h 1742
i 0
S 0

امور بهداشتی نوپا

  •  بهداشت پوست و موی کودک
    •  برنامه منظم حمام
    •  مراقبت از موها
    •  مراقبت از ناخن ها
  •  بهداشت دندان کودک
    •  تمیز کردن لثه
    •  مراقبت از دندان ها
    •  مسواک زدن نوپا
    •  تأثیر فلوراید بر دندان کودکان
    •  پوسیدگی زودرس دندانی کودکان
  •  بهداشت ادرار و مدفوع در کودکان نوپا
    •  کنترل مدفوع
    •  کنترل مثانه
    •  به دست آوردن کنترل شبانه
    •  آموزش بهداشت دستشویی
    •  آموزش دستشویی رفتن به کودک
    •  ادرار و مدفوع کودک در مکان نامناسب و بازی با آن
  •  تغذیه کودک و توصیه های بهداشتی
    •  حفظ تمیزی در هنگام غذا خوردن کودک
    •  نکات مربوط به استفاده از غذاهای آماده
  •  مسائل شایع دوران کودکی و توصیه های مربوط به آن
    •  کودکان سرماخورده
      •  علایم و نشانه های سرماخوردگی در کودکان
      •  توصیه های خانگی در مورد سرماخوردگی کودکان
    •  تب در کودکان
      •  چگونه دمای بدن اندازه گیری می شود؟
      •  توصیه های خانگی در مورد تب در کودکان
    •  توصیه های خانگی در مورد آبریزش بینی
    •  توصیه های خانگی در مورد سرفه
    •  توصیه های خانگی در مورد تهوع و استفراغ
    •  توصیه های خانگی در مورد اسهال کودکان
    •  توصیه های خانگی در مورد گلودرد کودکان
  •  خاک بازی و آب بازی کودک و توصیه های بهداشتی
    •  خاک بازی کودک
    •  آب بازی کودک
  •  توصیه های بهداشتی در رابطه با نگهداری حیوان خانگی
    •  مراقب آلرژی باشید
    •  حساسیت‌هایی که باید منتظرشان باشید
    •  توکسوپلاسموز خطرناک است
    •  این توصیه ها را جدی بگیرید
  •  آموزش عادات و نکات بهداشتی به کودکان
    •  پرورش عادات بهداشتی مناسب در بچه ها
      •  سعی کنید برایشان عادت شود
      •  آگاهی دادن در مورد میکروب ها
      •  آموزش بهداشت را سرگرم کننده کنید

بهداشت پوست و موی کودک

کودک نوپای شما بیشتر به جنبه بازی در حمام توجه دارد و شما باید از این مسئله استفاده کنید و به او آموزش بدهید که با بازی کردن خودش را نیز بشوید. به او اجازه بدهید تا اسفنج مخصوص به خود را برای حمام داشته باشد و به او نشان بدهید که چطور می تواند ابتدا صورتش و بعد دست ها و پاهایش و بقیه قسمت های بدنش را بشوید، هرچند هنوز نمی تواند به درستی از عهده این کار بربیاید و شاید لازم باشد شما هم با یک لیف دیگر بدن او را بشویید. دست های کودک را صابون بزنید و به او نشان بدهید که چطور می تواند صابون را به تمام دیگر قسمت های بدن خود بمالد. بعد با آب کشیدن کف صابون از بدن به نوعی با او بازی کنید.

برنامه منظم حمام

کودک همیشه وقتی از خواب بیدار می شود گرسنه است بنابراین بهتر است حمام کردن او را به بعد از خوردن صبحانه موکول کنید. در این زمان کودک آرام تر می ایستد تا دست ها و صورت او را بشویید و دندان هایش را مسواک بزنید و موهایش را شانه کنید. از حدود هجده ماهگی کودک یاد می گیرد که دست هایش را زیر آب روان شیر، آب بکشد و کمی بعد روش صابون زدن را می آموزد. هرچند که هنوز این کار را با ریختن آب و صابون زیادی به اطراف انجام می دهد.

مراقبت از موها

احتمالاً در این سن کودک موهای پرپشتی دارد و به همین خاطر باید موهای او به طور منظم شسته شود تا گرد و غبار آن پاک شود. متأسفانه کمتر کودکی از شستن موهایش لذت می برد. شما می توانید با استفاده از اصول زیر شستشوی سر کودک را آسان تر انجام دهید و از بدخلقی های او در این مدت جلوگیری کنید.

  • موهای کودک را همیشه کوتاه نگاه دارید.
  • از شامپوهای خنثی و بدون سوزش چشم استفاده کنید و یک سایبان تو خالی گرد مخصوص دورسر کودک داشته باشید تا از وارد شدن آب و کف به داخل چشم کودک جلوگیری کند.
  • اگر فرزندتان از شستن سرش بیزار است به او اجازه بدهید تا خودش در این کار تصمیم گیری کند و خود او مشخص کند که آیا در موقع شستن سرش می خواهد سرش را به جلو یا به عقب خم کند یا اینکه دوش را در دست بگیرد و سرش را خیس کند.
  • امتیاز دادن به کودک هم روش خوبی است می توانید به او بگویید اگر شستن سرش آرام به پایان برسد یک قصه برایش می خوانید یا بازی مورد علاقه او را انجام می دهید.
  • خودتان هم می توانید همزمان به حمام بروید و به کودک اجازه بدهید در ازای شستن سر او، او هم سر شما را بشوید.

مراقبت از ناخن ها

ناخن های دست و پای کودک را باید همیشه کوتاه نگه دارید تا بهداشتی و تمیز باشد و از خراشیدن سر و صورت خودش یا دیگران به طور اتفاقی توسط کودک جلوگیری شود. بهترین زمان برای کوتاه کردن ناخن های کودک بعد از حمام است که ناخن ها نرم شده اند. از آنجایی که ناخن های کودک به سرعت رشد می کنند می توانید هفته ای یک بار در حمام ناخن های او را کوتاه کنید. از قیچی های سر گرد که ویژه کودکان خردسال می باشند و یا ناخن گیر استفاده کنید. اگر برای این کار کودک را روی پای خود بنشانید راحت تر می توانید حرکت های او را مهار کنید. نباید ناخن های کودک را خیلی از انتها بگیرید. لبه ناخن های پا باید حتماً به شکل خط راست کوتاه شوند.

بهداشت دندان کودک

تمیز کردن لثه

تمیز کردن لثه قبل از رویش دندان ها توصیه می شود. در کودکان زیر 2 سال مسواک انگشتی وسیله ای ساده و مؤثر جهت ماساژ لثه و تمیز کردن دندان ها می باشد. برای کم کردن ناراحتی کودک در حین رویش دندان از مسواک انگشتی یا دندانک می توان استفاده کرد و با ملایمت لثه را ماساژ داد.

مراقبت از دندان ها

باید از همان زمانی که دندان در دهان کودک ظاهر می شود آن را مسواک بزنید و دست کم دو بار در روز این کار را تکرار کنید. همیشه بعد از خوردن شام دندان کودک را مسواک بزنید تا ذرات مواد غذایی تمام طول شب در دهان کودک باقی نماند. احتمالاً کودک با بزرگتر شدن از شما خواهد خواست تا مسواک را به دست او بدهید تا خودش این کار را انجام بدهد. با اینکه دادن مسواک به دست کودک او را تشویق به این کار می کند اما او هنوز توانایی کافی برای تمیز کردن دندان هایش را ندارد. در این صورت باید حتماً خود شما نیز بعد از کودک دهانش را مسواک کنید.

وقتی قصد مسواک کردن دندان های کودک را دارید از یک مسواک کوچک با پرزهای نرم و خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید. برای مسواک کردن دندان های کودک فقط کافیست به اندازه یک نخود خمیردندان روی مسواک او بمالید. اگر میزان فلوراید ورودی به بدن کودک در دوره دندان درآوردن زیاد باشد ممکن است او را به فلوئورزیس (بدرنگی یا بی نظمی مینای دندان) مبتلا کند. خمیردندان ها در طعم های مختلف در دسترس می باشند و خریدن این خمیردندان ها می تواند انگیزه خوبی برای مسواک زدن کودکان باشد. هرگز نباید خمیردندان حاوی شکر برای کودک خریداری کنید. به همین خاطر باید قبل از خرید خمیردندان به لیست محتویات داخل آن توجه نمایید. وقتی می خواهید دندان های کودک را مسواک کنید باید او را روی زانوی خود بنشانید و با یک دست او را نگه دارید و به آرامی مسواک را در جهت بالا و پایین حرکت دهید. اگر کودک سر خود را بی حرکت نگه نمی دارد بهتر است دست آزاد خود را به آرامی روی پیشانی او قرار دهید.

مسواک زدن نوپا

از یک سالگی، کودک باید با مسواک آشنا گردد. بهتر است قبل از شروع مسواک زدن کمی خمیر دندان (به اندازه یک دانه برنج برای کودک یک ساله و کمتر از یک نخود برای کودک بزرگتر) روی مسواک مالیده شود و تمام سطوح داخلی و خارجی و جونده دندان ها تمیز گردد. اگر کودک قادر به بیرون ریختن اضافه خمیر دندان نیست، استفاده از خمیر دندان به سن بالاتر موکول گردد و یا از خمیر دندان فاقد فلوراید استفاده شود.

کودکان به تنهایی قادر به مسواک زدن صحیح نیستند. برای مسواک زدن بهتر است پدر یا مادر روی زمین بنشیند و پاهای خود را در مقابل کودک دراز نماید به طوری که کودک بین پاهای والد به گونه ای قرار گیرد که بازوها و پاهایش قابل کنترل کردن باشد و سپس مسواک زدن را برای کودک آغاز نماید.

تأثیر فلوراید بر دندان کودکان

فلوراید یک ماده معدنی است که تأثیرات مفید آن در کاهش فساد دندان و تقویت مینای آن دیده شده است. این ماده به اغلب خمیردندان ها افزوده می شود. در بعضی مناطق این ماده به آب آشامیدنی اضافه می شود. فلوراید را می توان به شکل ریختن قطره یا قرص نیز در داخل دهان قرار داد. دندان پزشکان مصرف خمیردندان های حاوی فلوراید را به بزرگسالان و کودکان توصیه می کنند. بسیاری از دندان پزشکان معتقدند خمیردندان های حاوی فلوراید به تنهایی نمی توانند به اندازه کافی در جلوگیری از فساد دندان مؤثر باشند.

مسئله مهم این است که باید از دادن فلوراید اضافی به کودک خودداری کنید. مصرف بیش از حد فلوراید می تواند به بیماری ای به نام فلوئورزیس منجر شود که در آن دندان های دائمی که در حال رشد هستند لکه لکه و بدرنگ می شوند.

پوسیدگی زودرس دندانی کودکان

دندان های شیری در تغذیه، تکلم و حفظ زیبایی کودک نقش عمده ای به عهده دارند. زمان رویش آن ها از شش ماهگی تا حدود دو و نیم سالگی می باشد. طبق بررسی های انجام گرفته، هر کودک 3 ساله ایرانی دارای 2 دندان شیری پوسیده است که با رعایت اصول بهداشت دهان و دندان قابل پیشگیری می باشد.

این عارضه در کودکان زیر 2 سال، به دلایل مختلف از جمله روش نامناسب تغذیه ای ایجاد می شود. اگر در هنگام خواب شیشه شیر در دهان کودک باقی بماند، دندان های جلویی فک بالا برای مدت طولانی غرق در شیر می شود و سبب ایجاد پوسیدگی دندان ها می گردد.

بهداشت ادرار و مدفوع در کودکان نوپا

زمانی که کودک نشانه هایی از آمادگی برای استفاده از لگن را از خود بروز داد هدف شما باید روی کمک و تشویق او متمرکز شود. اگر این کار را انجام دهید کودک به سرعت و بدون زحمت زیاد کنترل خود را به دست خواهد آورد و در طول این پروسه با اعتماد به نفس و خوشحال خواهد ماند. اگر قبل از اینکه او آمادگی کافی کسب کرده باشد او را وادار به استفاده از لگن نمایید ابتدا از اینکه توانایی راضی کردن شما را ندارد غمگین می شود و سپس احساس گناه و رنجش می کند. رابطه شما با فرزندتان دچار مشکل می شود و آموزش استفاده از لگن به یک جنگ عصبی تبدیل می شود که شما هرگز در آن برنده نخواهید شد.

کنترل مدفوع

با اینکه نوزاد ابتدا از تخلیه مثانه خود آگاه می شود اما آسان تر می تواند به کنترل حرکات روده خود دست پیدا کند و کنترل نگه داشتن یک روده پر را آسان تر از یک مثانه پر خواهد یافت. به همین دلیل ابتدا باید به او کمک کنید که برای دفع مدفوع از لگن استفاده کند. این کار برای او آسان تر است زیرا حرکات روده برای او قابل پیش بینی تر است و در مقایسه با دفع ادرار می تواند مدت بیشتری آن را نگه دارد.

وقتی کودک به شما خبر می دهد که باید مدفوع خود را دفع کند او را تشویق کنید تا از لگن استفاده کند. وقتی کار او روی لگن تمام شد او را پاک کنید (در دختران عمل پاک کردن باید از جلو به عقب انجام شود) سپس دستمال و محتویات داخل لگن را درون لگن توالت بریزید و سیفون را بزنید. لگن را کاملاً از ذرات مدفوع پاک کنید و به خوبی آب بکشید و از محلول ضدعفونی استفاده کنید. دست هایتان را بعد از این کار بشویید و کودک را نیز تشویق کنید تا دست هایش را بشوید. اگر زمانی که به او توصیه می کنید روی لگن بنشیند از انجام این کار خودداری می کند برای مدتی او را به حال خود بگذارید و چند روز بعد دوباره سعی کنید.

کنترل مثانه

اولین نشانه از کنترل مثانه توسط کودک این است که از دفع ادرار خود آگاه می شود و ممکن است سعی کند با اشاره به پوشک خود توجه شما را به این مسئله جلب کند.

مثانه او با کامل تر شدن توانایی نگهداری ادرار برای مدت طولانی تر را به دست می آورد. ممکن است متوجه شوید که بعد از خواب نیمروزی پوشک او همچنان خشک باقی مانده است. زمانی که به طور منظم شاهد این مسئله بودید می توانید پوشک او را در مواقع خواب نیمروزی بیرون بیاورید و از او بخواهید قبل از آن مثانه خود را تخلیه کند.

وقتی کودک بتواند این کار را انجام دهد و نیاز خود به استفاده از لگن را به شما خبر دهد شما می توانید در تمام طول روز پوشک او را از بدنش خارج کنید. مشروط بر اینکه او بتواند چند دقیقه ای صبر کند تا لباس هایش را از تنش خارج کنید تا آماده استفاده از لگن شود. وقتی قصد خارج شدن از خانه را دارید همراه بردن یک لگن کوچک مفید خواهد بود. این لگن ها معمولاً لایه های یک بار مصرف دارند.

در این مرحله کودک نمی تواند مثانه خود را برای مدت طولانی پر نگه دارد و هر از گاهی ممکن است شلوارش را خیس کند بنابراین نباید کودک را به این دلیل سرزنش کنید. فقط او را تمیز کنید و لباس هایش را عوض کنید. به او بگویید: «مهم نیست، دفعه بعد حتماً می تونی این کار را به موقع انجام بدی.»

به دست آوردن کنترل شبانه

کنترل شبانه در طول شب آخرین موفقیتی است که کودک توانایی آن را به دست می آورد. معمولاً یک کودک دو یا سه ساله نمی تواند بیش از چهار یا پنج ساعت ادرار خود را نگه دارد. زمانی که متوجه شدید کودک به طور منظم با پوشک خشک از خواب بیدار می شود می توانید شب ها نیز او را بدون پوشک بخوابانید اما او را تشویق کنید تا قبل از خواب مثانه اش را تخلیه کند. قرار دادن لگن در کنار تختخواب او فکر بسیار خوبی است تا در صورت نیاز از آن استفاده کند اما مراقب باشید که لباس خواب او به گونه ای باشد که به راحتی آن را از تنش بیرون بیاورد و یک چراغ خواب نیز در اتاقش روشن کنید تا بتواند اطراف خود را ببیند. اگر کودک نزد شما آمد و کمک خواست صبورانه به او کمک کنید. هنوز برای او سخت است که مسئولیت این کار را به تنهایی به عهده بگیرد. یک هفته این کار را ادامه دهید اما اگر متوجه شدید که چند شب در رختخوابش ادرار کرده است دوباره برای مدتی شب ها به او پوشک بپوشانید. در غیر این صورت ممکن است به دلیل بی خوابی های شبانه بسیار خسته شود. اگر کودک نشانه هایی از اتکای به خود را بروز داد او را تشویق کرده و اعتماد به نفسش را تقویت کنید.

هنوز هم ممکن است گاهی خود را خیس کند بنابراین فکر خوبی است که با استفاده از یک لایه پلاستیکی مانع از خیس شدن تشک او شوید. روی این لایه یک ملافه پهن کنید، شما می توانید روی لایه پلاستیکی اصلی یک لایه کوچک پلاستیکی قرار دهید و یک ملافه کوچک روی آن بگذارید تا در صورت خیس شدن به راحتی ملافه کوچک را بردارید و مانع از خیس شدن ملافه اصلی روی تشک شوید.

آموزش بهداشت دستشویی

عادات مناسب بهداشتی را به کودک بیاموزید برای مثال به او یاد بدهید دست هایش را بعد از دستشویی کردن بشوید. احتمالاً متوجه خواهید شد که کودک نسبت به این خواسته شما واکنش بسیار خوبی نشان خواهد داد. دختر بچه ها معمولاً پاکیزه تر از پسرها هستند و از اینکه نظافت را به بازی تبدیل کنند لذت می برند: حالا سیفون را می کشیم، حالا لگن را می شوییم، حالا دست ها را می شوییم.

پسرها معمولاً بیش از دخترها در استفاده از لگن یا توالت اطراف را آلوده می کنند اما با انجام برخی اقدامات می توانید به آن ها کمک کنید.

پسرها معمولاً بیش از دخترها به بازی با مدفوع خود تمایل دارند. اگر متوجه این کار شدید نباید احساس تنفر خود را نشان دهید. باید با آرامش دست های او را بشویید درست مثل وقتی که دست های او با گل یا رنگ کثیف شده باشد.

به پسر کوچولویتان نشان بدهید که چطور قبل از دفع ادرار جهت مناسب را داشته باشد. برای اینکه هدف گیری او درست شود می توانید یک تکه دستمال کاغذی داخل لگن توالت بگذارید تا به سمت آن نشانه گیری کند.

آموزش دستشویی رفتن به کودک

آموزش دستشویی رفتن می تواند به راحتی انجام شود ولی در بعضی کودکان گویی هیچ گاه به نتیجه نمی رسد. واقعیت آن است که این موضوع بیشتر برای والدین مایه نگرانی است نه کودک. بالأخره هر کودکی که از نظر تکامل طبیعی باشد دستشویی رفتن را می آموزد هرچند گاهی ممکن است والدین نگران، رضایت نداشته باشند.

کودک چه زمانی آماده آموزش دستشویی رفتن است؟

شایع ترین سن برای شروع آموزش 18 تا 24 ماه است. ولی اینکه بعضی کودکان تا 3 سالگی هم آماده نباشند، غیرطبیعی نیست. اگر کودک می تواند علامت دهد که پوشکش نیاز به عوض کردن دارد، می توانید ببینید که به دستشویی رفتن نیز علاقه نشان می دهد یا نه. دختران اغلب سریع تر از پسران و در سنین پایین تر دستشویی رفتن را می آموزند.

برای «آموزش توالت رفتن» با اقدامات زیر شروع نمایید:

اگر کودک خواهر یا برادر بزرگتر دارد، او را به دنبال استفاده از توالت در جلوی کودک تشویق کنید.

  • اگر کودک همکاری نمی کند، صبر کنید تا کودک مجدداً تمایل به امتحان کردن آن داشته باشد.
  • نگران به تعويق افتادن فراگيری اين رفتار نباشيد. كودك اين مهارت را نيز مانند ديگر رفتارها می آموزد.
  • اگرچه در حال آموزش به كودك هستيد، اما شب ها از پوشك استفاده كنيد تا كودك بدون احساس ترس، استرس و نا امني بخوابد.
  • او را با همسالانش مقايسه نكنيد. كودكان اين سن هم مقايسه را مي‌فهمند و برای مبارزه با اين مسئله به‌طور ناخودآگاه لجبازی می‌كنند.

وقتی کودک به طور منظم در طول روز از لگن استفاده کند می توانید او را تشویق کنید که روی دستشویی بزرگسالان بنشیند. بسیاری از کودکان از نشستن روی توالت های مخصوص بزرگترها احساس اضطراب می کنند زیرا از افتادن به داخل آن می ترسند. برای اینکه این مشکل کودک را حل کنید می توانید از سینی های مخصوص نشستن کودکان که بر روی توالت های بزرگ نصب می شوند استفاده کنید. به او بگویید برای حفظ تعادل خود لبه های توالت را نگه دارد. ضمناً تا وقتی که از راحتی کودک برای نشستن روی این توالت ها اطمینان پیدا نکرده اید باید در کنار او باشید. برای کمک به او می توانید یک چهارپایه کوتاه یا جعبه در مقابل توالت بگذارید تا او بتواند به راحتی برای شستن دست هایش در دستشویی از آن استفاده کند.

ادرار و مدفوع کودک در مکان نامناسب و بازی با آن

برای والدین ناراحت کننده تر و نگران کننده تر از این مسئله نیست که کودکشان با ادرار یا مدفوعش بازی کند. معمولاً چنین مسئله ای را برای نخستین بار می توان در سن 18 تا 30 ماهگی مشاهده کرد و این درست زمانی است که کودک به اعمال بدن خود توجه می کند.

اگر کودکتان هنوز توالت رفتن را نیاموخته است ممکن است بی گناه باشد و به طور تصادفی دست در پوشک خود کرده و مدفوعش را محض کنجکاوی بیرون آورده باشد! دیدن کودک کنجکاوی که با انجام این کار لباس ها، رختخواب و محل بازی خود را کثیف می کند احتمالاً برای مادرش خوشایند نخواهد بود. کودکان بزرگتر معمولاً از مدفوع خود برای گذاشتن اثر دست و ردپا و نقاشی کشیدن در توالت استفاده می کنند. گاهی وقتی کودک در وان آب گرم حمام می کند وسوسه می شود که همانجا مدفوع کند و بعد آن قدر با مدفوعش بازی کند تا در آب حل شود.

همین کودک نه چندان بی گناه از روی کنجکاوی ممکن است بخواهد بداند تأثیر ادرار کردن بر دیوارهای خانه یا روی زمین و دست آخر، تأثیر این اعمال بر رفتار مادرش چگونه است.
کودک آموزش ندیده:
اگر کودک شما که هنوز آموزش توالت رفتن را ندیده است مدفوعش را از شلوارش بیرون می آورد و یا شلوارش را پایین می کشد و ادرار می کند می توان چنین پنداشت که کودک شما برای آموزش توالت رفتن اعلام آمادگی می کند.
ولی اگر می اندیشید کودک هنوز آمادگی آموختن توالت رفتن را ندارد اولین باری که این اعمال را انجام داد با صدای محکم ولی خونسرد بگویید ((نه! نکن)) و بکوشید به سرعت جلوی او را بگیرید و یا پس از انجام این عمل خیلی زود خودتان را به او برسانید.
برای اینکه دیگر این اتفاق نیفتد لباس هایی به او بپوشانید که درآوردن آن ها یا دسترسی به پوشک برای کودک سخت باشد. هنگام بازی کردن او را بیشتر زیرنظر بگیرید. وقتی کودک می خواهد بخوابد یا چرت بزند یک اسباب بازی یا عروسک به دست او بدهید و بگویید وقتی بیدار شد با آن بازی کند. اصلاً اسم پوشک و مدفوع و شلوار را نبرید.
کودک آموزش دیده:
اگر کودک شما توالت رفتن را آموخته است باید طور دیگری عمل کنید. دفعات اول را تصادفی فرض کنید. اگر کودک در محل نامناسب ادرار کرد و یا با مدفوعش به بازی پرداخت طوری رفتار کنید که انگار این بار تصادفی بوده و دیگر تکرار نمی شود. اولین بار که چنین اتفاقی افتاد زیاد سخت نگیرید ولی از کودک بخواهید به شما نشان دهد برای ادرار کردن کجا باید برود.
توالت رفتن درست را با هم تمرین کنید. از کودک بخواهید به طور تمرینی به سوی توالت بدود و بر روی آن بنشیند.
برای درست توالت رفتن کودک را تشویق کنید. بکوشید توالت رفتن را برای کودک کمی جالب تر کنید مثلاً به عنوان بازی کمی دستمال توالت را در چاهک توالت غرق کنید به کودک اجازه دهید تا دلش می خواهد با چیزهایی مثل خمیر بازی، گل کوزه گری، ماسه دریا و... بازی کند تا نیازی به بازی با مدفوعش نداشته باشد.

تغذیه کودک و توصیه های بهداشتی

شیرخواران از یک سالگی به بعد، علاوه بر غذاهایی که خوردنشان را در سال اول زندگی یاد گرفته اند، هم سفره دیگر اعضای خانواده می شوند و می توانید از غذاهایی که برای خودتان تهیه می کنید به آنان نیز بدهید اما از آن جایی که این کودکان رشد سریع دارند و مقاومت کافی در مقابل بسیاری از بیماری ها را هم ندارند و دندان هایشان نیز کامل نشده است، بنابراین باید در غذا دادن به آن ها، سه شرط اساسی زیر را رعایت کرد:

  • غذاهایشان کم حجم، پرانرژی و زود هضم باشد.
  • به دفعات زیاد در اختیار آنان قرار داده شود.
  • اصول بهداشتی در تهیه غذای آنان رعایت شود.

حفظ تمیزی در هنگام غذا خوردن کودک

پیش بند و لوازمی که به راحتی شسته می شوند به شما کمک می کنند تا در موقع غذا خوردن کودک راحت تر باشید.

از آنجایی که کودک به تازگی وارد سفره شده است کمی طول می کشد تا آداب غذا خوردن را بیاموزد بنابراین لازم است تا تمامی اعضای خانواده صبر و همکاری مناسب را با او داشته باشند.

این وروجک کوچولوی کنجکاو شروع به استفاده از قاشق می کند و قطعاً در ابتدای کار بیشتر حجم غذای موجود درون قاشق را روی لباس یا سفره می ریزد برای جلوگیری از کثیف شدن لباسش می توانید پیش بند بزرگی برای کودک تهیه کنید به طوری که تمام سطح سینه و روی پاهای او را بپوشاند تا دیگر نیاز نباشد بعد از هر غذا خوردن تمام لباس های او را بشویید. هم چنین می توانید زیرانداز بزرگی زیر کودک پهن کنید تا در هنگام غذا خوردن فرش را کثیف نکند. از آنجایی که کودک به تازگی شروع به استفاده از قاشق کرده است بهتر است از قاشق های کوچک تر و گودتر برای او استفاده کنید تا حجم کمتری از غذا را بریزد.

نکات مربوط به استفاده از غذاهای آماده

غذاهای آماده از غذاهای خانگی گران تر می باشند اما برای استفاده در مواقع شتاب یا در سفر بسیار راحت تر هستند. در هنگام استفاده از این غذاها به اصول زیر توجه داشته باشید:

  • محتویات موجود در غذا را که روی برچسب آن ذکر شده است مطالعه کنید. این لیست بر اساس میزان موجود ماده درون غذا تهیه می شود بنابراین اگر روی برچسب اولین ماده ذکر شده در آن آب باشد باید بدانید که این غذا خاصیت چندانی ندارد.
  • از مصرف غذاهایی که شکر یا نشاسته به آن ها افزوده شده است خودداری کنید. چرا که احتمال فساد در اینگونه غذاها بیشتر است.
  • اضافه کردن نمک یا منوسدیم گلوتامات در غذاهای کودکان غیرقانونی است.
  • توجه داشته باشید که بسته بندی غذا کاملاً سالم باشد. در صورت وجود هرگونه شکافی روی بسته بندی می تواند به آلودگی مواد غذایی منجر شود.
  • اگر قصد دارید مقداری از غذا را نگه دارید تمام آن را به کودک ندهید آلوده شدن غذا با بزاق کودک موجب ورود باکتری به آن می شود.
  • اگر بسته بندی غذای آماده را باز کرده اید بیش از دو روز آن را در یخچال نگه ندارید و به تاریخ مصرف آن نیز توجه داشته باشید.
  • هرگز غذا را در کنسرو باز شده نگاه ندارید آن را به ظرف دیگری انتقال دهید، درب ظرف را بسته و در یخچال بگذارید.

مسائل شایع دوران کودکی و توصیه های مربوط به آن

کودکان سرماخورده

در کودکانی که به صورت انحصاری تا پایان شش ماهگی با شیر مادر تغذیه می شوند احتمال ابتلا به سرماخوردگی و سایر بیماری های عفونی بسیار کم است. اما بعد از شش ماهگی به عللی که توضیح داده شد کودک ممکن است در معرض ویروس ها و باکتری ها قرار بگیرد. یکی از این ویروس ها، ویروس سرماخوردگی است که با علایم مختلفی همراه است. این ویروس می تواند از دیگر اعضای خانواده به راحتی از راه سرفه، عطسه، حرف زدن و بوسیدن به کودک عزیزمان سرایت کند. از این رو با رعایت نکات بهداشتی از قبیل شستن مرتب دست ها، شستشوی وسایل بازی کودک و زدن ماسک می توان از بروز سرماخوردگی در کودک نوپای خود جلوگیری کرد.

علایم و نشانه های سرماخوردگی در کودکان

علایم سرماخوردگی در کودکان معمولاً با گرفتگی یا آبریزش بینی، گلودرد، سرفه، عطسه، تب، احساس کوفتگی و بدن درد در کودک همراه است که در یک یا سه روز اول بهبود پیدا می کند. اگر بیماری تا سه روز بهبود پیدا نکرد به تدریج ترشحات بینی کودک غلیظ تر و به رنگ زرد یا سبز در می آید. مادران عزیز در صورت بروز هر یک از علایم فوق، کودک خود را فوراً نزد پزشک ببرید و از درمان خانگی و خودسرانه خودداری کنید. در کودکان زیر دو سال مصرف داروهای سرماخوردگی و ضدسرفه ممنوع است و گاهی اوقات سهل انگاری مادر منجر به مرگ کودک نیز خواهد شد. از این رو توصیه می شود بدون نسخه ی پزشک از دادن هر گونه آنتی بیوتیک، آسپرین و حتی درمان های گیاهی به کودک خود خودداری کنید. مواد موجود در این داروها ممکن است برای کودک خطرناک بوده و عوارضی همچون بی خوابی و یا بیش فعالی را در کودک ایجاد می کند. پزشک در صورت صلاح دید برای کاهش تب و تسکین دردهای کودک متناسب با سن و علایم، ممکن است برای او استامینوفن و یا ایبوپروفن تجویز کند. در این صورت تا پایان دوره ی بیماری، دستور پزشک را اجرا کنید.

توصیه های خانگی در مورد سرماخوردگی کودکان

توجه: به یاد داشته باشید سرماخوردگی نیاز به درمان آنتی بیوتیکی ندارد. آنتی بیوتیک ها دوره سرماخوردگی را کوتاه و آن را درمان نمی کنند.

با رعایت توصیه های زیر می توانید به فرزندتان کمک کنید حس بهتری داشته باشد:

  • اگر کودک تب دارد، برای رفع تب و ناراحتی، استامینوفن یا بروفن به کودک بدهید.
  • به هیچ بیمار زیر 20 سالی که بیماری ویروسی دارد نباید آسپرین داد.
  • برای آبریزش بینی، اگر کودکتان می تواند تشویقش کنید که فین کند. به او نگویید دماغش را بالا نکشد. این کار در واقع راه خوبی برای تمیز کردن مجرای بینی است و باعث می شود عفونت به گوش یا سینوس ها گسترش نیابد. در کودکان کوچکی که نمی توانند فین کنند و بینی شان را تمیز کنند، افشانه آب نمک (سالین) بینی که از داروخانه قابل خرید است، می تواند به تمیز کردن بینی کمک کند.
  • از افشانه های ضد احتقان بینی برای کودکان استفاده نکنید.
  • برای رفع انسداد بینی، در حالی که کودک به پشت خوابیده، 3 قطره آب گرم در هر یک از سوراخ های بینی بریزید. پس از 1 دقیقه، از کودک بخواهید فین کند. هر اندازه که لازم می دانید می توانید این کار را تکرار کنید.
  • نباید سرفه خلط دار یا مرطوب را سرکوب کرد زیرا این نوع سرفه اخلاط سینه را پاک می کند. خوردن چند جرعه مایعات گرم به آرام شدن سرفه کمک می کند. آب گرم با شکر یا آبمیوه گرم مثل شربت لیمو یا سوپ جوجه گزینه های خوبی هستند.
  • استفاده از مایعاتی مانند آب، آبمیوه، سوپ رقیق شده ی مرغ و فرنی در کاهش دوره ی بیماری مؤثر خواهد بود.
  • می توانید از یک بخور سرد در محیط خانه برای مرطوب شدن هوا استفاده کنید تا کودک بتواند به راحتی نفس بکشد.

یادآوری مهم: دادن عسل در کودکان زیر یک سال به علت ایجاد مسمومیت غذایی ممنوع است. از قطره ها و اسپری های ضد احتقان بینی برای رفع گرفتگی بینی کودک استفاده نشود. مصرف شربت های ضد سرفه در کودکان زیر دو سال ممنوع است. این موارد تأثیری در روند بهبود سرفه در دوران سرماخوردگی ندارند.

تب در کودکان

تب یا درجه حرارت بالاتر از دمای طبیعی بدن معمولاً علامت یک عفونت است و به خودی خود یک بیماری به شمار نمی آید. تب یکی از راه های جنگیدن بدن با عفونت هاست. اگر تب مشکلی ایجاد نکند، درمان آن هم ضرورت ندارد هرچند با درمان تب معمولاً بیمار احساس بسیار بهتری خواهد داشت. با توجه به اینکه تب نشانه ای از جنگیدن بدن با عفونت است و پیشگیری بهتر از درمان است پس بهتر است با رعایت اصولی مانع از گسترش عفونت شویم. اگر تب بالا باشد یا ادامه دار شود، مراجعه به پزشک لازم خواهد بود.

توجه: کودکان کمتر از 3 ماه باید برای هرگونه تبی به پزشک مراجعه کنند.

 

 

طبیعی

تب

تب بالا

دمای دهانی                 

تا 5/37

39 ـ 5/37

بیش از 39

دمای مقعدی

تا 38

5/39 ـ 38

بیش از 5/39

 

 

 

 

 

 

 

 

چگونه دمای بدن اندازه گیری می شود؟

برای اندازه گیری دمای بدن باید ابزار مناسب در اختیار داشته باشید. شما نمی توانید به اندازه گیری دما با لمس پیشانی با دست اعتماد کنید. ما توصیه می کنیم یک دماسنج الکترونیک یا جیوه ای تهیه کنید. بهترین راه اندازه گیری دما در نوزادان و کودکان استفاده از دماسنج زیر بغل است. پیش از آنکه از دماسنج استفاده کنید آن را بچرخانید تا ستون جیوه یا الکل را درونش ببینید. درجه حرارت بدن کودک بین 4/36 ـ 35 درجه سانتی گراد (درجه حرارت زیر بغل) نیز نشانه سردی بدن است که باید از طریق تماس پوست با پوست گرم نگه داشته شود. در صورت عدم افزایش درجه حرارت بدن نوزاد در عرض 2 ساعت دوباره تب او را ارزیابی کنید. در بزرگسالان و کودکان بزرگ تر می توان از دمای دهانی استفاده کرد.

ممکن است دمای دهان به غلط بالا یا پایین باشد؛ بسته به اینکه به تازگی نوشیدنی گرم یا سرد مصرف شده باشد. اگر مایعی نوشیده شده است حدود 10 دقیقه صبر کنید، سپس از راه دهان دمای بدن را اندازه گیری کنید. تنفس هم دهان را خنک می کند. اطمینان پیدا کنید که دماسنج جیوه ای را پیش از استفاده تکان داده اید و محل ستون مایع درون آن زیر 37 درجه سانتی گراد است. در کودکان خردسال که برای اندازه گیری دهانی دمای بدن همکاری نمی کنند یا ممکن است دماسنج را گاز بگیرند، اندازه گیری دمای زیر بغل لازم می شود. اندازه گیری دمای مقعدی در کودکان توصیه نمی شود.

چگونه دمای زیر بغل اندازه گیری می شود؟

-از یک دماسنج دهانی استفاده کنید.

- دماسنج را زیربغل قرار دهید.

- بازو را نزدیک سینه قرار دهید.

- به طور معمول 5 دقیقه منتظر بمانید.

- سپس دماسنج را درآورده و عدد را بخوانید.

درجه حرارت زیربغل معمولاً 5/0 درجه پایین تر از درجه حرارت از راه دهان است.

چگونه دمای دهانی اندازه گیری می شود؟

دماسنج دهانی را زیر یکی از طرف های زیر زبان بگذارید و به سمت عقب برانید.

اطمینان پیدا کنید که دماسنج با لب ها نگه داشته شده است و نه دندان ها.

دما را پس از 3 دقیقه که دماسنج در دهان بود، بخوانید.

اگر بینی کودک گرفته و نمی تواند از راه بینی تنفس کند، ابتدا بینی اش را تمیز کنید. تنفس دهانی هنگام اندازه گیری دهانی دما باعث پایین نشان دادن دما به غلط می شود.

دمای زیر بغل و دمای پوست دقیق نیستند و توصیه نمی شوند.

توصیه های خانگی در مورد تب در کودکان

  • هنگامی که کودکتان تب دارد، لباس سبک تنش کنید و با پتو او را نپوشانید.
  • اگر کودک شروع به لرزیدن کند، تا پایان لرز لباس گرم به تنش کنید، پس از پایان لرز لباسش را کم کنید.
  • اگر کودک ناخوش است یا دمای بدنش بالاست، هر 4 ساعت یک بار به او استامینوفن بدهید. بروفن را می توان به جای استامینوفن در کودکان بالای 6 ماه تجویز کرد.

توجه: آسپرین در افراد زیر 20 سال نباید استفاده شود.

  • اگر کودک داروی مسکن یا تب بر را استفراغ می کند، می توانید از شیاف استامینوفن به جای داروی خوراکی استفاده کنید.
  • کودک را تشویق کنید مایعات فراوانی بنوشد.
  • هر 4 ساعت دمای بدن کودک را اندازه گیری کنید و نیز هر زمان حس می کنید تب بیشتر شده، دمای بدن او را اندازه گیری کنید.

توصیه های خانگی در مورد آبریزش بینی

کودکان سوراخ های بینی کوچکی دارند و نمی توانند به خوبی فین کنند. بنابراین برای تمیز کردن و تخلیه ترشحات بینی به کمک نیاز دارند. کودکان زیر 3 ماه نمی توانند از راه دهان تنفس کنند. از آنجا که این کودکان تنها از راه بینی تنفس می کنند، گرفتگی بینی مشکلی جدی است که خوردن را برای شیرخوار سخت و ناخوشایند می کند.

  • محیط گرم و مرطوب بهترین شرایط را برای شل شدن ترشحات و امکان بیرون آمدن آن از بینی فراهم می کند.
  • نوشیدنی های گرم به شل شدن ترشحات و بیرون آمدن آن ها از بینی کمک می کنند. ممکن است متوجه شوید که پاک کردن ترشحات بینی پس از وعده غذایی کودک آسان تر است. (در سنین بالاتر)
  • داروهای ضد احتقان برای کودکان وجود دارد که نتایج استفاده از آن ها متفاوت است. ولی استفاده از آن به مدت 1 تا 3 روز می تواند به کودک به خصوص اگر به سختی سرماخورده باشد، کمک کند. (در سنین بالاتر)
  • از دود سیگار، غذای سرخ کرده و... اجتناب شود.
  • مصرف مایعات افزایش داده شود.
  • قطره بینی کلروسدیم و فین گیر به شل شدن ترشحات و امکان تخلیه آن ها کمک می کند. روش استفاده از آن ها را از پزشک اطفال بپرسید.

توصیه های خانگی در مورد سرفه

  • برای تب خفیف و ناخوشی از مسکن ها مانند استامینوفن استفاده کنید.
  • اگر کودک آبریزش بینی دارد به قسمت توصیه های مربوط به آبریزش بینی مراجعه نمایید.
  • بخور سرد می تواند به کاهش تورم راه های هوایی فوقانی که باعث آزردگی و به دنبال آن سرفه می شود، کمک کند. در معرض هوای خنک شب یا بخور ناشی از دوش سرد قرار گرفتن کودک می تواند باعث بند آمدن سرفه ظرف 10 تا 15 دقیقه شود. این کار را می توان در صورت نیاز تکرار کرد. اگر در کاهش علایم موفق نبودید در بیمارستان درمان دارویی اختصاصی برای این موقعیت وجود دارد.
  • از قرار گرفتن کودک در معرض دود سیگار یا دیگر مواد محرک محیطی جلوگیری کنید.
  • به شیردادن (چه شیر مادر، چه شیر با شیشه) به شیرخوار ادامه دهید. بالا بردن تعداد دفعات شیردهی و کم کردن حجم هر وعده ممکن است به تحمل بهتر کودک کمک کند.

توصیه های خانگی در مورد تهوع و استفراغ

اگر کودک شما یکبار استفراغ کرد، 2 ساعت به وی آب و غذا ندهید تا معده استراحت کرده و کارکرد طبیعی خود را بازیابد. اگر دوباره استفراغ کرد باید برای پیشگیری از کم آبی اقدام کنید. به یاد داشته باشید کلید مراقبت از کودک دچار استفراغ، دادن مقادیر کمی مایع به طور مرتب و مکرر است. این کار معمولاً استفراغ را مهار می کند. از یک قطره چکان، قاشق یا فنجان می توانید با توجه به راحتی کودک برای دادن مایعات، استفاده کنید. هر 20 تا 30 دقیقه حدود 30 سی سی مایعات بدهید.

بسیاری از متخصصان توصیه می کنند که همه غذاها و نوشیدنی ها را قطع کنید و تا قطع استفراغ از «مایع جبران کم آبی» (او آر اس) به کودک بدهید. درست است که این روش برای پیشگیری از کم آبی مطلوب است ولی بسیاری از والدین به دلیل مزه ناخوشایند این مایعات خوراندن آن به کودک را دشوار می یابند. بعضی والدین این محلول را منجمد کرده و در مواقع مورد نیاز به شکل بستنی یخی به کودک می دهند. اگر استفراغ یا اسهال خفیف باشد، به نظر می رسد مایعات برای شروع مناسب باشند؛ مایعاتی مانند آب، آب سیب، آب گلابی، بستنی یخی و عرق زنجبیل.

اگر کودک اسهال دارد، آبمیوه را با حجم برابر با آب مخلوط کنید و سپس به کودک بدهید. اگر استفراغ ادامه یابد، توصیه این است که از مایعات جبران آب (او آر اس) استفاده کنید. استفاده از رژیم مایعات، تنها به مدت 24 ساعت قابل قبول است. پس از آن باید از مایع جبران کم آبی استفاده کرد. اگر شما نتوانید از این مایعات به کودک خود بدهید و تهوع و استفراغ کودک بیش از 4 ساعت استمرار یابد، باید به پزشک مراجعه کنید. کودکان مبتلا به استفراغ و اسهال باید از نظر علایم کم آبی، به دقت تحت نظر باشند.

توصیه های خانگی در مورد اسهال کودکان

هدف در مراقبت از کودک مبتلا به اسهال آن است که به کودک به اندازه کافی غذا و مایعات برسانیم تا از رخداد کم آبی پیشگیری شود. غیر از این، هیچ درمان اختصاصی دیگری برای اسهال ویروسی وجود ندارد.

  • تغذیه با شیر مادر را متوقف نکنید. در هر زمان ممکن، تغذیه با غذای جامد و مایعات را انجام دهید.
  • اگر مدفوع کودک خیلی آبکی یا بسیار کم فاصله است. بین وعده های غذایی، مایعات اضافی به وی بنوشانید.
  • بسیاری از متخصصان استفاده از مایعات جبران کم آبی مثل (او آر اس) را برای پیشگیری از کم آبی از ابتدا توصیه می کنند. ما هم موافقیم که این کار بسیار مطلوب است؛ ولی مزه (او آر اس) نوشاندن آن را به قدر کافی در کودکی که تشنه نیست، دشوار می کند. ولی اگر خنک باشد تحمل آن آسانتر است.
  • توصیه می کنیم برای اسهال خفیف و با فواصل زیاد، از آب یا آبمیوه رقیق (مخلوط با نسبت برابر آب و آبمیوه) برای مدت کوتاهی استفاده شود.

در اسهال خفیف با اجابت مزاج گاه به گاه، استفاده از مایعاتی که کودک از خوردن آن لذت می برد و به راحتی آن را می نوشد راه مطمئنی است. آبمیوه ها باید با حجم مساوی با آب، مخلوط شوند. سوپ ها (سوپ جوجه یا آب گوشت) یا عرق زنجبیل را می توان مدت کوتاهی استفاده کرد. به یاد داشته باشید که هر رژیم حاوی فقط مایعات، تنها 24 ساعت قابل قبول است. پس از این مدت باید به کودک مایعات جبران کم آبی به علاوه غذای جامد داد. ما توصیه می کنیم دست کم در هر ساعت به کودک 90 تا 180 میلی لیتر، مایعات داد. گاهی استفاده از قاشق یا قطره چکان می تواند به کودک در خوردن مایع، کمک کند.

اگر کودک استفراغ هم می کند یا اسهال مستمر و شدید دارد، توصیه ما دادن (او آر اس) به کودک است. هنگامی که دوباره غذا را شروع می کنید. بعضی از متخصصان توصیه می کنند که با غذای نرم و سبک مثل پلو، حریره، موز خرد شده، پوره سیب زمینی و نان آغاز کنید. ما توصیه می کنیم به کودکان از غذای سالمی که دوست دارند بدهید، به قدری که تهوع پیدا نکنند تا به تدریج طی 1 تا 2 روز به رژیم طبیعی برگردند.

اگر اسهال 5 تا 7 روز طول بکشد، شیر بدون لاکتوز یا شیرهای مصنوعی با پایه سویا را می توانید چند روز امتحان کنید و ببینید اسهال کمتر می شود یا نه. اگر نمی توانید کودکتان را وادار کنید به اندازه لازم مایع بنوشد یا احساس می کنید که از دست رفتن مایعات بیش از میزان جبران آن است، باید به پزشک مراجعه کنید.

توجه

اگر احساس می کنید کودک به اندازه ای که مایع دفع می کند، مایع نمی نوشد، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

مهم ترین مسئله این است که کودک را از نظر نشانه های کم آبی پایش کنید.

توصیه های خانگی در مورد گلودرد کودکان

  • قرص های مکیدنی در کودکان بالای 2 سال که امکان مکیدن دارند، می تواند به رفع خشکی و سوزش گلو کمک کند مشروط براینکه کودک بتواند یک آبنبات سفت را بمکد.
  • نگذارید کودک در معرض دود سیگار قرار بگیرد.
  • کودک نباید ورزش و بازی کند و باید به خوبی استراحت کند. به کودک مایعات اضافی بدهید. اگر دستگاه بخور سرد دارید، از آن استفاده کنید.
  • اگر کودکتان شیرخوار است، شیردهی را قطع نکنید. ممکن است لازم شود دفعات تغذیه را افزایش دهید.
  • شستن دست ها می تواند از گسترش عفونت پیشگیری کند.
  • به کودک خود مایعات گرم فراوان بدهید که به بهتر شدن حس گلودرد کمک می کند.
  • به کودکان بزرگتر از 1 سال سه بار در روز یک قاشق چایخوری عسل بدهید، به کودکان کمتر از 1 سال عسل ندهید.
  • به کودکتان مایعات فراوان بدهید. در چند روز اول شاید برای کودکتان راحت تر باشد که غذاهای نرم یا سوپ بخورد.
  • قرقره یا ترکیبات بی حس کننده می توانند درد ناشی از گلودرد را کم کنند و مشکلات خوردن را کاهش دهند. قرقره آب نمک (نصف یا 1 قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان کوچک آب گرم حل کنید) می تواند تا حدی گلودرد را رفع کند و می توان چند بار در روز آن را تکرار کرد. کودکان کوچک تر ممکن است نتوانند به درستی قرقره کنند و اگر احتمال می دهید که محلول نمک را قورت دهند، میزان نمک را به نصف تا یک چهارم قاشق چایخوری تقلیل دهید. اگر قرقره کردن خیلی دردناک است یا کودک دچار حالت خفگی هنگام قرقره می شود، از قرقره کردن صرف نظر کنید. می توانید محلول قرقره را از داروخانه ها تهیه کنید. این داروها معمولاًً حاوی فنول و یک طعم دهنده هستند. ما به تجربه دریافته ایم اگر پیش از غذا از این افشانه ها استفاده شود، کودک بهتر غذا می خورد.

خاک بازی و آب بازی کودک و توصیه های بهداشتی

بسیاری از بازی های کودکان با کثیف کاری و زحمت و استرس برای بزرگترها همراه است اما شما به عنوان یک بزرگتر باید از اهمیت این بازی ها برای شکوفایی خلاقیت و آموزش کودکان آگاه باشید. کودکان به سرعت یاد می گیرند و در صورتی که همراه با بازی، آموزشی به آن ها داده شود به سرعت آن را فرا می گیرند. بازی هایی که با کثیف کاری همراه هستند به خاطر درگیر کردن حواس پنجگانه کودک بسیار با ارزش هستند. کودک می تواند احساس لامسه، بویایی، دیداری و حتی چشایی را در نتیجه اینگونه بازی ها تجربه کند. به خاطر اهمیت این بازی ها سعی کنید از ریخت و پاش و کثیف کاری کودک نترسید، برای این منظور می توانید یک لباس راحت به او بپوشانید. هم چنین محلی که برای بازی در نظر می گیرید جایی باشد که بعد از بازی به راحتی بتوانید آنجا را تمیز کنید. حمام، بالکن و یا حیاط محل هایی مناسب برای اینگونه بازی ها هستند.

خاک بازی کودک

در میان اسباب بازی های کودکان هیچ چیز به اندازه بازی با گِل یا خمیر برای بچه ها لذت بخش و سرگرم کننده نیست. کودکان با گِل می توانند خلاقیت خود را شکوفا کرده و به ساخت تصورات و تخیلات خود بپردازند. نتیجه این بازی بالا رفتن اعتماد به نفس و تقویت قوه تخیل کودکان است.

برای تهیه گِل، خاک رس را در ظرفی ریخته و روی آن آب بریزید به طوری که سطح آب در ظرف از سطح خاک رس بالاتر باشد، سپس مدت ۲۴ ساعت صبر کنید تا خیس خورده و بعد با ورز دادن و مالش آن را به صورت خمیر در آورید. خاک رس را می توانید از محله هایی که مغازه کوزه گری است یا مغازه های اسباب بازی فروشی تهیه کنید. آن را برای کودک داخل ظرفی که کمی ارتفاع دارد بریزید، می توانید از یک لگن بزرگ برای این منظور استفاده کنید.

ماشین های بازی را داخل ظرف در اختیار کودک قرار دهید تا روی گِل ها جاده سازی و خاک برداری کند. چند عدد سنگ، چوب و برگ هم می توانید در کنار این مواد داخل ظرف قرار دهید. مطمئناً کودک شما از این بازی لذت خواهد برد مخصوصاً اگر یک پسر بچه عاشق ماشین باشد.

بعد از این بازی طبیعتاً کودک حسابی کثیف شده است. قبل از حمام کردن و تمیز کردن او ظرف آبی را با آب و صابون یا شامپو پر کرده و آن را در اختیار کودک قرار دهید تا وسایلی که در این بازی از آن ها استفاده کرده و کثیف شده اند را داخل آب و کف بشوید. می توانید اسفنج یا مسواک نرمی را در اختیار کودک قرار دهید و از او بخواهید با کشیدن آن به وسایل آن ها را تمیز کند. اگر هوا گرم است این فعالیت را در فضای باز مثل حیاط یا بالکن انجام دهید و در صورتی که هوا سرد است این بازی را داخل حمام با کودک انجام دهید.

آب بازی کودک

بازی با آب و کف یکی از بازی های حسی و خلاقانه برای کودکان به شمار می رود. اکثر کودکان از بازی با آب و کف لذت می برند و شما می توانید از این طریق مفاهیم و مطالب زیادی را به آن ها آموزش دهید. آب بازی باعث تسکین عصبانیت های کودک شده و کودک از طریق آن از ناراحتی ها، فشارها و تنش ها رهایی یافته و احساس آرامش می کند.

اگر نظم و نظافت برای شما مهم است و تا به امروز محدودیت های زیادی برای بچه ها به خاطر آن ایجاد کرده اید باید بدانید که قدرت خلاقیت را از کودک خود گرفته اید. در زمان و مکان های مناسب به کودک اجازه فعالیت ها و بازی هایی مثل خاک بازی، گِل بازی، آب بازی و خمیر بازی، کف بازی و بازی با آرد و بازی با برنج های رنگی را داده و شاهد رشد و پیشرفت خلاقیت کودک خود باشید و به این ترتیب با رعایت نکات بهداشتی ساده مانع رشد و شکوفایی استعدادهای کودک خود نشوید.

توصیه های بهداشتی در رابطه با نگهداری حیوان خانگی

برخی از بچه ها و البته خانواده هایشان علاقه وافری به نگهداری از حیوان خانگی از خود بروز می دهند و خوششان می آید با حیوانات بازی کنند. در این میان پدر و مادر نمی دانند بهترین روش کدام است و آیا می توان هم حیوان خانگی داشت و هم کودک سالمی داشت!

مراقب آلرژی باشید

در عین حال که حیوانات باعث خوشحالی کودکان می شوند، می توانند برخی بیماری ها را هم ایجاد کنند و باعث طولانی شدن بیماری شوند. شایع ترین بیماری که ممکن است با حضور حیوانات مرتبط باشد، آلرژی است. اگر کودکی از زمان طفولیت با حیوانات خانگی تماس داشته باشد، زمینه ایجاد آلرژی (حساسیت) در او افزایش می یابد.

آلرژی به حیوانات خانگی، واکنش سیستم ایمنی بدن نسبت به پوست، بزاق، ادرار یا مدفوع حیوانات است. به این معنا که اگر کودکی که نسبت به حیوانات آلرژی دارد، بقایای بدن حیوان را تنفس کند یا با بزاق، مو، پوست یا مدفوع حیوان تماس پیدا کند، سیستم ایمنی بدن او اعلام خطر کرده و هیستامین و ده ها ماده شیمیایی دیگر را برای مبارزه با ماده آلرژی زا آزاد می کند.

حساسیت‌هایی که باید منتظرشان باشید

حساسیت به حیوانات معمولاً به صورت علایم تنفسی است. در این حالت کودک سرفه های مکرر دارد که شب ها تشدید می شود. نشانه هایی از قبیل خارش، چشم های اشک آلود و قرمز، جوش، آبریزش بینی، عطسه، سرفه یا خس خس سینه که در طول سال رخ می دهد، می تواند نشانه هایی از آلرژی نسبت به حیوان خانگی ‌باشد. هرچند تعیین اینکه آیا آلرژی کودک ناشی از حیوان خانگی یا چیز دیگری است، کمی دشوار است. گاهی اوقات هم ممکن است علایم به صورت کهیر خود را نشان دهد. توصیه می شود اگر در خانواده ای کودکی با زمینه حساسیت و علایم تنفسی یا پوستی وجود دارد از نگهداری حیوانات خانگی خودداری شود تا علایم تشدید نشود.

توکسوپلاسموز خطرناک است

در نگهداری حیوانات گاهی اوقات علایم برخی بیماری ها در کودکان مشاهده می شود. چنانچه فضولات گربه یا سگ و هم چنین پرندگان در فضای خانه پخش شود، می تواند ایجاد بیماری به نام توکسوپلاسموز کند. توکسوپلاسموز بیماری است که در اثر انگل «توکسوپلاسما» ایجاد می شود و در مدفوع آن ها وجود دارد. انگل خونی «توکسوپلاسما» در بیشتر گربه های ولگرد مشاهده می شود و درصورت خارج شدن گربه خانگی از منزل و معاشرت با گربه های ولگرد احتمال آلوده شدن آن بسیار است. چنین گربه ای باید به صورت دوره ای تحت درمان باشد. گاهی اوقات این حیوانات در باغچه منزل اجابت مزاج می کنند و آلودگی به خانه منتقل شده و کودک را مبتلا می کند. این انگل بعد از گردش در خون در غدد لنفاوی حتی در مغز ایجاد تومور می کند. ضمن آنکه می تواند به صورت تشنج نیز بروز کند.

این توصیه ها را جدی بگیرید

  • سعی کنید حیوان را هنگامی که هوا مناسب است در خارج از خانه نگه دارید. اگر حیوان داخل خانه است به او اجازه ندهید نزدیک اتاق خواب کودکی که آلرژی دارد، برود.
  • می توانید از صافی هوا یا تهویه مطبوع برای کاهش گردش مواد آلرژی زا در سراسر خانه استفاده کنید و در جاروبرقی فیلترهای HEPA قرار دهید.
  • با جارو کردن مداوم، گردگیری و شست و شو خانه را پاک نگه دارید.
  • پس از هر بار تماس با حیوان دست‌های تان را کاملاً بشویید.
  • فضولات سگ و گربه را روزانه از حیاط جمع کنید به خصوص در نواحی ای که کودکان و حیوانات در آن بازی می کنند.
  • مراجعه مرتب به دامپزشک از بروز بسیاری از بیماری ها جلوگیری می کند.
  • جمع آوری فضولات باید با دستکش های مخصوص انجام شود تا پخش نشود.

آموزش عادات و نکات بهداشتی به کودکان

آموزش بهداشت و نظافت هرقدر از سن پایین تری آغاز شود بهتر است و بهترین راه آموزش کودک نیز نشان دادن نمونه به اوست. دست های خود را نیز همزمان با دست های کودک بشویید. دست هایتان را صابون زده و به هم بمالید بعد هر یکی دست دیگری را بشوید. در آخر دست هایتان را کنار دست های کودک نگه دارید تا ببینید دست چه کسی تمیزتر شده است. اگر کودک از زبری لیف شکایت دارد بگذارید این کار را با اسفنج انجام بدهد.

به کودک تفهیم کنید که بعد از هربار رفتن به دستشویی باید دست ها شسته شوند. شما باید این کار را از همان زمانی که کودک از لگن استفاده می کند آغاز کنید و هربار این کار را همراه با کودک انجام دهید. قبل از خوردن غذا نیز باید همین کار را انجام دهید. توجه داشته باشید که کودک قبل از خوردن غذا و بعد از بازی با حیوانات خانگی دست هایش را بشوید.

او را تشویق کنید تا این کار را خودش انجام دهد. توجه داشته باشید که قد کودک به دستشویی و توالت به خوبی برسد. این کار به راحتی با استفاده از یک چهارپایه کوتاه ممکن است. ضمناً توجه داشته باشید که کودک بداند کدام شیر آب داغ و کدام یک آب سرد است.

پرورش عادات بهداشتی مناسب در بچه ها

تنها به فرزندتان نحوه دوچرخه سواری یا بازی کردن را آموزش ندهید، آموزش عادت های بهداشتی مناسب به فرزندتان از اهمیت بسیاری برخوردار است. بهداشت شخصی می تواند شامل چگونگی شستشوی دست ها، حمام کردن، مسواک زدن، شانه زدن و دستشویی رفتن، باشد. رایج ترین مشکلات مربوط به سلامت، ناشی از بازی با وسایل غیر بهداشتی و دست زدن به دهان قبل از شستشوی دست ها است. شستشوی دست ها در درجه اول کودکان را سالم نگه می دارد.

سعی کنید برایشان عادت شود

به فرزندتان کمک کنید تا شستشوی دست هایش بعد از فعالیت های خاصی مانند: دستشویی رفتن، بازی در پارک، بودن در خانه یک دوست، تبدیل به عادت شود. برنامه مشخص و منظمی برای حمام رفتن داشته باشید و به فرزندتان هر روز در مسواک زدن دندان ها و شانه کردن موهایش هنگام صبح و قبل از خواب، کمک کنید. اگر مسواک زدن، شانه کردن و حمام رفتن برای فرزندتان یک عادت شد، دیگر برای انجام این کارها به یادآوری از سوی شما کمتر نیاز دارد. یکی از مؤثرترین راه ها برای آموزش ثبات در بهداشت این است که شما به عنوان پدر و مادر، به طور منظم و در مقابل فرزندتان دست هایتان را بشویید، دندان هایتان را مسواک بزنید و موهایتان را شانه بزنید.

آگاهی دادن در مورد میکروب ها

به فرززندتان درباره میکروب ها به آرامی توضیح دهید، بدون این که او را بترسانید. به او آموزش دهید که همه میکروب ها بد نیستند ولی برخی از میکروب ها می توانند ما را مریض کنند. با فرزندتان درباره چگونگی رشد و گسترش سریع میکروب ها صحبت کنید. به آن ها بگویید، شستن دست ها، آن ها را ایمن نگه می دارد. به جای تمرکز صرف روی میکروب ها، بر کارهایی که بچه ها می تواند برای سالم ماندن خودش انجام دهد، تمرکز کنید.

آموزش بهداشت را سرگرم کننده کنید

نحوه آموزش مراقبت از بدن برای کودکان باید سرگرم کننده باشد نه سخت و طاقت فرسا. در ذیل ایده هایی خلاقانه برای آموزش بهداشت به کودکان آورده شده است:

  • وانمود کنید که یک میکروبِ کاراگاه هستید و از یک ذره بین برای بازرسی دست ها و دندان های فرزندتان استفاده می کنید. به او یک مأموریت برای شستن دست ها و مسواک زدن دندان هایش بدهید.
  • وقتی فرزندتان دارد دست هایش را می شوید به او بگویید دست های عروسکش را هم بشوید. از او بخواهید از عروسکش بپرسد که آیا می خواهد برای شستن دست هایش از صابون استفاده کند؟ به جای این که به فرزندتان به طور مستقیم آموزش دهید، این کار را به طور غیر مستقیم انجام دهید.
  • در فروشگاه به فرزندتان اجازه دهید که صابون و خمیردندانی را که قرار است از آن ها برای شستشوی بدن، دست ها و دندان هایش استفاده کند، خودش انتخاب کند. در فروشگاه ها انواع مختلفی از مواد شوینده مخصوص کودکان با طرح ها و رنگ های مختلف وجود دارد، برخی به شکل حیوانات و برخی دیگر معطر هستند. هنگامی که فرزندتان درگیر انتخاب این نوع محصولات می شود، احساس می کند که مسئول سلامت و بهداشت خود است.
  • از فرزندتان بخواهید یک عروسک انتخاب کند و آن را هنگام حمام کردن یا شستن دست ها به همراه داشته باشد. شما با یک صدای خنده دار و بامزه که با صدای خودتان متفاوت است به جای صدای عروسک صحبت کنید و نکات بهداشتی مورد نیاز را از زبان عروسک به فرزندتان آموزش دهید. برای مثال نحوه شستن قسمت های مختلف بدن در حمام را بدین نحو به او آموزش دهید. تأثیر آموزش نکات بهداشتی توسط یک عروسک در مقابل همان آموزش توسط والدینی که یک نکته را مدام تکرار می کنند، بسیار قابل توجه و متفاوت است.
کودک > نوپا > امور بهداشتی
1396/05/29
کارشناس مامایی خانم ناصری
S s s s s s 0
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی