی نظم در کالبد یک ساختار شنوایی پیچیده. روان شناسان کودک معتقدند آشنایی با آموزش های آواها در سنین پایین در بالا بردن سطح هوش و توانایی های ذهنی مؤثر است و باعث تقویت پاسخ دهی شنوایی و حافظه کودک می شود. این کودکان معمولاً در درک مفاهیم ریاضی و ساخت پازل موفق تر عمل می کنند.

با شنیدن صداهای مختلف مانند: صدای آب، گنجشک ها و... ارتباطات قشر جلویی و بخش درونی مغز نوزاد که محل شکل گیری عواطف و احساسات کودک است، شکل می گیرد.

آموزش

در قسمت آموزش نوزاد بیشترین مطالب متوجه مادر است. یعنی در اصل این مادر است که باید در مقابل حرکات نوزاد آموزش داده شود تا نوزاد به وضعیت مطلوب و پایه برسد. جیغ های بلند گوش خراش، برافروختگی یا کبودی چهره هنگام گریه، چین خوردن پوست پیشانی، مشت های گره کرده و کشیده شدن پاها به سمت شکم هنگام گریه، همه و همه ویژگی های طبیعی گریه ی نوزادان است و نباید پدر و مادر را بترساند.

ترجمه گریه ی نوزاد و روش آرام کردن او

مادر در ابتدا باید جنس گریه ی نوزاد را بشناسد و سپس اقدام کند. گاهی گریه های نوزاد والدین را نگران می کند. در بیشتر موارد، دلیل گریه کردن فقط این است که فرزند شما یک نوزاد است. هم چنین شنیدن گریه کودک توسط والدین باعث افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون و عرق کردن کف دست های مادر و پدر می شود هم چنین شنیدن صدای گریه ی نوزاد ممکن است موجب ترشح شیر مادر شود. در ادامه شما را با انوع گریه های نوزاد و روش آرام کردن او آشنا می کنیم.

  1. گریه ی مزمن پر ناله همراه جیغ، نشانه از درد و ناراحتی نوزاد است.

این مشکل می تواند ناشی از کولیک باشد که در نوزادان شایع است. معمولاً کولیک شیرخواران از ۲ ماهگی آغاز شده و تا ۴ ماهگی فروکش می کند. بیشترین میزان گریه، بعد از ظهر و نزدیک غروب است و ارتباطی هم با حوادث روزمره، الگوی تغذیه ای کودک یا هیچ چیز دیگری ندارد. در چنین وضعیتی شاید کودک را حتی با شیر دادن نشود ساکت کرد.

اگر نوزاد بعد از غذا خوردن گریه می کند، با مشکل هوای معده مواجه است. نوزاد را روی شکم بخوابانید و آرام آرام پشت او را ماساژ دهید یا آهسته ضربه بزنید. پاهای او را در حالت خوابیده به پشت در دست بگیرید و به آرامی مانند رکاب زدن دوچرخه حرکت دهید.

کودک را بر روی شانه خود قرار دهید، به طوری که شکمش بر روی شانه قرار گرفته و قدری فشرده شود.

کودک را مانند حالتی که در گهواره می خوابد در دست های خود قرار دهید و او را مانند حرکت گهواره ای متناوباً از خود دور کرده و مجدداً نزدیک کنید. می توانید یک شیشه آب گرم را داخل دامن خود بگذارید و کودک را از شکم بر روی آن بخوابانید.

سعی کنید برای نوزادتان صداهای مختلفی را روی کاست ضبط کنید. مانند صدای تیک تاک ساعت، آبشار یا امواج دریا و اقیانوس. صدای ماشین ظرفشویی، لباسشویی، ماشین ریش تراش و لالایی های خانگی. این از همان قاعده ی تکرار که بالا توضیح دادیم پیروی می کند. این قاعده کاملاً مورد علاقه ی نوزاد است. یا می توانید گریه کودک تان را ضبط کنید و بعد در هنگام گریه کردن او برایش پخش کنید. این مسئله باعث تعجب کودک می شود و برای لحظاتی او را در سکوت فرو می برد. بعد از آن هم، آن چنان تحت تأثیر شوک تشخیص صدای خودش قرار گرفته که یادش می رود باید گریه کند.

می توانید از ماشین سواری کمک بگیرید به این صورت که کودک را در صندلی مخصوص قرار دهید و حدود ۲۰ دقیقه الی نیم ساعت، در خیابان های اطراف محل زندگیتان رانندگی کنید. از آن زمان می توانید برای صحبت با همسر خود نیز استفاده کنید.

نوزادی که تنها یک هفته از به دنیا آمدنش گذشته توانایی تشخیص بوی مادرش را دارد. می توانید لباسی که ساعت ها بر تنتان داشتید را در بیاورید و درکنار گهواره یا محل خوابش بگذارید.

در صورت حاد بودن این مشکل کوچک، ادامه داشتن گریه های مداوم او و بی فایده بودن راه حل های بالا می توانید پزشک فرزندتان را در جریان بگذارید.

  1. گریه ی ناله مانند که می تواند نشانه ی احساس گرمای زیاد، بیماری یا تب داشتن باشد.
  2. گریه برای جلب توجه منقطع، شبیه ونگ ونگ و دارای فراز و نشیب زیاد است. ممکن است صرفاً برای جلب توجه شما اشک می ریزد و آغوش شما را می خواهد.
  3. گریه با نق زدن و کوتاه و موزون و ریتم دار که نا امیدانه به نظر می رسد به همراه ملچ و ملوچ و دست خوردن نشانه ی گرسنگی است. در این موقعیت اگر او را در آغوش بگیرید سرش را به طرف سینه ی مادر می برد.
  4. گریه با داد و هوار به این معناست که پوشک خود را کثیف کرده است اما بعضی از نوزادان در این مسئله پر تحمل هستند و صدایشان هم در نمی آید.
  5. گریه ی زوزه مانند و به نوعی آهنگین با لج و نق زدن به این معناست که او خوابش می آید. یکی از بهترین راه های خواباندن کودک، قدم زدن است.
  6. اگر در حین تغییر وضعیت، لباس عوض کردن یا تعویض پوشک فریادش به آسمان بلند می شود و شاکی است؛ ممکن است کوچولوی شما آن قدر سردش شده باشد که گریه اش درآمده و این اشک ها به واقع نشانه اعتراض باشد. نوزاد باید همیشه یک لایه لباس بیشتر از شما به تن کند. بنابراین دمای بدن او را با توجه به سرما و گرمای خودتان و میزان لباسی که می پوشید، تنظیم کنید.
  7. گاهی اوقات هر چه تلاش می کنید متوجه علت گریه نوزاد خود نمی شوید. در این مواقع بهتر است در بدن او سراغ یک مشکل کوچک بگردید. چیزی که او را آزار می دهد، لباسی که تنگ است، جایی که می خارد و... .
  8. گاهی با به وجود آمدن سروصدا، دعواهای شما یا بوسیدن ها و بغل های زیاد کلافه می شوند. گاهی برای این‌که زیاد بغل شان می کنند، عصبانی می شوند. در چنین مواقعی بهتر است مادر یا پدر، نوزاد را به گوشه خلوتی ببرند و او را در آرامش برای دقایقی در آغوش بگیرند و به آرامی تکانش دهند.

کودک > نوزاد > آموزش و تربیت
1396/05/24
کارشناس مامایی خانم میرمحمدی
S s s s s s 0
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی