h 1765
i 0
S 0

سبک زندگی پیش از بارداری

قلمرو مفهوم سبک زندگی بسیار گسترده تعریف شده است به طوری که از الگوی مصرف، نوع پوشش، دکوراسیون خانه و محل کار، ژست های رفتاری، نحوه صحبت، فعالیت های اوقات فراغت تا نگرش های سیاسی و اجتماعی و علاقه مندی های شخصی را در بر می گیرد. طرز تفکر و رفتارها در حالت هاي مختلف، عادت هاي غذايي، تفريحي، معاشرت و مانند اين ها در مقوله سبک زندگي جا می گیرند. صداهايي که به شنيدنشان تمايل داريم، کتاب هايي که خواندنشان باب طبع ماست، غذاهايي که به خوردنشان علاقه منديم و... همه در دايره سبک زندگي مي گنجند.

  •  سبک زندگی
  •  سبک زندگی پیش از بارداری
    •  فعالیت جسمانی
    •  تغذیه
    •  بهداشت فردی
      •  بهداشت بدن از نظر قرآن
      •  بهداشت جسمی
      •  بهداشت روانی
        •  بهداشت روانی پیش از بارداری
        •  تفاوت های روحی و روانی زن و مرد
        •  ازدواج
        •  خانواده
          •  جایگاه مادر
          •  تغییر نگرش نسبت به کار خانه، مادری، بارداری و شیردهی
          •  فرزندآوری
    •  بهداشت محیط
      •  عوامل محيطي
      •  مواد شيميايي
      •  اشعه و گرما
    •  کافئین، سیگار و الکل
  •  مهارت های زندگی
    •  اهمیت مهارت های زندگی
    •  مهارت مقابله با هیجانات
    •  برقراری روابط مثبت و مؤثر اجتماعی
  •  آداب زندگی
    •  اهمیت آداب و آثار اجتماعی آن
    •  آداب غذا خوردن
    •  آداب لباس پوشیدن
    •  آداب خوابیدن

سبک زندگی

ترديدي نداريم که صورت زندگي کنوني ما تنها شکل ممکن و بهترين شکل موجود براي زندگي نيست. برخي از بخش هايي که ما آن را جزء ضروريات می دانيم در گذشته اي نه چندان دور اصلاً وجود نداشته است. بي گمان اشکالاتي در صورت زندگي کنوني ما هست که با برطرف کردن آن معضلات فراواني حل خواهد شد و نيز جاي برخي بخش ها در زندگي ما خالي است که بودنش زندگي ما را بسيار بهتر می کند.

در دنياي مدرن، رسانه ها ارتباط فراواني با زندگي پيدا کرده اند. آمارها نشان می دهد که تقريباً در سراسر دنيا پس از «خواب» و «کار براي تأمين معاش» استفاده از رسانه ها سومين کاري است که بشر انجام می دهد و مصرف رسانه اي از محوری ترين عناصر زندگي شده است. شبکه هاي مختلف تلويزيوني و ماهواره اي و اينترنتي روزانه هزاران ساعت برنامه هاي مختلف تصويري در جهت تقويت سبک زندگي غربي و تخريب فرهنگ هاي رقيب پخش می کنند. به صورت تدريجي و خزنده عناصر سبک زندگي فرنگي يک به يک و قدم به قدم از طريق ماهواره، اينترنت، تلويزيون، کتاب، مدل لباس، معماري، مصرف و... وارد می شود و حساسيت يا مقاومتي برنمی انگيزد!

در حالیکه دين در گام نخست با ارائه جهان بيني ویژه ای زيربناي شکل دهي به زندگی دين دارانه را می سازد. در مرحله ی بعد با ارائه آداب و دستورالعمل هاي خاصي براي همه ی ابعاد زندگي انسان در حقيقت به دنبال شکل دهي به نوع خاصي از زندگی انساني است. دستورالعمل هاي اخلاقي و حقوقي و فقهي دين، در واقع به منظور ارائه الگويي از زندگی ديني و خداپسندانه است. دستورالعمل هايي که در حوزه پوشش، خوراک، آرايش، رفتار با خانواده، رفتار با همسايگان و... در دين مطرح شده است همگي براي ساختن سبک زندگي ديني است.

اسلامي بودن آداب و توحيدي بودن شيوه زندگي به اين معناست که سبک زندگي بتواند بسترساز «بندگی الهي» در حيات انساني باشد.

سبک زندگی پیش از بارداری

خانه نخستین مکان در مسیر زندگی اجتماعی افراد است و باید به گونه ای باشد که روح آرامش و تعادل را در اعضای خود ایجاد کند. وجود محیطی گرم، با روح و بالنده در خانواده تکیه گاه مطمئنی برای اعضای خانواده است و سلامت روحی و روانی افراد را تضمین می کند و دستیابی به جامعه سالم در گرو سلامت خانواده و افراد آن می باشد.

هر پدر و مادری که تصمیم بارداری می گیرند دوست دارند پدر و مادری بی نقص و کامل باشند. آن چه باید بدانیم این است که برای کامل و بی نقص بودن راهی وجود ندارد. اما زمانی که تصمیم به بارداری می گیریم، سعی کنیم پدر و مادر خوبی باشیم که برای این منظور راه های زیادی وجود دارد. اولین قدم در تصمیم به بارداری، تصمیم به داشتن کودک سالم است که این امر از مدت ها پیش از بارداری اتفاق خواهد افتاد. انتخاب سبک زندگی سالم (از مدت ها پیش از بارداری) نه تنها در زندگی شخصی خود پدر و مادر اثرگذار است، بلکه بر رفتارها و سبک زندگی فرزندان آینده نیز تأثیر می گذارد.

فعالیت جسمانی

يكي از مـواردي كه سلامت عمومي و رواني فرد را ارتقاء می دهد و یکی از ابعاد سبك زندگي تلقي می شود فعاليت جسمي است. توصيه به انجام فعاليت جسماني در بارداري به خوب بودن و سلامت كلي فرد می انجامد. داشتن سبک زندگی بی تحرک، افزایش وزن مادر و خطر ابتلا به دیابت، فشارخون بالا، واریس و کمر درد را در دوران بارداری برای او به همراه می آورد. ورزش نقش بسیار مهمی در سلامت افراد دارد. ورزش باعث افزایش سوخت و ساز بدن، خواب راحت و کنترل وزن می شود و بیماری های مزمن از قبیل سکته های مغزی، دیابت و حملات قلبی را کاهش می دهد.


اگر قبل از باردار شدن، فعالیت جسمانی کافی داشته باشید به شما کمک می کند دوران بارداری سالم تری را تجربه کنید. حتی ورزش سبک هم می تواند باعث شود که بدنی قوی تر، قلبی سالم تر، استخوان هایی با استحکام بیشتر و وزنی متعادل تر داشته باشید. تحرک داشتن هم چنین به شما کمک می کند استرس خود را کاهش دهید و احساس بهتری داشته باشید. قبل از باردار شدن ورزش کنید و بعد از زایمان و بچه دار شدن به آن ادامه دهید و این بهترین روش برای انتقال یک عادت خوب به فرزندتان است.

در هفته چهار جلسه ی ورزش ۳۰-۲۰ دقیقه ای متوسط می تواند وزن را در محدوده ی خاصی نگه داشته و باروری را به حداکثر برساند. به دلیل اینکه بدن سازی و ورزش های خیلی شدید در فرایند تولید اسپرم در آقایان و تخمک گذاری در خانم ها مداخله می کند، باید از آن دوری کرد. ۳۰ دقیقه پیاده روی تند در روز برای بهره مند شدن از تمام فواید ورزش کافی است. برای اطمینان از اینکه زیاده روی نمی کنید در طی ورزش از تست «صحبت کردن در هنگام ورزش» کمک بگیرید. شما باید قادر باشید به راحتی در هنگام ورزش کردن صحبت کنید. اگر نفس نفس می زنید، شدت ورزش را کمی کاهش دهید. هنگام مواجهه با درد قفسه سینه یا مشکلات تنفسی، ورزش کردن را قطع کنید.

تغذیه

غذا و تغذیه در آموزه های دینی همچون سایر موضوعات، مورد توجه قرار گرفته است. مبداء پیدایش غذا از جانب خداوند است که جهت تندرستی، تداوم حیات و توانمندی در انجام تکالیف بـه انسان عطا شده است.

تاریخچه تغذیه نشان می دهد که مردم در گذشته برای تغذیه اهمیت زیادی قائل بودند و این جمله به آنان منسوب است که «برای تقویت روح هرگز جسم را نباید فراموش کرد و باید مردم را با ورزش و غذای مناسب تربیت کرد .»

رشد، طول عمر، تندرستی، آرامش اعصاب و روان، خلق و خوی و رفتار، توانمندی و قدرت، تکثیر نسل و تولید مثل و... همه به نوعی وامدار تغذیه سالمند. تغذیه و سبک زندگی سالم نقش بسزایی در سلامتی افراد جامعه دارد، بانوان با پیروی از یک الگوی تغذیه مناسب و رعایت تنوع غذایی، می توانند به حفظ سلامت افراد خانواده کمک کنند. سبک زندگی سالم در حقیقت ترکیبی مستمر از تغذیه و فعالیت های بدنی مناسب است.

تغذیه صحیح یعنی رعایت دو اصل تعادل و تنوع در برنامه غذایی روزانه، تعادل به معنی مصرف مقادیر کافی از مواد مورد نیاز برای حفظ سلامت بدن است و تنوع یعنی مصرف انواع مختلف مواد غذایی که در پنج گروه اصلی غذایی معرفی می شوند. بهترین راه اطمینان از تعادل و تنوع در غذای روزانه استفاده از هر پنج گروه است. پنج گروه اصلی غذایی عبارتند از: نان و غلات، میوه ها، سبزی ها، شیر و لبنیات، گوشت و حبوبات و تخم مرغ و مغزها.

1. اهمیت تغذیه زنان

زنان به علت شرایط فیزیولوژیک خاص، نیاز به توجهات تغذیه ای ویژه ای دارند. در بسیاری از موارد با مراقبت های تغذیه ای پیشگیرانه و به موقع می توان عوامل خطر تغذیه ای را محدود کرد. گزارش انستیتو ملی سلامت زنان در آمریکا نشان می دهد که وضعیت تغذیه زنان نسبت به مردان در دنیا بدتر است و همین امر باعث می شود که کمیته پیشنهاد کند که باید به تفاوت های زنان و مردان در امر تغذیه بیشتر توجه گردد.

به بحث تغذیه زنان نه تنها در یک دوره خاص بلکه در طول زندگی باید رسیدگی کرد چون به دنبال آن سلامت نسل زنان را به همراه خواهد داشت. مثلاً تغذیه درست در زمان بارداری نه تنها باعث سلامت مادر بلکه سبب کاهش بیماری هایی چون چاقی، دیابت، قلب و عروق و غیره کودکان در بزرگسالی است. پس در تمام طول عمر زنان اعم از نوجوانی، بارداری، شیردهی، میانسالی و یائسگی تغذیه خاص ضروری است. اگر کمبودها را در هر دوره برطرف کنیم سلامت زنان را تأمین کرده ایم که به دنبال آن احتمال باردار شدن و نیز احتمال به دنیا آوردن کودک سالم افزایش می یابد.

در زنان به علت عادت ماهیانه، بارداری و شیردهی کم خونی ناشی از فقرآهن بسیار شایع است. خوردن غذاهای غنی از آهن مانند جگر، گوشت قرمز، ماهی، تخم مرغ و سبزی های برگ تیره مانند جعفری، اسفناج و حبوبات مثل عدس و لوبیا و هم چنین میوه های خشک (برگه ها) به خصوص زردآلو و دانه های روغنی توصیه می گردد.

 

2. چاقی و ناباروری

عَن عَلِی عليه السلام : قِلَّه الْغِذاءِ اَكْرَمُ لِلنَّفسِ وَأدْوَمُ لِلصَحَّه.

حضرت علی عليه السلام فرمود: كم خوری، كرامت انسان را بيشتر و تندرستی اش را طولانی تر می سازد.

وزن یکی از شاخص های تعیین کننده سلامت انسان است تا آنجا که اضافه وزن می تواند منجر به کوتاه شدن طول عمر فرد شود. چاقی پیامدهای متعددی را در زندگی فرد به جای می گذارد و از جمله عوارض آن در زنان که در مطالعات متعددی مورد بررسی و تأیید قرار گرفته ناباروری است. وزن بر روی باروری مؤثر است. در خانم هایی که وزن خیلی کم و یا وزن خیلی زیاد دارند تخمک گذاری نامنظم بوده و این افراد احتمال دارد با مشکل عدم تخمک گذاری رو به رو شوند. به طور کلی چاقی ناشی از زیاد خوردن یا رژیم های نامناسب غذایی(فست فودها)، عدم انجام فعالیت بدنی کافی و مشکلات ژنتیکی است. اضافه وزن یا چاقی زمانی رخ می دهد که در طول زمان، مقدار کالری که بدن دریافت می کند بیشتر از مقدار کالری است که می سوزاند. (با این حال برخی افراد نسبت به دیگران خیلی بیشتر دچار اضافه وزن می شوند هم چنین مصرف برخی داروها و اختلالات هورمونی مانند کم کاری تیروئید می تواند از دیگر علل چاقی باشد).

 

قالَ الصّادِقُ عليه السلام : قِلَّه اْلأكْلِ مَحْمُودُ فی كُلِّ حالٍ، وَعِنْدَ كُلِّ قَوْمٍ، لِأنَّ فيهِ الْمَصْلَحَه لِلظّاهِرِ وَالْباطِنِ ...

امام صادق عليه السلام فرمود: كم خوری در همه حال و پيش همه ملت ها پسـنديـده اسـت، زيرا مصلحت درون و برون انسان در آن است.

 

عَنِ النَّبِی صلي الله عليه و آله: إيّاكُمْ وَالْبِطْنَه فَآن ها مُفسِدَه لِلْبَدَنِ و مُوَرِّثَه لِلسُّقمِ وَ مُكْسِلَه عَنِ العِبادَه.

پيامبر اكرم فرمود: از پرخوری بپرهـيزيد، چون بـدن را تباه می كند، بيماری پديد می آورد و سست كننده از عبادت است.

 

چاقی می تواند با ایجاد عوارضی مانند سندروم تخمدان پلی کیستیک (حداقل ۶۰ درصد خانم ها با بیماری تخمدان پلی کیستیک دارای وزن بیش از مقدار نرمال هستند)، دیابت، اختلال در تعادل هورمونی، تأخیر زمان شروع قاعدگی، اختلال در قاعدگی، افزایش جراحی های ناباروری و کاهش موفقیت در درمان، بر باروری اثر منفی بگذارد. هم چنین چاقی خطر عوارض بارداری را بالا می برد این عوارض شامل افزایش خطر سقط خود به خودی، دیابت دوران باداری، افزایش فشار خون، وزن بالای کودک به هنگام تولد و سزارین می باشد. در ادامه توصیه هایی برای بارور شدن درنتیجه وزن نرمال قرار داده ایم.

- خانم های چاق قبل از بارداری با رژیم غذایی مناسب و ورزش زیر نظر کارشناس، با وزن مناسب باردار شوند. حامله شدن برای خانم هایی که کمبود وزن یا اضافه وزن زیادی داشته باشند دشوارتر می شود چون میزان چربی بدن نقش مهمی در تولید هورمون های جنسی دارد.

- افزایش 2/5 تا 5 کیلوگرم وزن در خانم های با وزن خیلی پایین و دارای مشکل تخمک گذاری احتمال دارد منجر به تخمک گذاری طبیعی شود.

- ممکن است میزان تخمک گذاری و بارداری با کاهش متعادل ۵ تا ۱۰ درصد وزن بدن به طور قابل ملاحظه ای بهبود یابد. افزایش فعالیت فیزیکی و ورزش، داشتن یک رژیم متعادل و سالم، کلید کاهش وزن است. کم کردن وزن فواید بسیاری از قبیل کاهش خطر ابتلا به فشار خون بالا، دیابت، بیماری قلبی و هم چنین احساس روانی بهتر و افزایش اعتماد به نفس دارد. کاهش وزن یک خانم نابارور احتمال دارد، یکی از مهم ترین عوامل دستیابی به بارور شدن باشد.

بهداشت فردی

دین مقدس اسلام، حاوی نکات غنی و ظریف از بهداشت کامل در زندگی فردی و اجتماعی است و عمل به این توصیه های بهداشتی، ضامن سلامت فردی و اجتماعی اوست.

بهداشت بدن از نظر قرآن

قرآن مجید پیروان خود را برای زیستن در محیطی پاک و مطمئن به حفظ بهداشت فردی و اجتماعی فرا می خواند. قرآن به نقش آب در پاکیزگی نیز اشاره می کند و می فرماید: «وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً طَهُورًا؛ از آسمان آبی فرو فرستادیم که پاک و پاک کننده است». (فرقان: 48)

در حقیقت، سفارش اسلام برای وضو گرفتن پیش از هر نماز واجب و مستحبی در شبانه روز و یا غسل های واجب و مستحب، دلیل محکمی بر اهمیت پاکیزگی و نظافت، در آموزه های اسلام است. هنگام غسل و وضو واجب است که آب به سطح پوست برسد که این دقت، تمیزی بدن را به حد کافی در پی دارد، خداوند در سوره مائده، آیه 6 می فرماید: «خداوند نمی خواهد مشکل برای شما ایجاد کند، بلکه می خواهد شما را پاک سازد و نعمت خود را بر شما تمام کند، شاید شکر او را به جا آورید».

بهداشت جسمی

بهداشت جسمی عبارت است از نظافت شخصی از نظر پوست بدن، دست ها، ناخن ها، پاها، موی سر، دندان ها، دیگر اعضای بدن، لباس و وسایل شخصی.

عَنْ رَسْولِ اللّه صلي الله عليه و آله: إنَّ اْلإسْلامَ نَظيفٌ فَتَنَظَّفُوا، فَإنَّهُ لايَدْخُلُ الْجَنَّه إلاّ نَظيفٌ

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: اسلام پاك و پاكيزه است پس شما هم پاكيزه باشيد، زيرا جز انسان پاكيزه كسی وارد بهشت نمی شود.

دست ها بر اثر تماس با برخی اشیا که بیشتر استفاده می شود، مانند اجزای داخل وسایل نقلیه، درب ها، پول و غیره و یا با انجام کارهایی چون توالت رفتن، باغبانی، دست زدن به حیوانات و تماس با بیماران، آلوده می شوند. از این رو، برای حفظ سلامتی، شستن دست ها با آب و صابون پس از این گونه موارد و پیش از پرداختن به کارهای حساس، بسیار لازم است.

قالَ أبُوعَبْدِاللّه عليه السلام: اِغْسِلُوا أيْدِيَكُمْ قَبْلَ الطَّعامِ وَبَعْدَهُ فَإنَّهُ يَنْفِی الْفَقْرَ وَيَزيدُ فِی الْعُمْرِ.

امام صادق عليه السلام فرمود: دست های خود را قبل از غذا و بعد از آن بشوييد، زيـرا اين كار فقر را از بين می بـرد و عمر انسان را زياد می كند.

برای تمیزی پوست بدن، باید همیشه بدن را با آب و صابون شست وشو داد تا پوست از وجود چرک و آلودگی پاک شود و تازگی و نرمی خود را بازیابد و به وظیفه زیستی خود عمل کند.

امام علی عليه السلام : نِعمَ البَيتُ الحَمّامُ تُذكَرُ فيهِ النّارُ و يَذهَبُ بِالدَّرَنِ

امام علی عليه السلام :چه نيكو جايگاهی است حمّام، يادآور دوزخ است و چرك را از ميان می برد .

اما مهم ترین اصولی که در استحمام کردن باید رعایت کرد از جمله اینکه استحمام، بلافاصله پس از صرف غذا صحیح نیست. باید از تمیز بودن آب مصرفی مطمئن بود. از وسایل شخصی استحمام استفاده شود زیرا استفاده از وسایل دیگران از قبیل شانه، لیف و... موجب انتشار بیماری می شود.

دهان، عضوی مهم از بدن برای انجام بسیاری کارهاست. هضم اولیه غذا به عهده دندان هاست و کسانی که دندان های سالمی ندارند، به سوءهاضمه و یا دیگر ناراحتی های داخلی دچار می شوند. از این رو، باید برای نگهداری درست دندان ها بکوشیم. برای این کار استفاده از مسواک پس از صرف غذا ضروری است، اگر مسواک در دسترس نباشد، دهان باید با آب تمیز شسته شود. برای تمیزکردن لای دندان ها نیز، استفاده از نخ دندان توصیه می شود.

قالَ النَّبِی صلي الله عليه و آله : فِی السِّواكِ إثنَتَی عَشْرَه خَصْلَه: هُوَ مُطَهِّرَه لِلْفَمِ وَمَرْضاه لِلرَّبِّ، يُبَيِّضُ الأسْنانَ وَيُذْهِبُ بِالْحَفْرِ وَيَقِلُّ الْبَلْغَمَ وَ يُشَهِّی الطَّعامَ وَ يُضاعِفُ الْحَسَناتَ وَ يُصابُ بِهِ السُّنَّه وَ يَحْضُرُهُ الْملائكَه وَ يَشُدُّ اللَّثَه وَهُوَ يَمُرُّ بِطَريقِهِ الْقُرآنُ وَ رَكْعَتَينِ بِسِواكٍ أحَبُّ إلَی اللّه ِ عز و جلمِنْ سَبْعينَ رَكْعَه بِغَيْرِ سِواک.

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمودند مسواك كردن دوازده فايده دارد:
1ـ دهـان را پاكـيزه می كـند.
2ـ موجب خشنودی پروردگار می شود.
3ـ دندان ها را سفـيد می كـند.
4ـ مانع پوسيدگی دندان می شود.
5ـ بلغـم را كـم می كـند.
6ـ غـذا را لذيذ می سازد.
7ـ حسنات را دوبرابر می كـند.
8ـ با آن به سنت پيامبر عمل می شود.
9ـ ملائكه نزد او حاضر می شوند.
10ـ لـثه را محـكم می كـند.
11ـ از گذرگاه مسواك (دهان) قرآن عبور می كند.
12ـ دو ركعت نماز با مسواك پيش خدا محبوب تر است از هفتاد ركعت نماز بدون مسواك.

بهداشت روانی

در متون اسلامی روح و روان واقعیتی انکارناپذیر است. آفرینش روان، از آنِ خداست و حیات آن ابدی است. از دیدگاه قرآن، انسان ترکیبی از ماده و روان است و شرافت انسان، به روان اوست.

بهداشت روانی عبارت است از: تأمین سلامت فکر و روان در جهت سازگاری فرد با خود و با محیط زندگی، قدرت پذیرش واقعیت های موجود و شکوفایی استعدادهای بالقوه خویش.

سلامت روان جزء مهمی از ابعاد سلامت انسان است، از این رو فرد را از جنبه های شناختی، عاطفی و توانایی های خود برای ایجاد ارتباط با دیگران آگاه می سازد. انسان با داشتن سلامت روانی، بهتر می تواند بر استرس ها و فشارهای زندگی فایق آید و کارهای روزانه خود را پربارتر و سودمندتر گرداند، هم چنین فرد مفیدی برای جامعه باشد. از اهمیت سلامت روان همین بس، که پایه و اساس رشد انسان است، از این رو باید پذیرفت که سلامت روان همراه زندگی است. انسان علاوه بر اینکه جسمی سالم دارد، خوشحال، راضی و شاداب زندگی می کند، توانایی برخورد با مشکلات روزمره زندگی را دارد و می تواند با این کار، دیگران را هم به لذت بردن از زندگی علاقمند نماید. به ارزش ها و جنبه های معنوی پای بند بوده، در زندگی دارای برنامه ریزی هدفمند است. فردی با چنین خصوصیاتی، انسان سالم تلقی می شود که می تواند رشد یابد و بالنده شود.

بهداشت روانی پیش از بارداری

پیش از این که اقدام به بارداری کنید باید تحولی در خود و زندگی خود ایجاد کنید. لازمه ی داشتن یک بارداری سالم و آرام، داشتن آرامش در زندگی است. پیش از بارداری، خود را به آرامشی نسبی برسانید زیرا بارداری فرآیندی است که نه تنها به آرامش روان در همان دوره نه ماه نیازمند است بلکه باید از ماه ها قبل از اقدام برای بارداری زندگی ای آرام و دور از تنش داشته باشید. با داشتن آرامش روان در زندگی می توانید از دوران بسیار زیبای بارداری نهایت لذت و استفاده را ببرید و بارداری سالم و موفق را سپری نمایید.

یکی از ملزوماتی که پیش از فرزند دار شدن به آن نیاز داریم تبدیل کردن خودمان به فردی با سلامت روان کامل و به دنباله ی آن آماده شدن محیط امن و آرام برای فرزند پروری است. لازمه ی داشتن سلامت روان کامل، شناخت خود و معیارهای خود و درک صحیح از هدف خود می باشد.

رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم): آرامش روان انسان در ترک تمام کارهای لغو و بی معنی است.

شناسایی ارزش ها و معیارها باعث جهت دادن به تمامی رفتارهای شما از جمله فرزند آوری می گردد. این اصول و ارزش ها هستند که شما را وادار به انجام کاری یا گرفتن تصمیمی می نمایند.

* آگاهی بیشتر در قسمت سلامت روان پیش از بارداری

تفاوت های روحی و روانی زن و مرد

خداوند یکتا در خلقت زن و مرد چه از لحاظ جسمی و چه روحی و روانی تفاوت هایی قائل شده است. فلسفه این تفاوت ها در این است که پیوند میان زن و مرد را محکم می کند و حقوق و وظایف را در زندگی خانوادگی تقسیم می گرداند. قانون خلقت تفاوت های زن و مرد را به منظوری شبیه منظور اختلاف میان اعضای بدن ایجاد کرده است. اگر قانون آفرینش هر یک از چشم و گوش و دست و پا و ستون فقرات را در وضع و شکل خاصی قرار داده است نه از آن جهت که نظر تبعیض آمیز داشته و به نفع یکی نسبت به دیگری جفا کرده است بلکه تناسب و همکاری آن ها را مد نظر داشته است. تفاوت های زن و مرد بر اساس«تناسب» است نه «نقص و کمال».

ازدواج

فرهنگ غالب در هر جامعه ای نقش بسیار سازنده در نحوه و سبک زندگی افراد ایفا می کند. ازدواج هم به عنوان مهم ترین رویداد زندگی تحت تأثیر مستقیم فرهنگ و ارزش های حاکم بر جامعه است. از طرفی رواج گسترده آداب و رسوم و فرهنگ های تقلیدی و وارداتی غرب در بین خانواده ها و دورشدن آن ها از فرهنگ ها و ارزش های دینی و اسلامی ـ به‌ویژه در عصر حاضر ـ تغییر در سبک زندگی را موجب شده است.

 

دیدگاه اسلام نسبت به ازدواج

ازدواج یکی از بهترین نیازهای آدمی است که دین مقدس اسلام به آن اهمیت فراوانی داده است و آن را از بهترین سنت های دینی شمرده که مایه برکات بی شماری است. از نظر قرآن، ازدواج مایه آرامش روح و روان آدمی است، که این خود از نشانه های رحمت و بزرگی خداوند است. تشویق اسلام به ازدواج خصوصاً در سن جوانی و کراهت اسلام از تجرد و رهبانیت (مجرد ماندن)، در بسیاری از سخنان معصومین آمده است. هم چنین تأخیر در امر ازدواج در بعضی روایات مردود دانسته شده و تأکید شده است، هیچ چیز نباید باعث تأخیر انسان در ازدواج شود، حتی اگر فقر باشد.

امر ازدواج در نزد خداوند متعال آن قدر مهم و با ارزش است که پاداش مؤمنین نیکوکار را ازدواج زنان پاکیزه در آخرت قرار داده است و در سوره نساء آیه 57 می فرماید «والذین امنوا و عملوالصالحات سندخلهم جنات تجری من تحتها الآنهار خالدین فیها ابدا لهم فیها ازواج مطهره و ندخلهم ظلا ظلیلا » آنان که ایمان آوردند و نیکوکار شدند به زودی در بهشت در آوریم که نهرها از زیر درختانش جاری است و در آن زندگانی جاوید کنند و بر آن ها در بهشت جفت هایی پاکیزه است و آنان را به سایه رحمت ابدی خود در آوریم.

پیامبر اکرم صل الله علیه و آله: هر که دوست دارد که پاک و پاکیزه خدا را دیدار کند، با همراه داشتن همسری به دیدارش رود.

 

سن ازدواج

از نظر اسلام تأخیر ازدواج امر نکوهیده ای است که مورد رضایت خدا نیست. اما آن چه امروز در جوامع اسلامی، خصوصاً ایران دیده می شود، متأسفانه برخلاف سفارشات اسلام است و آمارها از بالا رفتن سن ازدواج حکایت دارد که نتیجه آن افزایش شیوع ناباروری است.

مدیر مطالعات و تحقیقات سازمان ملی جوانان سن ازدواج را برای دختران و پسران را به سه بخش زود هنگام و به هنگام و دیر هنگام تقسیم کرد و گفت: محدوده سن زودهنگام برای دختران، زیر 15 سال و برای پسران، زیر 18 سال و محدوده سن به هنگام برای دختران، 27-15 سال و برای پسران 30-18 سال و محدوده سن دیر هنگام برای دختران، بالای 27 سال و برای پسران، بالای 30 است.

یکی از عمده ترین دلایل تأخیر ازدواج از نظر جوانان، عوامل اقتصادی است. برخوردار نبودن از شغل، مسکن و تهیه لوازم و ضروریات زندگی و جشن ازدواج باعث عدم تمایل جوانان خصوصاً پسران به ازدواج شده است. در این بین خانواده های دختران هم مشکل تهیه جهیزیه را سد بزرگی برای ازدواج دخترانشان می دانند، خصوصاً خانواده هایی که چند دختر با فاصله های سنی کم دارند. مقام معظم رهبری: «بعضی از تصورات و سنت های غلط در مورد ازدواج وجود دارد که این ها دست‌‌ و پاگیر است، مانع از رواج ازدواج جوان ها است، این سنت ها را باید عملاً نقض کرد. شما که جوانید، مطالبه‌ گرید، پرنشاطید، پیشنهادکننده‌‌ نقض خیلی از عادت ها و سنت ها هستید، به نظر من این سنت های غلطی را هم که در زمینه‌‌ ازدواج وجود دارد، بایستی شماها نقض کنید». این سنت ها شامل مهریه سنگین، جهیزیه سنگین، اسراف، تجملات زیاد، خرید از مکان های معروف به گرانی، هتل ها و سالن های پرخرج، لباس عروس گران قیمت و به رخ کشیدن ثروت ها است.

خداوند در قرآن، همه مسلمانان را تشویق می کند که اقدام به تشکیل خانواده کنند. از سوی دیگر، درباره یکی از موانع ازدواج، یعنی فقر مادی و اقتصادی می فرماید که فقر نباید مانع ازدواج گردد. خداوند به زن و مرد فقیر مژده می دهد که اگر پیش قدم شوند، آنان را از فضل خویش بی نیاز می سازد«وَأَنكِحُوا الأَيامی مِنكُم وَالصّالِحينَ مِن عِبادِكُم وَإِمائِكُم إِن يَكونوا فُقَراءَ يُغنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضلِهِ وَاللَّهُ واسِعٌ عَليم» (سوره نور آیه 32). هم چنین می فرماید، اگر به هر علتی زن و مردی نتوانستند ازدواج کنند، باید بکوشند با عفت و پاکدامنی و تقوای الهی غریزه ی خود را کنترل کنند. در این صورت، خداوند نیز به آنان لطف می کند و زمینه تشکیل خانواده را برای ایشان فراهم می آورد.« ولیستعفف الذین لایجدون نکاحا حتی یغنیهم الله من فضله والذین یبتغون الکتاب مما ملکت ایمانکم فکاتبوهم ان علمتم فیهم خیرا واتوهم من مال الله الذی اتیکم ولا تکرهوا فتیاتکم علی البغاء ان اردن تحصنا لتبتغوا عرض الحیوه الدنیا و من یکرههن فان الله من بعد اکراههن غفور رحیم»(سوره نور آیه 33). در این جا به این دو نکته می رسیم که اسلام بر خلاف رهبانیت و بوداییسم، ازدواج را تشویق می کند. هم چنین به آنان که زمینه ازدواج ندارند، پیشنهاد می کند که خویشتن دار باشند و بر خلاف اندیشمندان غربی، آنان را به بی بند و باری جنسی فرا نمی خواند. پیش گرفتن چنین شیوه هایی از آن جا ریشه می گیرد که اسلام دین انسان سازی و قرآن کتاب رستگاری است.

خانواده

انسان موجودی اجتماعی است زیرا از نظر عاطفی و نیز از نظر بر آوردن نیازهای مادی و دنیوی خویش به دیگران نیازمند است. انسان به تنهایی نمی تواند روزگار بگذراند و از همین روست که خداوند بر هر انسانی زوجی قرار داده تا در کنار او به آرامش برسد. البته عواطف انسانی تنها با همسر بر آورده نمی شود بلکه برخی از ابعاد آن با فرزند و برخی دیگر با دوستان و مانند آن برآورده می شود. ظرف عواطف انسانی بسیار گسترده است و باید این ظرف با همه علل و عوامل مناسب پر شود. از این رو بهترین زندگی را کسی دارد که از نظر آسایشی و آرامشی تکمیل باشد و همان طوری که به نیازهای مادی اش به درستی پاسخ داده می شود به نیازهای عاطفی و روانی اش نیز پاسخ مناسبی داده شود.

در همه جوامع عناصر سازنده خانواده، یعنی زن و مرد براساس قراردادی شرعی یا عرفی کنار هم می آیند این ترکیب با ولادت فرزندان غنی تر و قوی تر و تدریجاً پیچیده تر می شود. نوع و نحوه کشش ها به گونه ای است که حیات خانوادگی را تداوم می بخشد و سبب انس و الفت و اغلب ارتباط بین اعضاء می شود.

اصولاً ازدواج، بین دو تن که هیچگونه رابطه ای با هم ندارند انس و الفتی ایجاد می کند که یار و غمخوار و محرم راز یکدیگر می گردند. در قبال رنج ها از یکدیگر حمایت می نمایند، حیات خودشان را براساس ضوابط استواری نظام می دهند و به کمک همدیگر موجبات رشد خود و اجتماع را فراهم می آورند. بر این اساس بدیهی است که روابط اعضای خانواده نسبت به هم بر مبنای صمیمیت، فداکاری و گذشت باشد. طرفین براساس صفات عالیه انسانی راه سازگاری با یکدیگر را در پیش گیرند و حتی در مواردی همسر خود را بر خویشتن مقدم دارند.

در خانواده مسأله همزیستی مطرح است و این همزیستی بین زن و شوهر، والدین و فرزندان و فرزندان با یکدیگر است. خانواده تنها نظام اجتماعی است که در همه جوامع پذیرفته شده و توسعه یافته است و در جوامع مختلف دارای نقش، پایگاه و منزلت های گوناگون است. با این که هسته ای کوچک از اجتماع است، در حیات اجتماعی مردم نقش و تأثیری فوق العاده دارد.

از نگاه قرآن، خانواده، مدرسه محبت و دوستی است. خانواده يك واحد اجتماعی است كه هدف از آن در نگاه قرآن، تأمين سلامت روانی برای سه دسته است: زن و شوهر، پدر و مادر، فرزندان.

در درون واحد اجتماعی خانواده، پدر و مادر از آغاز تولد كودكان به عنوان الگو برای آنان مطرح هستند. نقش و معنای اهميت خانواده در بهسازی وضعيت بشر نيز در همين واقعيت نهفته است. در نگاه پيشوايان دين، باورها، چگونگی زندگی، عادت ها, تمايلات و اهداف والدين از مهم ترين عوامل تأثیرگذار بر كودكان هستند. بنابراين نوع رفتار والدين در هماهنگ سازی خواسته ها و تمايلات خودشان از يك سو و تمايلات خانوادگی و اجتماعی از سوی ديگر و همچنين تلاش پيوسته آنان برای تأمين رفاه و سلامتی روانی خانواده و نوع برخوردشان با وظايف دينی و اجتماعی از عوامل ايجاد هسته تعاون و همكاری اجتماعی در كودك شمرده می شوند.

همه کارشناسان معتقدند، فرد سالم در یک خانواده سالم رشد می کند و خانواده سالم در نهایت به سلامت اجتماع می انجامد. بنابراین اهمیت درک و فهم ابعاد خانواده سالم نه به خانواده بلکه به کل اجتماع برمی گردد. هم چنین اتکا به معنویت به منزله داربست وجودی، آدمی را در برابر روزمرگی و تهی شدن درون محافظت نموده و معنای خاصی به زندگی می بخشد. هویت نیز در بستر معنویت رشد می یابد.

جایگاه مادر

شکی نیست که مادر از هر جهت مقام ارجمند و والایی در همه ادیان داشته و دارد و همگان با دید احترام به او می نگرند و به عظمت و بزرگی از وی یاد می کنند. هر چند همه ادیان الهی مقام ارزشمندی برای مادر قائلند و به او احترام می گذارند، ولی اسلام بیش از دیگر مکاتب به این مسأله توجه نموده و به مادر عظمت بخشیده است. حقوقی را که اسلام برای مادران مشخص کرده، بسیار فراتر از حقوقی است که برای دیگران حتی پدر قائل شده است چرا که مادر مربی انسان و در حقیقت پرورش دهنده جامعه است و اوست که می تواند فرد و جامعه را به سعادت برساند.

خداوند در سوره لقمان و احقاف پس از توصیه به احسان والدین، تحمل رنج و زحمت های مادر را بیان می کند و می فرماید: «حملته امّه کُرها و وضعته کُرها و فصالُه ثلاثون شهرا حتّی اذا بلغ أشدّه و بلغ اربعین سنه» مادرش او (فرزند) را با ناراحتی حمل می کند و با ناراحتی بر زمین می گذارد و دوران حمل و از شیر باز گرفتنش سی ماه است تا زمانی که به کمال و رشد برسد و به چهل سالگی بالغ گردد.» بیان رنج و تلاش مادر با این که پدر نیز در اغلب سختی های تربیت فرزند شریک است، خود دلیل بر اهمیت و ارزش کار مادر است.

تفاوت انسان ها در افکار، گفتار و رفتار سرچشمه در تفاوت آن ها در طرح واره ها و خویش واره ها دارد. زنی که مادری، فرزند آوری و فرزند پروری، بخشی از طرح واره درونی و «من کیستم» او شده باشد، در همان مسیر حرکت و عمل خواهد کرد ولی اگر نقش و جایگاه مادری را درونی نکرده باشد ممکن است آن را کاری حقیر و یا مانع پیشرفت بداند. مادر شایسته به نقش خویش ایمان دارد و آن را حق، وظیفه و مایه افتخار می داند و از سوی دیگر می داند که باید مادر و پدرهای آینده را پرورش دهد و تلاش می کند تصویر زیبایی از پدری و مادری در ذهن فرزندانش حک کند. زیرا این طرح واره ها در خانواده و از رفتار پدر و مادر شکل می گیرد.

تغییر نگرش نسبت به کار خانه، مادری، بارداری و شیردهی

در سال های اخیر، تمایل زنان به کار و کسب درآمد افزایش یافته و درنتیجه، اشتغال زنان و حضور زنان در بازار کار فزونی یافته است. در کنار این موضوع، نوعی تغییر نگرش به ازدواج و نقش های همسری و مادری و حتی کارخانگی به‌وجود آمده است که حضور زن در خانه را تلف شدن و تباهی شخصیت او بدانند و کار خانه داری و نقش های همسری و مادری را نوعی اسارت و تحقیر به‌شمار می آورند. این تغییر نگرش، از تفکرات فمینیستی و از جوامع غربی به دیگر کشورها و از جمله ایران سرایت کرده است.

مقام معظم رهبری، بارها تأکید کرده اند مسؤولیت اجتماعی زنان در کنار اولویت دادن به مسؤولیت های خانوادگی معنا پیدا می کند اما این مسؤولیت های خانوادگی نباید مانع حضور و فعالیت های اجتماعی زن بشود: «اگر گفته می شود مسؤولیت های خانوادگی دارند به این معنا نیست که مسؤولیت اجتماعی از دوش این ها برداشته شده است. بایستی این مسؤولیت را هم حفظ کنند و هر مقداری که با وجود حفظ این مسؤولیت توانایی دارند، آن توانایی را به مسؤولیت های اجتماعی و سیاسی هم ضرب کنند».

هم چنین با تأکید بر جایگاه «مادری»، آن را وظیفه اصلی و حق زن می دانند و معتقدند جامعه غربی با محروم کردن زن از این حق به وی ظلم کرده‌ است: «من می گویم مهم ترین نقشی که یک زن در هر سطحی از علم و سواد و معلومات و تحقیق و معنویت می تواند ایفا کند، آن نقشی است که به عنوان یک مادر و به عنوان یک همسر می تواند ایفا کند. این از همه کارهای دیگر او مهم تر است». «بعضی افراط می کنند و بعضی تفریط. بعضی می گویند چون فعالیت اجتماعی اجازه نمی دهد به خانه و شوهر و فرزند برسیم، پس فعالیت اجتماعی نباید بکنیم. بعضی می گویند چون خانه، شوهر و فرزند اجازه نمی دهد فعالیت اجتماعی بکنیم، پس شوهر و فرزند را باید رها کنیم. هر دو غلط است. نه این را به خاطر آن، نه آن را به خاطر این نباید از دست داد».

ایشان درباره نقش ویژه و منحصر به فرد زن می گویند: «زن با نقاط قوت زنانه خود ـ که خدای متعال در وجود او به ودیعه گذاشته و مخصوص زن است ـ همراه با ایمان عمیق، همراه با استقرار ناشی از اتکا به خداوند و همراه با عفت و پاکدامنی ـ که فضای پیرامون او را نورانیت می بخشد ـ می تواند در جامعه یک نقش استثنایی این گونه ایفا کند؛ هیچ مردی قادر به ایفای چنین نقشی نیست؛ مثل کوه استواری از ایمان، در عین حال مثل چشمه جوشانی از عاطفه و محبت و احساسات زنانه، تشنگان و محتاجان نوازش را از چشمه صبر و حوصله و عاطفه خود سیراب می کند. اگر زن با این خصوصیات در عالم وجود نبود، انسانیت معنا پیدا نمی کرد».

فرزندآوری

خیلی از مسائل در زندگی هنگامی ارزش خود را نشان می دهند که از زاویه درست دیده شوند. نگرش های مشابه وکلیشه ای، دیدن زیبایی های زندگی را مشکل می سازد. اگر به هر مسأله ای از زاویه ای درست نگاه کنید؛ در آن چیزهای با شکوه و زیبایی خواهید دید. اکثر رسانه ها و برنامه ها در مورد عوارض بارداری و اثرات منفی که ممکن است بر مادر بگذارد صحبت می کنند و آن را نقد و بررسی می کنند. در این شرایط برای خیلی از ما سؤال می شود چرا برخی در آرزوی باردار شدن به سر می برند و حاضرند هزینه های بالایی را پرداخت کنند تا باردار شوند؟

در بارداری و فرزند دار شدن نکات پر اهمیتی وجود دارد که غیر قابل انکار است.

1. نیاز فطری

بارداری و تجربه مادر شدن یک نیاز فطری است و هیچ زنی نیست که این نیاز را در خود نبیند و یا از آن بیزاری داشته باشد. بارداری یک پدیده ی فیزیولوژیک در بدن می باشد که در اکثر موارد بدون هیچ عارضه و مشکلی است و آثار بسیار مثبت جسمی و روحی برای خانم ها دارد، شاید بتوان گفت بیشترین فایده بارداری، آثار روحی روانی آن باشد. البته بارداری باعث تغییراتی در بدن می شود اما هیچ کدام عارضه به حساب نمی آیند بلکه تغییرات هستند. بسیاری از این تغییرات، زیبایی مادر شدن را به تصویر می کشد.

2. احساس مولد بودن

از جمله فواید فرزندآوری، تولید یک «سرمایه ی روانی» است. یکی از نیازهای اصلی انسان که در همه ی مکاتب روان شناسی مورد تأکید قرار گرفته، «احساس مولد بودن» است. احساس مولد بودن به انسان آرامش می دهد. البته یکی از پروژه های مولد بودن فرزندآوری است. کارآفرینی اقتصادی، تألیف کتاب و نگارش مقاله، هر کدام می تواند به انسان احساس مولد بودن بدهد. اما آن چه که در طول زندگی همراه انسان است و به او آرامش می دهد، تولید فرزند است.

3. ادامه یافتن نسل

علامه‌ طباطبایی در تفسیر المیزان ‌نوشته اند: بشری که الان به وجود آمده، ماحصل توالد ‌نسل‌ قبلی خودش است. بشر آینده ای که الان نیست نیز حاصل توالد نسل امروز است. شما تصور کن اگر مردمان ده نسل پیش به این جمع بندی می رسیدند که هیچ احتیاجی به فرزندآوری نیست و چرا زحمت بچه داری را به خودشان بدهند؛ یعنی اگر ده نسل پیش تصمیم می گرفتند که این ماجرا را قطع کنند، نسل امروز اصلاً وجود نداشت. یعنی بودن من و شما بر روی زمین حاصل یک توالدی است که از قبل اتفاق افتاده است. اگر با یک دید بشردوستانه هم به این مسأله نگاه کنیم، باید برای توالد ارزش قائل باشیم.

بدون شك کاهش جمعیت تحت تأثیر عوامل متعددی است كه تأثیر مدرنیته و نفوذ سبک زندگی غربی از عوامل مهم آن مي باشد.

- تأثیر پذیری از فرهنگ غرب

امروزه تعریف ما مثلاً از پدر بودن یا مادر بودن خراب شده است. به خاطر فضای زندگی تکنولوژیک، به خاطر فرهنگ های القایی، به خاطر تهاجم فرهنگی و بسیاری مسائل دیگر، تعاریف‌ ما تغییر کرده است. خودداری از داشتن فرزند گرایشی است که با تأثیر پذیری از فرهنگ غرب به وجود آمده و متأسفانه در جوامع اسلامی نیز طرفدارانی پیدا کرده است. از نظر اسلام فرزندان از ارکان مهم خانواده محسوب می شوند و می توانند تأثیرات مثبت و سازنده ای در زندگی والدین داشته باشند. در روایات از فرزند با تعابیر زیبای میوه دل و نورچشم، ریحانه قلب و... یاد شده است.

- شهر نشینی

شهرنشینی توقعات افراد را برای داشتن زندگی بهتر افزایش داده است و آن ها را با افزایش هزینه های زندگی روبه رو خواهد کرد. این امر به خودی خود سبب تغییر رفتارهای باروری زنان به نفع اندازه ی کوچک تر خانوار و تعداد فرزند کمتر خواهد شد. هم چنین از پیامدهای گسترش شهرنشینی، کوچک شدن خانه ها و افزایش آپارتمان هاست. خانه های آپارتمانی، به دلیل نوع فضاسازی و ساخت آن، بسیاری از کارکردهای سنتی اش مانند محل تفریح و آسایش، محل ملاقات و میهمانی، محل جشن ها و برگزاری آیین ها و محل کار و البته تولید و همه چیز به جز محل خواب را به فضاهای شهری منتقل کرده است. طراحی آپارتمان ها به گونه ای است که سبب فردی شدن خانه و گسستن اعضای خانواده از یکدیگر می شود. به‌عبارت دیگر، آپارتمان و زندگی آپارتمانی یکی از عرصه های فردگرایی شده است.

- مدیریت بدن

مطالعات نشان داده اند که انسان ها از گذشته تا به حال بدن هایشان را به لحاظ فرهنگی به روش های گوناگون شکل داده اند. این روش ها دامنه ای وسیع از راه های سنتی همچون کنترل غذا و یا کشیدن گردن تا راه های جدیدتر همچون استفاده از جراحی های زیبایی را در بر می گیرند. سبک های زندگی رفتارهای افراد را تغییر داده و افراد پیوسته بر اثر آن بر بدنشان نظارت می کنند و حتی آن را تغییر می دهند.

فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی این قابلیت را دارند تا با ارائه بدن های ایده آل و تعاریفی از زیبایی ظاهری نگرش زنان نسبت به الگوهای موجود در هر فرهنگ و جامعه ای را دستخوش تغییر قرار دهند. مدیریت بدن به تلاش در تغییر شکل ظاهری بدن و ساختن بدن، آن گونه که افراد به صورت ذهنی می پندارند، اشاره دارد.

از سوی دیگر انسان دارای قابل بارور شدن است و این توانایی در زنان قرار دارد. باروری و فرزند آوری همواره با بدن زنان در ارتباط بوده و تغییرات زیستی و ظاهری در بدن آن ها پدید می آورد. در بسیاری از فرهنگ ها و جوامع چنین تصور می شود که حاملگی اختلالاتی در کنترل بدن ایجاد و تغییراتی را در اندازه و شکل بدن ایجاد می کند.

مقوله مدیریت بدن در ارتباط با باروری به یک وضعیت فکری و معنایی در میان زنان اشاره دارد که طبق آن ممکن است فرزند آوری متعدد منجر به از بین رفتن تعادل جسمانی آنان شود. توجه به ابعاد جسمانی فرزندآوری و تلاش برای مدیریت شکل و ظاهر بدن در میان نسل جدید بیشتر است. تصور از بدن و مدیریت آن همواره در معرض تغییرات ناشی از تبلیغات و اشاعه رسانه ها قرار دارد.

درگذشته خانم ها به دنبال زایمان های متعدد چاق تر بودند و این باور برای همه پذیرفته شده بود که زنی که زایمان کرده و کمی پا به سن گذاشته، باید چاق تر از زمان ازدواج باشد. قید و بند لاغری نیز وجود نداشت. اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی و الگوسازی، خانم ها حتی حاضرند فرزندان کمتری داشته باشند اما لاغر باقی بمانند و تناسب اندام آن ها دستخوش تغییر نشود.

جذابیت جسمانی از جمله موضوعاتی است که در دوران مدرن استانداردهای جدیدی پیدا کرده و از عوامل شکل دهنده روابط افراد محسوب می شود، به طوری که مدیریت بدن در دوران مدرن اهمیت بیشتری پیدا کرده است و رفتارهای گوناگون بهداشتی نظیر بدن سازی، رژیم غذایی، تجهیزات ورزشی و آرایشی مختلف در دوره جدید با تحولات جهانی شدن به مسأله بدن توجه بسیاری شده است که عواملی از جمله پیشرفت برای مرقبت از بدن پدیدار شده است.

در حالی که دین به مسایل متعالی اهمیت بیشتری می دهد و توجه به بدن در حد سالم بودن مورد تأکید قرار گرفته و هم چنین در دینی همچون اسلام دستورات فراوانی در خصوص آرایش زنان و رابطه آن با عبادت و مانند آن مطرح گردیده، بنابراین روشن است که زن مسلمان معتقد کمتر به مدیریت ظاهر خود به شکل امروز می پردازد.

بهداشت محیط

با توجه به معضلات متعددی که جامعه مدرن و ماشینی امروزی برای ساکنین کره زمین فراهم آورده است، شاهد روزافرون تماس و مواجهه با انواع آلودگی و انرژی های طبیعی و مصنوعی هستیم. انواع آلودگی های محیطی اعم از آلودگی های صوتی، هوا و آب گرفته تا آلودگی های فرهنگی و اجتماعی را که بطور مسلم بر نحوه عملکرد اشخاص و نیز روابط خانوادگی و اجتماعی تأثیر گذار خواهد بود، شامل می گردد.

رحم زن باردار اولین محیطی است که انسان با آن مواجهه می شود و در صورتی که سموم محیطی و آلاینده ها در بدن تجمع پیدا کرده باشند، از طریق بندناف و شیر به فرزند منتقل شده، رشد و نمو و باروری آینده آن ها تحت تأثیر قرار می دهد. لذا توانمندسازی زنان و مقابله با آلاینده محیطی از عناصر اصلی بهداشت باروری خواهد بود. علاوه بر فاکتورهای بیولوژیک، مسائل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی نیز بر بهداشت باروری مؤثر خواهد بود.

عوامل محيطي

تحقیقاتی که در زمینه ناباروری انجام شده نشان داده اند که محيطي که در آن کار مي کنيم مي تواند روي توانايي باروری تأثیر بگذارد. تأثیر محيط کاري و آسيب هاي ناشي از آن از فردي به فرد ديگر متفاوت است و بسياري از افراد ممکن است هرگز دچار ناباروري نشوند. در جامعه صنعتی امروز در نظر گرفتن این عوامل و تأثیر آن ها درکنار سایر فاکتورها می تواند کمک کننده باشد. عواملي که ممکن است در محيط کار روي سلامت عمومي و سيستم باروري تأثیر بگذارد عبارتند از: سرب، داروهاي مؤثر در درمان سرطان، اشعه هايي نظير اشعه يونيزان، مواد شيميايي و آفت کش ها، رنگ ها و گرما، اکسيد اتيلن و مونواکسيدکربن.

مواد شيميايي

تحقيقات نشان مي دهد مواجهه با مواد شيميايي مضر در سه ماه اول بارداري مي تواند سبب بروز سقط و يا ناهنجاري هاي زيادي در جنين شود. مواجهه با اين مواد همچنين مي تواند رشد جنين را کند کرده و حتي روي رشد و تکامل مغز اثر بگذارد. هرگونه اختلال يا آسيب به تخمک ها مي تواند سبب بروز مشکلاتي در باروري شود. مواد شيميايي از عوامل مضري هستند که سلامت کلي بدن را تهديد مي کند و ممکن است بر روي باروري نيز تأثیر داشته باشند. آفت کش ها که در مزارع، جنگل ها و در کشاورزي استفاده مي شود مي تواند سبب کاهش قدرت باروري شود و اين مواد نه تنها ممکن است سبب ناباروري شوند بلکه مي توانند باعث بروز مشکلات مادرزادي و ناهنجاريهاي جنيني شوند و روي رشد و نمو جنين تأثیر بگذارند.

اشعه و گرما

تحقيقات نشان می دهد بين مرده زايي و نقايص لوله عصبي و مرداني که با اشعه ها سر و کار دارند، ارتباط وجود دارد. گرما يک عامل خطر براي ناباروري در مردان است چرا که قرار گرفتن در محيط گرم بر کيفيت اسپرم آن ها اثر منفي مي گذارد و گاهي اوقات هم بارور شدن را به تأخیر مي اندازد. دماي ايده آل براي توليد اسپرم ها دمايي زير دماي طبيعي بدن است.

آتش نشانی، کار در محيط هاي گرم مثل نانوايي يا ريخته گري، کارگران مزارع که در معرض حشره کش ها و آفت کش ها و ساير مواد شيميايي هستند، کارکنان مراکز درماني که در معرض مقدار زيادي گازهاي بيهوشي، جيوه و اشعه ايکس هستند و... از جمله مشاغلی هستند که با ناباروری ارتباط دارند. زناني که در معرض مواد شيميايي و فلزات سنگين هستند ممکن است دچار مشکلات قاعدگي شده و اختلالات هورموني در آن ها ايجاد شود.

به کسانی که قصد بارداری دارند و یا با مشکل ناباروری مواجه هستند توصیه می شود علاوه بر بررسی ها و اقدامات درمانی که انجام می دهند، تا حد امکان از عوامل محیطی مضر و مؤثر بر باروری اجتناب کرده و از آنتی اکسیدان ها و عوامل تغذیه ای مؤثر نیز بهره بگیرند.

کافئین، سیگار و الکل

تغییرات جدی و محسوس در ابعاد مختلف سبک زندگی در ایجاد و گسترش ناباروری نه تنها بی تأثیر نبوده بلکه تحقیقات علمی نشان می دهد که تغییر در نحوه پوشش و لباس، مسکن، تغذیه، تفریح، بهداشت، کشاورزی و... همگی نقش قابل ملاحظه ای در ایجاد زمینه های ناباروری و البته سایر مشکلات جسمی و روحی انسان امروز دارند. آن چه در این بین به‌شدت به آن احساس نیاز وجود دارد ارائه‌ الگوی صحیح و متناسب با معیارهای اسلامی است که می تواند مصالح زندگی خانوادگی را تأمین کند و در حفظ سلامت روحی و روانی اعضای خانواده نقش قابل توجهی داشته باشد اما الگوگیری خواسته یا ناخواسته ما از مدل زندگی جهان غرب بدون بررسی و آسیب شناسی موجب شده است که عوارض و مشکلات ناشی از آن ها نیز به جامعه ما وارد شده با سرعت گسترش یابد.

- کافئین

پزشکان هشدار دادند تأثیر مصرف ۵ فنجان قهوه در روز مشابه عوارض منفی استعمال دخانیات بر روی بارداری است. چای، شکلات و نوشابه های گازدار همگی نیز دارای کافئین زیادی هستند که این امر نیز خود در ناباروری تأثیر می گذارد. به طور قطع نشان داده شده که کافئین بر باروری زنان نسبت به مردان اثر بیشتری دارد. دریافت بالای کافئین ریسک سقط جنین را افزایش می دهد. کارشناسان معتقدند که زنان باردار و کسانی که قصد باردار شدن دارند باید از مصرف کافئین به مقادیر زیاد خودداری کنند.

- سیگار

سیگار بر سلامت باروری، آثار منفی زیادی دارد. مصرف سیگار امکان سقط خود به خودی و عوارض دیگر بارداری مانند تأخیر رشد داخل رحمی جنین، زایمان زودرس، سندرم مرگ ناگهانی شیرخوار و مشکلات سلامت شیرخوار را بالا می برد.

آثار مواد شیمیایی موجود در تنباکو بر روی باروری شامل کاهش کیفیت و تعداد تخمک،کاهش خون رسانی به تخمدان ها و رحم، خطر بیماری لوله های رحمی، خطر بارداری خارج از رحم و افزایش سقط خودبه خودی است.

مصرف سیگار می تواند شانس موفقیت در درمان های ناباروری را پایین بیاورد. این تأثیرات حتی وقتی که خود بیمار سیگار نمی کشد ولی به طور مستمر در معرض دود سیگار قرار دارد نیز ایجاد می شود. طبق بررسی های انجام شده، ترک سیگار ، حداقل دو ماه قبل از لقاح خارج رحمی(IVF) در درمان ناباروری، احتمال موفقیت آن را بالا می برد. مهم ترین مسأله ای که می تواند روی باروری زن و شوهری که سیگار می کشند تأثیر بگذارد و آن را بهبود بخشد قطع مصرف سیگار است. برای ترک سیگار بهتر است با پزشک مشورت شود.

- الکل

شراب خواری يكی از آفات ديرين زندگی انسان است و شراب دشمن ديرينه و پر كينه بشر است. اسلام زندگي ساز كه راه رهایی انسان است و ضامن جسم و جان افراد، برای پاسداری از سلامت و سعادت فرد و جامعه بهترين رهنمودها را ارائه داده است.

قالَ رَسُولُ اللّهِ صلي الله عليه و آله : اَلْخَمْرُ جِماعُ الأثْمَ، وَاُمُّ الخَبائِثِ و مِفْتاحُ الشَّرِّ.

رسول خدا صلی الله عليه و آله فرمود: شراب گرد آورنده گناه و ريشه زشتي ها و كليد بدي هاست.

شراب خواری تنها در دين مقدس اسلام ممنوع نشده است بلكه انبيای الهی و اديان آسمانی و انديشمندان تاريخ بشر و دانشوران علوم تجربی همه با آن مخالف بوده و نسبت به آن هشدار داده اند. حضرت امام رضا (ع) در مورد مصرف شراب فرموده اند: «خداوند شراب را حرام کرده، برای آنکه منشاء فساد اجتماعی است. عقل را از درک حقایق باز می دارد، حیا را از شراب خوار می برد و در مواجهه با مردم شرم نمی کند و با این همه باعث بیماری نهانی در اعضای داخلی می شود».

مخرب نوشیدنی های الكلی بر مغز انسان و ضعیف كردن حافظه، اثر آن بر روی سلسله اعصاب، بروز سرطان كبد، سرطان دهان، سرطان گلو، زخم های معده و سكته قلبی بر همگان آشكار است. کاهش احتمال باروری را نیز باید به این لیست اضافه کرد. پزشکان در مورد استفاده از این نوشیدنی ها به خانم ها هشدار می دهند چون الکل هم قبل از بارداری و هم در طول آن بسیار مضر است.
نوشیدن الکل در دوره بارداری می تواند باعث نقایص مادرزادی نوزاد و تولد زودرس شود. بهترین کار ترک کامل نوشیدنی های الکلی است چون هم باعث حفظ سلامت خودتان می شود هم فرزندتان.

- تأثیر الکل روی خانواده

كم رنگ شدن مسائل معنوی، تأثیر از بزرگ ترها، دوستان و همسالانی كه به مصرف الكل عادت دارند و هم چنین تبلیغ به وسیله رسانه های بیگانه در سریال ها و فیلم ها باعث شده است تا افراد به طرف الكل روی بیاورند.

مصرف الکل باعث می شود تا فرد نسبت به ارزش ها، اعتقادها و هنجارهای دینی و اجتماعی بی تفاوت و از آن ها دور شود. دائم الخمر بودن نوعی آسیب اجتماعی برای تمام جوامع محسوب می شود. باید توجه داشت كه مصرف الكل برای هیچ جامعه ای بهنجار نبوده است. در دین اسلام نیز مصرف مشروبات الکلی به شدت منع شده و خداوند در قرآن مجید آن را صراحتاً حرام کرده و از گناهان کبیره شمرده است. در قرآن، آیات219 سوره بقره،90 و91 سوره مائده و43 سوره نساء به این موضوع اشاره دارند. هم چنین، در احادیث و روایات اسلامی نیز بر حرام بودن مصرف الکل تأکید فراوان شده است.

باید بیان داشت كه مصرف الكل در جامعه برای خانواده بسیار خطرناك خواهد بود. فردی كه به مصرف الكل اعتیاد دارد قدرت اداره خانواده و تربیت فرزندان خود را نخواهد داشت و هم چنین برای افراد خانواده هم به نوعی بدآموزی به همراه خواهد داشت.

مهارت های زندگی

مهارت های زندگی رفتارهای هوشمندانه و عاقلانه ای است که فرد برای غلبه بر چالش های فردی، بین فردی یا اجتماعی باید از خود نشان دهد تا ضمن حفظ آرامش و سلامت فردی از زندگی موفق و مطلوبی برخوردار شود. وجود افراد سالم از شرایط مهم و اساسی برای رشد یک جامعه است. جامعه ای که به سلامت جسم و روان اعضای خود توجه می کند، ضمن صرفه جویی در هزینه های سرسام آور درمانی، انسان هایی سالم پرورش می دهد که این خود ضامن رشد فردی و اجتماعی آن جامعه است.

زندگی ما همواره با تغییرات و دگرگونی هایی همراه است که توانایی ما را برای رویارویی و سازش به چالش می کشند بنابراین هر فرد در طول زندگی خود همواره نیاز دارد تا خود را با تغییرات و شرایطی که برایش به وجود می آید سازگار سازد. تغییراتی که در زندگی ما رخ می دهند و موجب بروز استرس و هیجان می شوند لزوماً منفی و ناخوشایند نیستند بلکه بسیاری از آن ها ممکن است مثبت و خوشایند باشند به عنوان مثال ازدواج، ورود به دانشگاه، فرزند آوری، مهاجرت و... .

اهمیت مهارت های زندگی

همه ما باور داریم که کارهای مهم، نیاز به آموزش دارند. از کارهای بسیار مهمی که نیازمند آموزش است «مدیریت زندگی مشترک» است. همسرداری و اداره زندگانی زن و شوهری، دارای راز و رمزها و فوت و فن ها و پیچ و خم هاست. «هزار نکته باریک تر ز مو اینجاست» که یکی از آن ها آن سخن معروف علامه جعفری است که در پاسخ به پرسش برتراند راسل گفته است. راسل، فیلسوف اجتماعی اروپایی، در مکاتبه هایی که با استاد محمد تقی جعفری داشته است، از ایشان می پرسد: «چرا اسلام به ازدواج این همه بها داده و برای آن این اندازه قانون وضع کرده است؟» استاد جعفری در پاسخ او می نویسد:«در ازدواج، مسأله انسان مطرح است. با ازدواج، می خواهد انسان به وجود آید».

مهارت مقابله با هیجانات

سبك زندگي ابعاد مختلفـي را در بر مي گيرد از تغذيه، روابـط اجتماعـي و فعاليت جسمي گرفته تا كنار آمدن مؤثر بـا استرس. استرس هم از نظر جسمی و هم از نظر روانی فرد را درگیر می کند.

استرس باعث ایجاد اختلال در قدرت باروری می شود. به این ترتیب که وظایف هیپوتالاموس (ناحیه ای در مغز) و هم چنین هورمون فرمان دهنده به تخمدان ها برای آزاد کردن تخمک را تحت تأثیر قرار می دهد. چنآن چه فرد استرس داشته باشد تخمک گذاری به شکل نامنظم انجام شده و در بعضی موارد اصلاً صورت نمی گیرد. بنابراین حتی پس از مقاربت در روزهای تخمک گذاری شانس باروری کاهش پیدا می کند. استرس می تواند به شکل دائم یا موقتی باشد.

از آنجـا کـه بارداری خـود دوره اي پر از هیجان است تأثیرپذيري فرد باردار نسبت به این هیجانات افزايش مي‌يابد. زن بارداري كه احسـاس كند به خوبي با استرس‌ها كنار آمده و نسبت به تكنيک هاي مقابله با استرس آگاه باشد مراقبت بهتري از خود خواهد داشت و نسبت به بقیه انرژي كامل تر و بيشتري را داراست. بنابراین یاد گیری روش های مقابله و کنار آمدن مؤثر با آن از مدت ها پیش از بارداری منجر به داشتن یک زندگی آرام و بارداری موفق خواهد شد.

 

الف. مقابله با استرس و اهمیت آن

بسیار مهم است که بتوانید استرس های زندگی خود را بشناسید و از راهبردهای مقابله برای رویارویی با هر یک از آن ها استفاده کنید.

مقابله با استرس گاه با حذف منبع استرس است، گاه با کنار آمدن با آن. بهترین راه برای مقابله با استرس این است که ابتدا فرد آرامش خود را بیابد و سپس به دنبال راه حل باشد. از جمله راهکار های مقابله، اولویت بندی کردن کار و برنامه ها، برنامه ریزی کردن، تلاش، مشورت و صبر است.

 

ب. از ویژگی های افراد مقاوم در برابر استرس

- احساس کنترل: افراد دارای این ویژگی عمیقاً باور دارند که می توانند مسیر زندگی خود و بسیاری از رویدادها و حوادث مربوط به خود را کنترل کنند. آنان در زندگی خویش هر گاه با مسأله یا مشکلی رو به رو می شوند به جای دلیل تراشی و انداختن گناه به گردن دیگران در صدد چاره جویی برای رفع مشکل بر می آیند.

هدفمند بودن همراه با احساس تعهد و مسؤولیت: این گونه افراد در برابر فعالیت ها و اقداماتی که انجام می دهند اعم از امور شغلی، تحصیلی، خانوادگی و... خود را مسئول و متعهد می دانند. فعالیت زندگی آنان در عین متنوع بودن متعادل است. آنان در هر فعالیتی احساس هدفمندی می کنند و از هدفمندی فعالیت های خود کاملاً آگاهی دارند.

- شاداب زیستن: این گونه افراد حتی به هنگام رو به رو شدن با تنش ها روحیه شاداب و بذله گوی خود را رها نمی کنند. با دوستانشان روابط سالم و صمیمانه دارند. غذای خوب و مناسب می خورند و سیگار نمی کشند. به هنگام انجام کارهای خسته کننده به اندازه کافی به خود استراحت می دهند. آنان با استعانت از ایمان و باورهای حقیقی، نگرشی شاد و خوشبینانه به زندگی دارند، فردا را بهتر از امروز می دانند و امروز را لذت بخش و شادی آفرین ارزیابی می کنند. این ویژگی موجب گسترش روابط آنان با دیگران می شود. دیگران آن ها را دوست داشتنی، قابل اعتماد و فوق العاده می دانند.

 

ج. راهکارها

قدم آغازین در مقابله اثربخش با فشارهای روانی آن است که دقیقاً مشخص شود چه عواملی موجب فشار روانی شده اند، قدم دوم یافتن راه حل «سازگاری» برای مقابله با آن است. مثلاً فردی ممکن است با اندکی تأمل دریابد که احساس او ناشی از نگرانی پیرامون سلامت جسمی است. وقتی علت استرس را دریافت می تواند با انجام معاینات پزشکی این احساس را از میان بردارد.

- تعدیل سبک زندگی

گاهی سبک زندگی استرس زا است. آشکار است که لازمه رهایی از فشار تغییر و تعدیل چنین رویه ای است. مثلاً ممکن است فردی برای اینکه بیشتر به فعالیت شغلی اش برسد، مدت طولانی از خواب خود کاسته باشد و بر اثر آن دچار فرسودگی و خستگی ناشی از کم خوابی باشد.

- افزایش سطح سلامت جسمی و روانی

تغذیه مناسب، ورزش، شوخ طبعی، روابط اجتماعی مناسب می توانند هم سلامت جسمی را فزونی بخشد و هم سلامت روانی را، پیداست که فرد سالم آسان تر می تواند مشکلات و تنش ها را از سر بگذراند.

- ورزش منظم

ورزش باعث کاهش وزن، حفظ سلامت عضلات و استخوان ها، کاهش خطر دیابت و افزایش فشارخون، بهبود سلامت روان و کاهش خطر مرگ ناشی از حمله قلبی و مغزی می شود. در ضمن کاهش ابتلا به بعضی سرطان ها، بهبود قوه تفکر، کنترل استرس و افزایش انرژی را هم باید اضافه کرد. در کنار این فواید فقط کافی است به صورت روزانه و منظم 30-20 دقیقه پیاده روی داشته باشید.

- تغذیه

بهتر است غذاهایی را برای خوردن انتخاب کنید که میزان استرس شما را کاهش داده و انطباق پذیری بیشتر بدن تان با شرایط استرس زای زندگی را به دنبال داشته باشد.

در هر وعده غذایی مقداری کربوهیدرات های پیچیده مصرف کنید مثل ماکارونی، حبوبات، سیب زمینی و برنج قهوه ای می توانند عملکرد شما را در مواقع استرس تقویت کنند. غذاهای غنی از کربوهیدرات می توانند میزان سروتونین (هورمون شادی) در مغز را بالا برده و باعث شوند احساس بهتری داشته باشید. از آن طرف مصرف بسیار زیاد کربوهیدرات های پیچیده نیز به نفع شما نیست. به خاطر داشته باشید که همیشه باید تعادل را نگه دارید.

مصرف کربوهیدرات های ساده را کاهش دهید. خوراک های قندی و شیرین یعنی کربوهیدرات های ساده مثل نوشابه های گازدار و شیرین ممکن است در کوتاه مدت به شما احساس بهتری بدهند، اما در دراز مدت حال شما را بدتر می کنند.

میزان کافی پروتئین مصرف کنید. این یعنی خوردن بیشتر ماهی، مرغ و سایر گوشت های کم چرب. غذاهای غنی از پروتئین عملکرد ذهنی شما را تقویت کرده و اسیدهای آمینه لازم جهت ترمیم سلول های تخریب شده بدن را فراهم می کنند.

سبزیجات مصرف کنید. لوبیا، فلفل، هویج، کدو و سبزیجات دارای برگ سبز تیره چه خام و چه پخته ویتامین ها و مواد مغذی مورد نیاز بدن برای مقابله با اثرات منفی استرس را فراهم می کنند.

میزان زیادی پتاسیم مصرف کنید. شیر (به خصوص انواع کم چرب آن)، غلات کامل، گندم و آجیل می توانند باعث شل شدن عضلات شما شود. موز نیز منبع خوبی برای پتاسیم است.

- افزایش مهارت های ذهنی

آگاهی، دانش و اطلاعات بالا، آدمی را در برابر برخی معضلات و مشکلات ایمن می سازد. سطح سواد و تحصیلات از جمله مواردی است که می تواند بر روی سبک زندگی تأثیرگذار باشد. در مطالعات متعدد بيشترين رفتارهاي سبك زندگي ناسالم بارداری در مادران جوان با تحصيلات كم گزارش شده است.

- گفت و گوی مثبت با خود

روان شناسان معتقدند که گفت وگو با خود، همانند کلام دیگران می تواند بر رفتار و نگرش افراد تأثیر داشته باشد. به همین سبب مشخص شده است که تحسین و تکریم خود و اجتناب از تحقیر و تنبیه می تواند فرد را در برابر فشارهای روانی مقاوم سازد.

برقراری روابط مثبت و مؤثر اجتماعی

سه چهارم عمر هر انسان صرف ارتباط با دیگران می شود ولی 10% انسان ها بلدند چگونه ارتباط برقرار کنند بنابراین برخی مشکلات اجتماع و خانواده به خاطر نبودن ارتباط درست است. در نتیجه خود را ملزم به شناخت یکدیگر کنیم تا روابطمان پایدارتر و بهتر شود.

الف. ارتباط مؤثر و روابط بین فردی

این توانایی به فرد کمک می کند تا بتواند کلامی و غیر کلامی و متناسب با فرهنگ، جامعه و موقعیت، خود را بیان کند بدین معنی که فرد بتواند نظرها، عقاید، خواسته ها، نیازها و هیجان های خود را ابراز و به هنگام نیاز بتواند از دیگران درخواست کمک و راهنمایی نماید. این توانایی به ایجاد روابط بین فردی مثبت و مؤثر فرد با انسان های دیگر کمک می کند. یکی از این موارد، توانایی ایجاد رابطه دوستانه است که در سلامت روانی و اجتماعی، روابط گرم خانوادگی نقش بسیار مهمی دارد. در ادامه به اهمیت ارتباطات اجتماعی اشاره می شود.

حمایت اجتماعی یکی از قوی ترین پیش بینی کننده های سلامت روانی می باشد، به صورتی که هر چه شبکه اجتماعی فرد بهتر و گسترده تر باشد میزان سلامت روانی نیز بیشتر می باشد. حمایت اجتماعی با واکسینه کردن فرد علیه محرک های ایجاد کننده تنش، فشار روانی را کاهش می دهد. و زنانی که از سلامت روانی کافی برخوردارند، تعهد بیشتری نسبت به سلامت خود در بارداری داشته و این تعهد با افزایش رضایتمندی از زایمان همراه است.

شواهد چشم گیری وجود دارد که نشان می دهد حمایت جامعه نقش مهمی در سلامت و در نهایت کیفیت زندگی افراد یک جامعه ایفا می کند و انزوای اجتماعی به بیماری منجر می شود. ما در عصری زندگی می کنیم که عصر ارتباطات نام گذاری شده است. اگر افراد از مهارت های ارتباطی مناسب برخوردار نباشند در بسیاری از جنبه های زندگی آسیب پذیر خواهند بود.

ما غالباً تصور می کنیم چون بزرگسال هستیم باید متکی به خود و آزاد باشیم و به کسی محتاج نباشیم. در حالی که نیاز داشتن به دیگران امری بدیهی و طبیعی به شمار می رود. چگونگی ارتباط ما با افرادی که با آن ها زندگی می کنیم و دوستشان داریم و همواره در تبادل مستمر و مداوم با آن ها به سر می بریم بخش مهمی از توانایی روابط بین فردی ما را تشکیل می دهد.

افراد از طریق ارتباط صمیمانه قادر خواهند بود که احساسات و عواطف خود را به اعضای خانواده، دوستان و نزدیکان خود ابراز نموده و به تقویت ارتباط عاطفی خود با آن ها کمک نمایند، در این صورت است که در مسایل و مشکلات پیش آمده هیچ گاه احساس تنهایی نخواهند کرد، بلکه با کمک و یاری خواستن به موقع از دیگران موفق خواهند شد که با مسایل پیش آمده به بهترین نحو ممکن برخورد نموده و راه حل های جدیدی را کشف نمایند.

ب. عوامل تأثیر گذار در روابط بین فردی

توانایی گفت و گو، یکی از معدود مهارت هایی است که افراد اگر بخواهند از روابط صمیمانه لذت ببرند باید بر آن تسلط یابند. در حقیقت، توانایی و اشتیاق برای گفت و گو و ارتباط خوب از جمله مهم ترین عوامل نگهدارنده یک رابطه رضایت بخش است.

بدیهی است که برقراری ارتباط صمیمانه با دیگران تنها از طریق حرف زدن حاصل نمی شود بلکه با خوب گوش دادن، احترام گذاشتن، مشارکت کردن، ابراز وجود و... این امر میسر خواهد شد. مهارت ارتباط پایه شامل گوش دادن خوب و فن بیان است. زوج ها اغلب از نقش و اهمیت این جنبه مهم ارتباطی، بی اطلاع هستند؛ حال آن که طرز صحبت و گوش دادن، احترام، محبت و توجه را تداعی می کند.

گوش دادن

در برقراری ارتباط مؤثر، گوش دادن اهمیت زیادی دارد. ما برای پاسخ دادن مناسب به دیگران باید به پیام های آنان توجه کنیم و خوب گوش فرا دهیم. گوش دادن فعال از مهارت های پایه ارتباطی است و در روابط بین فردی اهمیت زیادی دارد. از این طریق می توانیم ضمن احترام گذاشتن به فرد مقابل، وی را به ادامه تعامل تشویق نموده و درنتیجه اطلاعات بیشتری کسب نماییم. گوش دادن واقعی به معنای ساکت بودن و گوش فرا دادن به آن چه دیگران می گویند نیست. شرط اصلی گوش دادن تمایل و خواست واقعی برای این کار است.

روش های گوش دادن فعال

ارتباط چشمی برقرار کنید. به چشم ها و صورت طرف مقابلتان نگاه کنید.

گوینده را با تصدیق و پاسخ های کوتاه همراهی کنید. «بله»، «دقیقاً»، «همین طور است که می گویید»

با طرح سؤال از او درباره گفته هایش توضیح بخواهید.

بیان مؤثر

در هر ارتباطی ما یک فرستنده پیام داریم و یک گیرنده. در واقع زمانی فرآیند ارتباط شروع می شود که فرستنده پیامی را به گیرنده ارسال کند و گیرنده پیام بتواند آن را به طور کامل و صحیح دریافت نماید.

پیام باید مستقیم باشد. از کنایه استفاده نکنیم (به در گفتن تا دیوار بشنود).

پیام باید واضح باشد. نباید از یک پیام برداشت های متضاد و متفاوتی دریافت شود.

پیام باید مسالمت جویانه باشد. نباید ایجاد رنجش نماید.

اهمیت دادن

یعنی بتوانیم به احساسات، نیازها و خواسته های فرد مقابل توجه نشان دهیم. نیازهای واقعی همسرتان را دریابید. این امر اتفاق نمی افتد مگر اینکه او این نیازها را باز گوید. در مواقع مناسب با لحن ملایم در مورد نیازهایش از وی سؤال کرده و دیدگاه های واقعی وی را نسبت به خود و زندگیتان دریابید و در نهایت جوابی را که می دهد بدون انتقاد و جبهه گیری بپذیرید.

سؤال کردن

پرسیدن رایج ترین و در عین حال ساده ترین مهارت هاست. زیرا پرسیدن علاوه بر شفاف سازی پیام، موجب برانگیختن تفکر افراد می گردد. به خاطر داشته باشیم طرح سؤالات مکرر به قصد مچ گیری نه تنها به تقویت روابط کمک نمی کند بلکه موجب مختل شدن رابطه می شود.

احترام گذاشتن

یعنی پذیرفتن و گرامی داشتن بی قید و شرط دیگران. به عبارتی با دیگران طوری رفتار کنیم که احساس نمایند برایشان ارزش و احترام قائل هستیم. یکی از نشانه های احترام گذاشتن رعایت قواعد و مقررات موقعیتی است که درآن قرار می گیریم. به همسر خود در هر حالتی احترام بگذارید و به چشم شخصی که فقط وظیفه دارد خواسته های شما را اجرا کند نگاه نکنید. سعی کنید هیچ گاه با صدای بلند با او حرف نزنید و همیشه با صدای آرام خود به همسرتان آرامش دهید.

رفتار با ساختار خانواده در اسلام، باید بر اساس محبت و روابط نیک باشد و در میان تمام افراد یک خانواده مسلمان، مهر و محبت حاکم باشد. یکی از نیرومندترین انگیزه ها در تحکیم پیوند خانواده، ایجاد فضای پر از صفا و صمیمیت میان زن و شوهر است.

آداب زندگی

دين اسلام براي تمام عرصه هاي زندگي فرد مسلمان حرفي براي گفتن دارد به اين معنا که فرد مسلمان می تواند و می باید زندگي خودش را براساس اصول و آموزه هاي ديني شکل دهد و براساس نگاه و فلسفه ديني سبک زندگي خود را طراحي يا انتخاب نمايد. سبکي از زندگي که قرآن از آن به عنوان حيات طيبه نام می برد. احکام اسلام از سوی آفریدگاری حکیم و دانا و بر پایه حکمت و مصلحت وضع شده است تا انسان را در مسیر زندگی مادی و معنوی یاری رساند.

آداب، جمع ادب است و آن را ظرافت‌ و زیبایی های یک عمل تعریف کرده اند در لغت نیز به معنای روش ها و رسم های رایج در فرهنگ جامعه است. آداب زندگی به قواعد رفتاری اشاره دارد که برگرفته از سنت های پسندیده اجتماعی و دینی است، شکل نیکویی که شایسته است عمل مطابق آن باشد. آداب گاه جنبه فردی دارد مانند آداب غذا خوردن، لباس پوشیدن، آداب خوابیدن، نظافت، سفر و مطالعه و گاه جنبه اجتماعی دارد مانند آداب همسایه داری، برخورد با افراد بزرگ سال، پذیرایی از مهمان، تربیت فرزند، برخورد با والدین، همسرداری یا ظاهر شدن در بین مردم.

اهمیت آداب و آثار اجتماعی آن

آداب اسلامی نماد ظاهری اسلام است. مسلمان بودن با هر رفتاری قابل جمع نیست؛ یعنی وقتی به ارزش های اسلامی سر تسلیم فرود می آوریم، هر گونه رفتار یا ظاهری را نمی توانیم برای خود انتخاب کنیم، آداب اسلامی ظاهری است که با اعتقادات و ارزش های اسلامی سازگار است.

آداب غذا خوردن

غذاخوردن در هر کشوری آداب و سبک خاص خود را دارد. در سبک و آداب غذا خوردن ما، ویژگی هایی گنجانده شده که برگرفته از سنت و آموزه های دینی مان است که توجه به آن سهم بسزایی در حفظ سلامت و ایفای شخصیت ما دارد که متأسفانه این آداب و آموزه های ارزشمند در حال تحریف و تغییر بوده و نیاز به احیا دارد.

خوردن غذا در خانواده، دارای آیین و آداب خاصی است. سفره عاملی است که در یک زمان همه اعضای یک خانواده را دور خود جمع می کند و محل تبادل عواطف و احساسات و حفظ حرمت ها است. در این خصوص اهل بیت(علیهم السلام) ضمن این‌که بر حضور جمع خانواده کنار سفره تأکید فراوانی داشته اند آداب مخصوصی را نیز رعایت می کردند. امام حسن (علیه السلام) فرمود: «(از جمله آداب سفره) که از باب رعایت ادب می باشد: خوردن از آن چه در جلوی توست، کوچک گرفتن لقمه، خوب جویدن غذا و کمتر نگاه کردن به صورت مردم است».

هم چنین پیامبر(صلی الله علیه وآله و سلم) افراد را از نگاه بیش از اندازه به لقمه و دهان دیگران بر سر سفره برحذر می داشتند، چرا که این نگاه آن ها را معذب کرده و آرامش فرد را برای خوردن سلب می کند. از این رو ایشان برای ایجاد فضایی آرام و خودمانی، اغلب سفره های دراز بر پا می کردند و به کسانی که روبه رویشان می نشستند غذا تعارف کرده و همین طور لقمه ای برای آن ها می گرفتند و هیچ عجله ای برای کنار کشیدن از سفره از خود نشان نمی دادند و همیشه صبر می کردند سفره به طور کامل جمع شود و بعد بلند می شدند، اما نکته مهمی را که حضرت رسول در مورد آداب سفره بسیار جدی مطرح کرده اند آن است که هنگام پهن شدن سفره هر کس باید هر آن چه را که پیش رویش گذاشته شده بخورد و باید به حقوق دیگران در آن چه در سفره غذاست احترام بگذارد. امام صادق ( علیه السلام) از پدرانش، و آن ها از رسول خدا روایت کرده اند که «غذا اگر چهار ویژگی داشته باشد، پس کامل (بی نقص) است: از حلال تهیه شده باشد و خورندگان آن متعدد باشند و در ابتدا نام خدای بزرگ برده و در پایان سپاس گفته شود».

اما امروز تقریباً با آن سفره هایی که روی زمین پهن می شد و خانواده دور آن می نشستند، بیگانه ایم. اغلب ما به غذاهای فرنگی و سرپایی که اغلب ساندویچی است و در سینی های تک نفره ارائه می شود عادت کرده ایم. سفره جای خود را به میز و غذاهای اصیل و سنتی جای خود را به غذاهای کنسروی و فرنگی داده ضمن این‌که آداب خوردن غذاهای فرنگی جایگزین آداب غذاهای اصیل شده است.

 

1. آداب قبل از غذا

داشتن نیت الهی: پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) در رهنمودی به ابوذر فرمود: «یا اباذر لیکن لک فی کل شیء نیه صالحه حتی فی النوم و للاکل ». «ای ابوذر! باید در هر کاری نیتی پاک داشته باشی، حتی خوردن و خوابیدن .»

آوردن نام خداوند: هر فرد مسلمانی موظف است هنگام شروع به خوردن غذا نام خداوند را با گفتن بسم الله بر زبان بیاورد. باید بدانیم خداوند تعالی می فرماید آن چه را که نام خدا بر آن برده نشده، تناول نکنید. سنت پیامبر(ص) هم بر این بود که هر چیزی را که می خواستند میل کنند ـ حتی مقدار کمی نمک ـ بسم الله می گفتند. پس بهتر است بر سفره غذا بسم الله با صدای بلند گفته شود. امام علی(علیه السلام) فرمود: «اگر کسی موقع غذا خوردن، نام خدا را بگوید، من ضمانت می کنم که از آن غذا دردی به او نرسد ».

شستن دست ها: این را بدانیم که قبل و بعد از خوردن غذا باید دست ها و دهان را با آب بشوییم زیرا رعایت نکردن بهداشت سبب بروز بیماری و تنفر افرادی می شود که با شما سر یک سفره غذا می خورند.

قالَ أميرُالْمُؤمِنينَ (عليه السلام): مَنْ سَرَّهُ اَنْ يَكْثُرَ خَيْرُ بَيْتِهِ فَلْيَتَوَضَّأْ عِنْدَ حُضُورِ طَعامِهِ، (يَعْنی غَسَلَ يَدَيْهِ)

اميرمؤمنان (عليه السلام) فرمود: كسی كه دوست دارد، خير و بركت خانه اش زياد شود، هنگام غذا دست های خود را بشويد.

 

2. آداب حین غذا

شروع از غذای سبک: در شروع خوردن، سبک ترین غذاها را انتخاب کرده و مستحب است خوردن غذا را از کنار بشقاب، نه از وسط و بالای آن شروع کنید. غذا را با دهان بسته بجوید و زمانی که دهانتان پر است صحبت نکنید. به اندازه دهانتان لقمه بردارید و بگذارید لقمه اول از گلویتان پایین برود و سپس لقمه بعدی را بردارید.

نخوردن غذای داغ: پیامبر(ص) افراد را از خوردن غذای داغ منع می کردند و می فرمودند خداوند آتش را در غذای ما قرار نداده است. در طب جدید هم ثابت شده است از آنجا که بافت های بدن با غذاها و نوشیدنی های داغ هماهنگ نیست، خوردن آن می تواند سرعت تخریب و تکثیر سلول های بدن را افزایش داده و احتمال ایجاد تومور و ریسک ابتلا به سرطان مری را افزایش دهد. هم چنین غذای داغ می تواند روی ساختار مینای دندان اثر منفی گذاشته و موجب تضعیف معده و تهوع و در نتیجه کم غذایی شود.

طولانی تر کردن زمان صرف غذا: در دانش‌ پزشکی و آموزه های دینی آمده که بهتر است نیم ساعت برای صرف غذا زمان بگذاریم و در این مدت خوب غذا را بجویم تا آن را راحت تر هضم کنیم. به فرمایش امام صادق(ع) غذا خوردن را طولانی کنید زیرا لحظاتش از عمرتان محسوب نمی شود.

لذت بردن: در زمان خوردن غذا سعی کنید با دیگران هماهنگ شوید. غذا را به شکلی رغبت انگیز و جذاب میل کنید. هنگام خوردن، لقمه ها را مزه مزه کنید و فقط روی خوردن خود تمرکز کنید تا بتوانید بیشترین لذت را از عطر و طعم غذا ببرید.

عدم پرخوری: از خوردن زیاد بپرهیزید زیرا موجب بیماری و کسالت می گردد و میانه روی در همه ی کارها بهتر است. بشقابتان را بیش از حد پرنکنید. امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «کم خوردن نفس را گرامی تر و تندرستی را پایدارتر می کند» و در جایی دیگر فرموده اند: «هر گاه خداوند بخواهد بنده خود را اصلاح گرداند، سه چیز نصیب او کند: کم گویی، کم خوری و کم خوابی».

دیدن آشنایان: اگر در مهمانی در حال صرف غذا بودید و آشنایی را دیدید بلند نشوید. تکان دادن سر یا دست کافی است، چرا که بلند شدن شما موجب ناراحتی همنشین تان خواهد شد.

لم ندادن بر سر سفره: از آموزه های دینی است که وقتی کنار سفره می نشینید بدن خود را به هیچ چیز تکیه ندهید و هیچ وقت ایستاده و سرپایی غذا نخورید. تکیه دادن بر یکی از دست ها و با دست دیگر غذا خوردن، تکیه دادن بر پهلو، پشتی یا بالش یا خوردن غذا به حالت دمر و درازکش روی زمین نه تنها برای سلامت مضر بوده، بلکه از اوصاف متکبران و ستمگران است.

 

3. آداب پس از غذا

هنگامی که از غذا خوردن فارغ شدیم الحمدلله بگوییم و شکر نعمت به جای آوریم و هم چنین از میزبان تشکر کنیم. بشقاب را به جلو هل نداده و دستتان را روی زانو قرار دهید.

برای خارج کردن غذا از لابه‌لای دندان هایتان با نخ دندان و خلال کردن عذرخواهی کنید و به دستشویی بروید. دست بردن به داخل دهان حتی مخفیانه برای اطرافیان بسیار زننده است.

پس از صرف غذا از انجام حرکات سریع و شدید اجتناب کنید. بهترین حالت برای هضم و جذب مطلوب غذا، داشتن آرامش و حرکات خفیف است.

آداب لباس پوشیدن

پوشش، انتخاب نوع لباس و خرید آن همواره یکی از دغدغه های آدمی به ویژه بانوان بوده که ائمه دستورات خاصی در این زمینه دارند.

رسول خدا (ص) می فرماید: تن با سه چیز شاداب و پروریده می شود: بوی خوش و لباس ملایم و نوشیدن عسل.

امیرمؤمنان (ع) می فرماید: لباس، زیبایی را نمایان می سازد. و نیز می فرماید: لباس پاکیزه غم و اندوه را می زداید و برای نماز نیز لازم است.

رسول خدا (ص) می فرماید: کفش خوب و لباس پاکیزه بپوشید. و نیز می فرماید: هرگاه خواستی کفش و لباس بخری خوب و نو آن ها را برگزین و می فرماید: هرگاه مردان و زنان امت من، از پوشیدن کفش ها و نعلین های پاره پاره و وصله دار دریغ نکنند خدا بر آنان آسان گیرد.

نکته:‌ پیام این گونه احادیث این است که مسلمانان با رعایت نظافت و انتخاب جنس خوب در پوشاک، در زندگی ساده زیست باشند و تجمل گرا نباشند و هم چنین می فرماید: هرگاه لباستان را در‌آوردید بر آن بسم الله بخوانید. و نیز می فرماید: هرگاه لباستان را درآوردید آن ها را تا بزنید.

امیرمؤمنان (ع) می فرماید: هرکس به ادامه زندگی علاقه مند است،‌ کفش خوب و لباس راحت و سبک بپوشد.

لباس و تأثیر آن بر ناباروری

پوشیدن لباس‌های تنگ و چسبان به‌ویژه شلوارهای جین در مردان و زنان که امروزه بسیار رایج است، موجب اختلال در خون رسانی به اعضای تولید مثل می شود که در زنان موجب انواع عفونت ها و بیماری های قارچی دستگاه تناسلی و در نهایت کاهش قدرت باروری می شود. در مردان نیز پوشیدن این نوع شلوارها موجب ناباروری می شود. پزشكان معتقدند شلوارهای جین تنگ به بیضه ها آسیب می رساند. دور كمر بیش از حد تنگ این شلوارها عضلات ناحیه شكم را كه پوشش محافظ اندام های حیاتی بدن هستند، منقبض می کند و مشكلاتی از قبیل كاهش جریان مایعات لنفاوی، عملكرد نامناسب سیستم ایمنی بدن و گردش خون ضعیف را منجر می شود.

آداب خوابیدن

خواب نقش مهمی در زندگی داشته و سلامت بیداری ما نیز تا حدود زیادی در گرو خواب خوب و کافی است. شاید اگر بدانیم که بدخوابی، بی خوابی و اختلالات خواب چه تأثیرات مهمی در زندگی ما دارد، این مقوله را جدی تر می گیریم. خواب برای سلامت جسم و روح ضروری است. بی خوابی بر سلامت جسم، ترشح هورمون ها، قدرت یادگیری، حافظه و منطق اثر مخرب داشته و سیستم عاطفی و هیجانی را به هم می زند.

شخصی که از سلامت جسمی برخوردار بوده و آداب خواب را رعایت کند هم خوب می خوابد و هم خواب های بد نمی بیند زیرا خواب های بد غالباً از عوارض رعایت نکردن آداب خواب است. افرادی که خوب نمی خوابند عصبی، نگران، ناپایدار و مضطربند و در برابر هر فشاری از خود واکنش نشان می دهند. برخی از مهم ترین آداب خواب:

1 .خوردن شام سبک

در پندار بسیاری از مردم، شام نخوردن موجب سلامتی و پرهیز از چاقی می شود در حالی که عکس آن صادق است. در سخنان پیشوایان دین، خوردن شام مورد تأکید فراوان قرار گرفته است. از جمله امام صادق(ع) می فرماید: «اساس خرابی بدن نخوردن شام است» و در حدیث نبوی آمده است: «شام بخورید، هر چند یک خرمای خشک باشد زیرا نخوردن شام باعث پیری و سالخوردگی می شود».

2. اعتدال در خوردن

اگر زیاد غذا بخورید متابولیسم بدن سرعت می گیرد، سیستم هضم سخت تر می شود و در نتیجه موقع خواب، مرتب در رختخواب غلت می زنید. پرخوری علاوه بر آنکه موجب بدخوابی می گردد، رویاهای پریشان را نیز به وجود می آورد. در حدیثی از حضرت علی(ع) نقل شده است که: «کسی که با شکم پر و سنگین بخوابد رویاهای غیر واقعی می بیند». بنابراین زیاد خوردن و نخوردن هر دو دشمن سلامتی و خواب سالم هستند.

3. مسواک زدن

تمیزی دهان و دندان می تواند زمینه ساز خواب راحت تری گردد. شاید این حدیث نبوی که فرمودند: «مسواک زدن باعث حضور فرشتگان می شود» بی ارتباط با خواب راحت نباشد.

4. تخلیه مثانه قبل از خواب

وجود مواد زائد و سموم در بدن می تواند موجب پریشانی خواب ها شود ضمن آن که ممکن است خواب را قطع نموده و ما را مجبور به تخلیه مثانه نماید که این خود عاملی برای بدخوابی محسوب می شود.

5. وضو گرفتن

اگر شبی را با وضو بخوابید و اثر آن را در راحت خوابیدن تان تجربه کنید، شاید دیگر این کار را ترک نکنید. ثواب های زیادی که برای وضوی قبل از خواب بیان شده خود نشانه تأثیر معنوی وضو در روح و روان فرد است که می تواند خوابی خوش را برای او به دنبال داشته باشد.

6. پناه بردن به قرآن و اذکار سفارش شده

انس گرفتن با خدای بزرگ تنها راه نجات بندگان ضعیف از وسوسه، نگرانی، ترس و اضطراب و دیگر موانع راحت خوابیدن است پناه بردن به دامان قرآن و اذکار متبرکه بهترین راه ایجاد انس و الفت با خداوند است.

وجود اذکار فراوان و سور مختلف قرآنی، برای شما این امکان را فراهم می کند که براساس سلیقه و میل باطنی خودتان یکی را انتخاب نموده و از طریق آن پلی به سوی آسمان بسازید. از مشهورترین ذکرها برای آرامش یافتن در بستر سوره ناس و فلق و آیه الکرسی است. از امام باقر(علیه السلام) روایت شده که: «هر کس هنگام خواب دچار بیم و هراس می شود وقتی وارد بستر خود شد، سوره ناس و فلق و آیه الکرسی را بخواند».

7. رعایت زمان خواب

شب به طور طبیعی بهترین موقعیت را برای خواب فراهم کرده است. هیچ خوابی جبران نخوابیدن در شب را نمی کند.

اغلب افراد عادت دارند در روز هم یکی دو ساعتی را بخوابند. این امکان برای بانوان خانه دار بیشتر فراهم است. اگر بخواهیم بهترین زمان را برای خواب روز انتخاب کنیم، خواب قبل از ظهر یعنی حدود یکی دو ساعت قبل از اذان ظهر پسندیده و مطلوب است که از آن به قیلوله تعبیر می شود.

8. برخی اختلالات خواب در زنان

اگر آداب خواب را رعایت کنید احتمال ایجاد اختلال در خواب شما بسیار کاهش می یابد اما وجود برخی اختلالات خواب مخصوصاً در مورد زنان امری طبیعی و موقت است مانند اختلالات خواب در دوران قاعدگی و بارداری. اما گاهی نیز زنان دچار اختلالات جدی در خواب می شوند که برطرف کردن آن فقط از پزشک متخصص بر می آید و باید به آن اهمیت داد. برخی از مهم ترین اختلالات خواب زنان عبارتند از:

الف. نوسانات هورمونی

نوسانات هورمونی مرتبط با قاعدگی معمولاً بر الگوهای خواب، اثر می گذارند. بسیاری از زنان قبل از قاعدگی دچار اختلالات خواب می شوند. سخت به خواب رفتن و خواب آلودگی در طی روز با تغییرات هورمونی قبل از قاعدگی ارتباط دارد.

ب. حاملگی

حاملگی نیز ممکن است خواب را مختل کند. در سه ماه اول بارداری، زنان به خواب بیشتری نیاز دارند و در طول روز خواب آلوده اند. در سه ماه دوم وضع بهتری دارند و در سه ماه سوم بیشتر بیدارند. شایع ترین دلایل بروز اختلال خواب در این دوران عبارتند از: دفع مکرر ادرار، سوزش معده، حرکات جنین، گرفتگی عضلات و... .

ج. هیجانات روانی اجتماعی

شاید بتوان گفت که استرس های روانی در زنان بیشتر از تغییرات هورمونی مانع خواب می شوند. بسیاری از زنان جوان برای سازگار شدن با شرایط کاری و نقش های مادری و همسری، کمتر می خوابند و به ناچار خستگی و سایر عوارض خواب ناکافی را نادیده می گیرند. در حدود 30 درصد از زنان شاغل دچار اختلالات خواب هستند.

مادر > پیش از بارداری > سبک زندگی
1396/04/27
کارشناس مامایی خانم سعیدی
S s s s s s 0
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی