h 1923
i 0
S 0

سبک زندگی بعد از بارداری

رعایت سبک زندگی سالم برای حفظ سلامت ازجمله مواردی است که به‌ ویژه در دهه های اخیر و با توسعه‌ یافتن و ماشینی‌ شدن جوامع انسانی به‌ شدت توصیه می شود چرا که بسیاری معتقدند تنها با رعایت سبک زندگی سالم مطابق توصیه هایی که پزشکان، روان شناسان و روان پزشکان می کنند، می توان سلامت روحی و جسمی را که هر دو لازم و ملزوم هستند حفظ کرد. دوران پس از زایمان می تواند سبک زندگی و بهداشت زنان را تحت تأثیر قرار دهد. سبک زندگی پس از زایمان شامل فعالیت فیزیکی، تغذیه و رفتارهای مرتبط با سلامت می باشد.

  •  ورود نوزاد به منزل
    •  معرفی نوزاد به دوستان و خانواده
  •  سلامت جسمی پس از زایمان
    •  خستگی پس از زایمان
    •  خواب پس از زایمان
      •  هماهنگ سازی خواب نوزاد و والدین
    •  کاهش وزن پس از زایمان
      •  ورزش
      •  تغذیه
    •  تغییرات پوستی
  •  سلامت روانی مادر پس از زایمان
    •  اندوه پس از زایمان
  •  ارتباط با فرزندان
    •  ارتباط کلامی مادر با نوزاد
    •  شیردهی
      •  فضای مناسب برای شیر دادن
      •  لباس مناسب برای شیر دادن
      •  برنامه های پیشنهادی برای شیر دادن
    •  پوشاک نوزاد
    •  ارتباط با کودک بزرگتر
  •  آیین همسرداری پس از زایمان
    •  آراستگی و معطر بودن
    •  مقاربت پس از زایمان
  •  مرخصی زمان شیردهی زنان شاغل
  •  بازگشت به کار پس از مرخصی زایمان

ورود نوزاد به منزل

آوردن کودک تازه به دنیا آمده از بیمارستان به خانه رویدادی شادی آفرین است، اما برای پدر و مادری که برای اولین بار بچه دار شدن را تجربه می کنند، می تواند با نگرانی هایی هم همراه باشد مثلاً اینکه نمی دانند چگونه باید بدون کمک پرسنل بیمارستان به تنهایی از نوزاد خود مراقبت کنند یا شیردهی به نوزاد نیز می تواند کمی باعث اضطراب والدین شود اما رعایت این توصیه ها می تواند این گذر از بیمارستان به خانه را آسان تر کند:

ـ به نوزاد لباس های راحت بپوشانید که مناسب آب و هوا باشد هم چنین به راحتی بتوان آن را به نوزاد پوشاند. برای بعد از زایمان خود نیز باید لباس گشادی انتخاب کنید تا در آن احساس راحتی کنید.

ـ برای حمل و نقل نوزاد از صندلی های مخصوص نوزاد درون ماشین استفاده کنید و اطمینان حاصل کنید که به درستی نصب شده است.

ـ قرار گرفتن در معرض طیفی از احساسات خوشحالی تا ترس و دستپاچگی طبیعی است. از کمک خواستن از خانواده و دوستان خجالت نکشید.

ـ یکی از توصیه های ارزشمند به مادران این است که پیش از رفتن به بیمارستان برای زایمان، همه وسایل و لوازم مورد نیاز نوزاد و خود را در خانه فراهم کنند. پوشک (در چند هفته اول به تعداد زیادی نیاز دارید)، پتو، لباس های نوزاد، شیشه شیر، لباس، کتاب و مجله های مورد علاقه و نیاز مادر، مواد غذایی و... از جمله این موارد می باشد. اگر همه این اقلام پیش از بازگشت از بیمارستان به منزل آماده باشد، به جای سراسیمه گشتن به دنبال وسایل، می توانید با خیال راحت و آرامش پس از بازگشت به خانه استراحت کنید.

معرفی نوزاد به دوستان و خانواده

یک نوزاد جدید همه را به تکاپو می اندازد و دوستان، اعضای فامیل، همسایگان و همکاران را برای ملاقات با خودش وسوسه می کند. با اینکه آمدن مهمان به خانه برای دیدن نوزاد و مادر امری پسندیده و قابل انتظار است، اما بهتر است قوانینی در این زمینه وضع کنید.

ـ می توانيد از دوستان و آشنايان نزدیک بخواهيد تا در روزهاي اول ورود نوزاد به منزل به شما کمک كنند تا زمان بيشتري را جهت استراحت در اختيار داشته باشید.

ـ تعداد مهمانان را محدود کنید و اولویت را استراحت و راحتی خود قرار دهید. اگر شخص بیماری خواست به دیدن شما بیاید، بگویید زمانی که بهبودی حاصل شد مشتاق دیدارش هستید.

ـ ملاقات با كساني را كه براي ديدن شما و فرزندتان می آيند، طوری برنامه ریزی کنید كه مدت ملاقات كوتاه باشد يا اينكه در زمان هاي خاص به ديدنتان بيايند تا آمادگي ملاقات با اين افراد را داشته باشید.

ـ گاهي اوقات كه دور از بستگان و در شهر ديگري زندگي مي‌كنيد، بهتر است همسرتان يك يا چند هفته برای کمک به شما مرخصي بگيرد.

سلامت جسمی پس از زایمان

سلامت مادر نقش تعیین کننده و کلیدی در ارتباط با بقای کودکش به ویژه در دوران نوزادی و در تمام طول مدت شیردهی دارد. کیفیت زندگی در تمام مراحل زندگی از جمله در دوران حاملگی و پس از زایمان قابل ارزیابی است تغییرات زیادی در دوران بارداری و پس از زایمان در ابعاد سلامت جسمی، روحی، اجتماعی و در مجموع در کیفیت زندگی زنان رخ می دهد. در حقیقت هیچ واقعه ای در زندگی انسان همانند زمان تولد نوزاد و ورود فرد جدید به خانواده نیاز به تغییر سریع در شیوه نقش و عملکرد فرد ندارد.

از جمله عواملی که روی کیفیت زندگی افراد تأثیر می گذارد انجام زایمان است. زنان در دوره پس از زایمان تغییرات فیزیولوژیکی، روحی و اجتماعی زیادی تجربه می کنند و لذا به توجه بیشتری در این دوره نیاز دارند. برخی مشکلات مادر مانند خستگی، کمردرد، یبوست و... کمتر مورد توجه قرار می گیرد و زنان باید خود را با این مشکلات سازگار کنند، در حالی که این مشکلات تأثیر معناداری بر سلامت جسمی، روحی، اجتماعی، شیردهی، ارتباط با خانواده و جامعه، مراقبت از بچه و خانه داری دارند و این شرایط نه تنها بر سلامت مادران، بلکه بر سلامت کودکان هم تأثیر می گذارند.

* آشنایی بیشتر با مراقبت های پس از زایمان در قسمت زنان و مامایی پس از زایمان

خستگی پس از زایمان

خستگی شکایت شایعی است که هر فردی در زندگی روزمره اش آن را به دنبال خواب یا استراحت ناکافی، فعالیت بدنی، فعالیت ذهنی و... تجربه می کند. در افراد سالم خستگی به ندرت به عنوان یک مشکل جدی در نظر گرفته می شود زیرا عموماً یک پدیده موقت و آنی است. خستگی در واقع یکی از مکانیسم های دفاعی بدن بوده و به دنبال آن سطح فعالیت، جهت کاهش مصرف انرژی و رسیدن به تعادل کاهش می یابد. خستگی و فقدان انرژی در طول بارداری و دوره پس از زایمان شایع است. با این حال اکثر مادران به خوبی از عهده مراقبت از کودک برآمده و با این چالش ها تطابق می یابند و برای اینکه بتوانید از این تجربه تازه بیشترین بهره را ببرید و با خستگی کنار بیایید این چند نکته را بخوانید.‏

ـ شروع روز با انرژی
صبح ها قبل از شروع هر فعالیتی یک دوش سریع بگیرید. آب به شما احساس آرامش می دهد. اگر بتوانید کمی در آب بنشینید در کم شدن احساس خستگی بسیار مؤثرتر است. با این حال یک دوش سریع هم جوابگوی خوبی به بی خوابی های شبانه است.‏

ـ محدود کردن دید و بازدیدها
با اینکه بچه تازه برای اطرافیان جالب و دیدنی است و شما هم از این تجربه تازه خوشحال هستید و می خواهید فرزندتان را به دیگران نشان بدهید اما اگر واقعاً خسته هستید بخشی از بازدیدهای روزانه و مهمانی ها و دیدارها را محدود کنید.
هم چنین می توانید این مهمانی ها را طوری مدیریت کنید که در زمان مشخص و معینی باشند. در این صورت انرژی بیشتری برای استراحت و مراقبت از خودتان ذخیره می کنید. دوستان و اعضای خانواده هم درک می کنند که شما برای بازگشت به زندگی عادی و روزمره نیاز به زمان دارید. این مسأله را گاهی لازم است خودتان به اطرافیان گوشزد کنید.‏

ـ درخواست همکاری و کمک

صرف نظر از اینکه مرد در ماه های اول در خارج از خانه کار می کند؛ باید این نکته را در نظر بگیرد زنی که به تازگی زایمان کرده به اندازه ی همان نوزاد، نیاز به مراقبت و توجه دارد. یک راه مهم و درست برای اینکه هر دوی شما از حضور فرزند تازه خوشحال باشید و از تغییرات تازه لذت ببرید این است که مسئولیتتان را بپذیرید. اگر همسرتان شب ها به بچه شیر می دهد شما پوشک را عوض کنید. اگر یک نفر بچه را به حمام می برد دیگری باید لباس هایش را آماده کند. شام را با هم آماده کنید و برای اینکه هیچ کس خسته نشود شب بیداری ها را با هم تقسیم کنید. در عین حال یاد بگیرید بدون انتقاد به عملکرد دیگری، حامی و همراه باشید.

هم چنین یک دوست عزیز یا یکی از والدین خودتان می تواند در مراقبت و نگهداری از کودک به شما کمک کند. همین کمک های ساده برای شما فرصتی برای خوابیدن، استراحت و پرداختن به نیازهای خودتان را فراهم می کند.

چیزی که باید بدانید این است که این خستگی و فشار همیشگی نیست. بالأخره این هفته ها هم می گذرد و زندگیتان شکل و قاعده دلخواهتان را پیدا می کند. مغرور نباشید و اگر کاری از دست کسی بر می آید از درخواست کمک امتناع نکنید.

ـ چرت نیمروزی
هیچ نوزادی نیست که تمام شبانه روز بیدار بماند. بیشتر نوزادان ساعت های زیادی از شبانه روز را خواب هستند. این فرصت مناسبی است که شما هم بیشتر استراحت کنید. خیلی از والدین می گویند وقتی نوزادشان خواب است تازه می توانند به کارهای عقب افتاده برسند. درست است که شما باید به کارهای دیگر برسید اما کمی استراحت یا یک چرت 20 دقیقه ای هیچ تأثیر بدی در روند انجام کارهایتان نمی گذارد و چه بسا به شما انرژی و توان بیشتری برای ادامه روز بدهد. علاوه بر این خوب است که برداشتتان را از مراقبت کمی تغییر بدهید. حتی زمانی که به بچه شیر می دهید و یا او را در آغوش گرفته اید تا بخوابد نیز فرصتی برای استراحت شماست. اگر بچه بی قراری و گریه نمی کند و شما نشسته اید و او را می خوابانید این را فرصتی برای استراحت خودتان بدانید.‏

ـ رها کردن ایده آل ها

اگر همیشه زندگیتان روی اصول و برنامه پیش می رفته، همیشه همه چیز مرتب بوده، خانه و غذایتان به راه بوده و می توانستید بین چندین کار به راحتی تعادل برقرار کنید نباید چنین انتظاری را در شرایط تازه نیز داشته باشید. با این حال اگر نمی توانید مثل همیشه همه چیز را در نظم مورد علاقه خودتان نگه دارید اصلاً مهم نیست و آن را جدی نگیرید. برای مدت کوتاهی شما ممکن است نتوانید با معیارهای مورد علاقه خودتان زندگی را اداره کنید. چیزی که مهم است مراقبت و نگهداری از کودکی است که همه نیازهایش معطوف به شماست. همین که بتوانید بهترین مراقبت را از کودکتان بکنید و بقیه چیزها را در درجه دوم اهمیت قرار بدهید باعث می شود کمتر دچار فشار و خستگی شوید.‏

به مرور زمان همه چیز به شکل عادی بر می گردد و شما هم از شرایط تازه چیزهای تازه ای یاد خواهید گرفت. شب های بی خوابی حالا برای شما بسیار طولانی و ناتمام به نظر می رسند، اما بالأخره تمام می شوند و روزهایی در آینده به همین روزهای خستگی فکر خواهید کرد و با خودتان خواهید گفت که «ارزشش را داشت».

خواب پس از زایمان

خواب نیازی است که در زندگی انسان اهمیت به سزایی دارد. بدون خواب کافی توانایی تمرکز حواس، قضاوت و انجام فعالیت روزمره کاهش و تحریک پذیری افزایش می یابد. محرومیت از خواب سبب ایجاد تغییراتی در عملکرد سیستم ایمنی، متابولیسم، خلق و خو و کارایی مادر می شود و حتی چگونگی رشد و نمو شیرخوار را نیز تحت تأثیر قرار می دهد.

پس از زایمان نیز به دنبال بر هم خوردن تعادل در سطح هورمون ها، مسئولیت مراقبت از نوزاد، پذیرش نقش جدید مادرانه و مراقبت از خانواده، اغلب زنان (به خصوص زنان نخست زا) در این دوره تغییرات بسیاری را تجربه می کنند از جمله تغییر الگوی خواب. با وجود اینکه بروز اختلال خواب پس از زایمان معمول و رایج است اما به طور اساسی سلامت و عملکرد زنان را تحت تأثیر قرار می دهد. در این قسمت، به بیان نکاتی می پردازیم که بتواند شما را به تجربه یک خواب راحت و آرام بخش یاری دهد.

ـ خواب روز نمی تواند جایگزین خواب شب باشد و افرادی که به خواب روز عادت دارند باید به تدریج تغییر عادت دهند. بهترین ساعات خواب حدوداً از ساعت10:30 شب تا 3:30 بامداد می باشد و بیدار ماندن در شب بسیار بد و سحرخیزی بسیار خوب است. پس سعی کنید خواب نوزاد را با خواب خود تنظیم کنید تا بتوانید خواب راحتی را در طی شب داشته باشید. خوابیدن در زمان بین الطلوعین (بین نماز صبح تا طلوع آفتاب)، هنگام اذان ظهر و هنگام غروب آفتاب خوب نیست و در روایات هم نهی شده است.

ـ خواب معتدل شش ساعت است و نباید از ده ساعت بیشتر باشد. البته بسته به وضعیت شما، در 2 هفته اول بعد از زایمان بهتر است 8 ساعت در شب بخوابید و 2 ساعت نیز قبل از ظهر بخوابید.

ـ شنیدن صدای آب، صدای باد در برگ درختان یا صدای موسیقی آرام نیز می تواند به شما کمک کننده باشد.

ـ اگر معده شما خالی است قبل از خواب مقدار كمی مواد خوراكی مصرف نمایید. خوابیدن در حال گرسنگی نیز باعث ضعف و لاغری بدن می گردد. از طرف دیگر با معده ی پر هم نخوابید.

ـ محل خواب هر شخص باید بر حسب مزاج آن شخص، از نظر حرارت و برودت در دمای مناسبی باشد. دمای مناسب، تاریكی كافی، سكوت و بستر راحت برای خواب راحت ضروری است و استفاده از چراغ خواب در حالت طبیعی توصیه نمی شود.

ـ حداقل 6 ـ 4 ساعت قبل از خواب از سیگار، الكل و تركیبات حاوی كافئین اجتناب كنید. تركیبات كافئین دار مانند: قهوه، چای، نوشابه های كولا و شكلات مانع به خواب رفتن شما می شوند.

ـ یک ساعت قبل از خواب (با آب گرم) دوش بگیرید. این كار باعث افزایش دمای بدن شما می شود و هنگامی كه در بستر آرمیده اید كاهش دمای بدن شما سبب خواب آلودگی شما می شود.

هماهنگ سازی خواب نوزاد و والدین

اگر والدین در طول روز، خواب خود را با نوزاد هماهنگ کنند، در طول شب نیز می توانند این برنامه را ادامه دهند در نتیجه بیداری و گریه نوزاد باعث بدخوابی یا بی خوابی آنان نمی شود. والدین باید شیوه های مختلف را برای خواباندن و خوب خوابیدن نوزاد امتحان کنند نوزاد معمولاً در انتخاب جای مناسب خواب، والدین را یاری می کند. برخی از نوزادان در تخت و اتاق جداگانه بهتر می خوابند. برخی دیگر در تخت خود و در اتاق والدین و بسیاری هم در کنار پدر و مادر خود بهتر به خواب می روند. از بین این سه حالت شیوه ای را باید انتخاب کرد که برای همه افراد خانواده یعنی پدر، مادر و نوزاد مناسب تر باشد.

دوران هم اتاقی بودن مادر و نوزاد که از بیمارستان شروع شده است، باید در منزل نیز تا چند هفته ادامه پیدا کند تا پیوند اولیه تکامل یابد و دلبستگی بین مادر و نوزاد کامل شود. وقتی نوزاد می خوابد مادر نیز بخوابد. اشتباه است که رسیدگی به کارهای ناتمام را برای زمانی گذاشت که نوزاد خوابیده است. مادر نیز به اندازه فرزندش نیاز به استراحت دارد. این کار نیز بخشی از هماهنگی با نوزاد است و فقط در این صورت است که هر دو می توانند نیرو و انرژی مورد نیاز خویش را به دست آورند. بنابراین مادران باید هنگامی که کودکشان می خوابد آنان نیز استراحت کنند و همزمان با خواب کوتاه فرزند خود چرتی بزنند.

وقتی مادر یک نوزاد و یک کودک خردسال دارد همزمان ساختن ساعت خواب بسیار مشکل است و ممکن است نیاز به کمک فرد دیگری داشته باشد. بعضی اوقات والدین مجبورند به نوبت کار کنند. پدر از کودک بزرگتر مراقبت می کند و مادر همزمان با نوزاد می خوابد و زمانی دیگر نوزاد کوچک و کودک خردسال آماده می شوند تا ساعتی را در کمال آرامش کنار هم بگذرانند.

هم چنین قبل از اینکه مادر نوزاد را به تختخواب ببرد بهتر است کودک خردسال خود را در محل بازی آرام و بی خطری رها کند سپس کنار نوزاد بخوابد و به او شیر بدهد. به این ترتیب مادر ضمن اینکه مشغول خوابانیدن نوزاد است از کودک خردسال خود نیز مراقبت می کند. اگر کودک خردسال موقع خواباندن نوزاد به توجه بیشتر مادر نیاز دارد بهتر است مادر نوزاد را به سینه خود ببندد و سپس به حالت نیمه نشسته روی تخت قرار بگیرد. حال دو دست او آزاد است و می تواند داستانی بخواند تا هر سه نفر به خواب آرام فرو روند.

کاهش وزن پس از زایمان

یکی از مشکلات شایع بیشتر خانم‏ هایی که زایمان می‏ کنند، کوچک کردن شکم و برگرداندن آن به حالت قبل از بارداری است. این کار برای خانم‏ هایی که به خصوص سزارین داشته ‏اند، کمی سخت به نظر می رسد اما مشکلی است که به هر‌حال قابل حل خواهد بود. بعد از تولد کودک، برگشت تغییرات ایجاد شده در بارداری به زمان و توجه ویژه‏ ای نیاز دارد.

مادر پس از زایمان به طور معمول 6 تا 7 کیلوگرم از وزن خویش را از دست می دهد. این وزن شامل وزن نوزاد، مایعات رحمی، خون و غیره می شود. بدن مادر تا چند هفته پس از زایمان مقداری از مایعات و آب موجود در رحم را نیز تخلیه می نماید. با کمک روش های زیر به کاهش وزن خود کمک کنید.

ورزش

ورزش پس از زایمان از دو جنبه اهمیت دارد یکی از لحاظ روانی و دیگری از لحاظ فیزیکی. ورزش کردن در این دوران باعث کاهش اضافه وزن مادر در طول بارداری، افزایش اعتماد به نفس، کم کردن دردهای خفیف بعد از زایمان، تقویت عضلات شکم و پشت و هم چنین تقویت عضلات لگن که باعث بهتر شدن وضعیت مادر و راحتی جا به جایی وی است، می شود. در ضمن انجام فعالیت ورزشی پس از زایمان سبب افزایش انرژی مادر نیز می شود. به علاوه مهم ترین اصلی که برای تجویز ورزش به مادر توصیه می شود، رعایت اعتدال و احتیاط است. برای ورزش کردن رعایت نکات زیر لازم می باشد.

ـ قسمت اعظم از دست دادن وزن بعد از زایمان در سه ماه اول بعد از زایمان و بعد به صورت آهسته و ثابت تا شش ماه بعد از زایمان صورت می گیرد. باقی ماندن وزن بعد از زایمان بیشتر تحت تأثیر تغییرات شیوه زندگی طی و بعد از حاملگی است تا فاکتورهای قبل از حاملگی (وزن قبل از بارداری). بنابراین با انجام ورزش‏ های درست در این زمان می‏ توان روند بهبودی و افزایش قدرت عضلانی شکم را تسریع کرد. بهترین زمان برای شروع برنامه ورزشی پس از وضع حمل به نوع زایمان بستگی دارد.

ـ متخصصان پزشکی ورزشی توصیه می‏ کنند مادران ۶ هفته بعد از سزارین یا زایمان‏ های طبیعی سخت و بلافاصله بعد از زایمان واژینال طبیعی و بدون عارضه، برنامه ورزشی خود را شروع کنند. البته مادرانی که در دوران بارداری دچار مشکلاتی مانند فشارخون اولیه، مسمومیت بارداری، بیماری‏ های کبدی و کلیوی و... بوده اند باید قبل از شروع ورزش زیر نظر پزشک معاینه شوند.

ـ انجمن پزشکی ورزشی توصیه می‏ کند مادران حداقل روزی۳۰ دقیقه در ۵ روز هفته ورزش های ایروبیک یا هوازی مانند پیاده‏ روی را با شدت متوسط انجام دهند. بعد از اتمام ۶ هفته یا با افزایش توانایی مادر به ‌تدریج زمان ورزش هوازی باید به ۱ساعت در روز برسد. علاوه بر پیاده‏ روی، می‏توان به دوچرخه‏ سواری، ایروبیک سبک، یوگا، پیلاتس یا شنا نیز پرداخت. ضمن اینکه انجام ورزش‏ های کششی تمام بدن نیز حداقل در ۳ روز هفته توصیه می شود.

ـ زنانی که فعالیت فیزیکی منظم دارند به سطح بالاتری از سلامت و بهبودی دست می یابند. با این حال با توجه به موانعی که برای مادران وجود دارد به خصوص مسئولیت مراقبت از شیرخوار، انجام تمرینات ورزشی به صورت خانگی با سهولت دسترسی، نداشتن عوارض و مؤثر بودن می تواند گام خوبی در جهت بهبود کیفیت خواب مادران و در نهایت سلامت شیرخواران و کل خانواده باشد.

ـ حداقل چهار ساعت قبل از خوابتان، نباید ورزش کرد. ورزش منظم برای خواب خوب توصیه می شود ولی زمان آن نباید به خواب شب نزدیك باشد. ورزش در صبح و ابتدای بعد از ظهر تداخلی در خواب ایجاد نمی كند.

تغذیه

بسیاری از زنان بلافاصله بعد از زایمان برای کم کردن وزن رژیم می گیرند. این در حالی است که گرفتن رژیم های سخت در دوران شیردهی اصلاً توصیه نمی شود. در دوران بعد از زایمان و در طول شیردهی مادر به ریزمغذی هایی نیاز دارد که در صورت گرفتن رژیم سخت دچار کمبود آن ها خواهد شد. به عنوان مثال مصرف مکمل آهن و غذاهای غنی از آهن و انرژی دهنده نظیر پروتئین ها و فیبرها به ویژه اگر مادر دچار آنمی فقر آهن باشد ضروری است.
* اطلاعات بیشتر در قسمت تغذیه پس از زایمان

تغییرات پوستی

بارداری و زایمان به عنوان بخشی از سیر طبیعی زندگی یک خانم می تواند علاوه بر لذت ناشی از به دنیا آوردن فرزند همراه با چالش هایی نیز برای مادر باشد. از جمله این چالش ها که به صورت فیزیولوژیک به وجود می آید می توان به تغییرات ظاهری ناشی از بارداری اشاره نمود که به منظور آماده کردن بدن یک خانم برای تولد فرزندش به وجود می آید.

1. صورت

تغییراتی که در پوست برخی زنان باردار به وجود می آید بیشتر به صورت لک ظاهر می شود. این لک ها به دلیل افزایش هورمون های بارداری است، زنانی که پوست تیره دارند، بیشتر مستعد ملاسما یا ماسک حاملگی هستند ضمن این که آفتاب نیز آن را تشدید می کند. معمولاً این لک ها پس از زایمان از بین می روند، در غیر این صورت بهترین راه جلوگیری از شدید شدن این لک ها استفاده منظم از ضدآفتاب و پوشش بدن است. زمانی که می‌خواهید از خانه خارج شوید از کرم ضد آفتاب و یک کلاه استفاده کنید تا پوستتان تیره نشود.

2. شکم
پس از زایمان، اندازه شکم به تدریج کوچک می شود. چندین هفته طول می کشد تا شکم صاف شود و در این زمان رحم به اندازه اولیه خود برگردد. شکم برآمده دوران بارداری، ممکن است هنوز به نظرتان زشت بیاید که این موضوع به خاطر آن است که بافت های شکم هنوز کاملاً حالت کشیدگی دارند. هر روز به آرامی بدن را ماساژ دهید. کمی روغن کف دست خود بریزید و به آرامی با نوک انگشتان از ناحیه زیرشکم تا سینه ها، پوست را مالش دهید.

غالباً تصور می شود که با بستن شکم، آن هم به طور محکم، شکم زائو به اصطلاح جمع یا سفت می شود، به همین دلیل مادر به محض مرخصی از بیمارستان شال محکمی به کمر می‌بندد؛ این درحالی‌ است که طی بارداری و زایمان عضلات دیواره شکم تغییر کرده اند و تنها ورزش می تواند این عضلات را سفت و در نتیجه شکم را جمع کند. البته اگر بستن شکم آن قدر محکم نباشد که بخیه ها را اذیت کند، منعی وجود ندارد و ممکن است در کنار ورزش تا حدی تأثیر بگذارد.

3. موها

همان طور که می دانید در زمان بارداری ریزش مو کمتر می شود و موها پر پشت تر می شوند. اما موهایی که در زمان بارداری وارد فاز استراحت شده بعد از بارداری شروع به ریزش می کنند تا به حالت عادی برگردند. بحث افت هورمونی و کاهش املاح خون و مسائل روحی روانی و شیردهی هم به این ریزش دامن می زنند. پروتئین ها، کلسیم و منیزیم، ویتامین های گروهB، منابع اسیدهای چرب اُمگا 3 و آنتی اکسیدان ها در جلوگیری از عدم ریزش موها مؤثر است.
این ریزش 12ـ6 هفته ادامه پیدا می کند. گاهی ممکن است طولانی تر شود اما بالأخره به حالت اولیه باز می گردد. اما اگر بعد از 6 ماه شدت ریزش مو ادامه داشت باید به دکتر متخصص مراجعه کنید.

هیچ درمانی نمی تواند مانع این ریزش شود، البته تنها توصیه می شود تا در این مدت از برس کشیدن شدید، بستن و آرایش محکم موها، رنگ کردن موها، سشوار و... پرهیز شود و شامپوی ملایم استفاده گردد. شانه کردن مو در حمام نیز عادت بسیار غلطی است که باعث کنده شدن لایه های پوشاننده مو می شود و آن را کدر و تار نشان می دهد. یادتان باشد مو‌هایتان دوباره به طور طبیعی و به خودی خود، رشد خواهند کرد.

با تمرکز بر روی موهایتان می توانید ظاهرتان را به کلی تغییر دهید. از زیورآلات هماهنگ با لباس خود برای آراستن موها کمک بگیرید. می توانید برای خوش تیپ تر شدن، موهایتان را دم اسبی ببندید. از رنگ کردن موها بلافاصله بعد از زایمان خودداری کنید. در عوض یک مدل جدید به مویتان بدهید.

مادر شدن باعث می شود بسیاری از وقت و تمرکزتان متوجه رسیدگی به فرزندتان شود، ولی فراموش نکنید که باید کمی هم وقت برای رسیدن به خودتان در نظر بگیرید. از خودتان مراقبت کنید و زیبا بمانید.

سلامت روانی مادر پس از زایمان

بر اساس جدیدترین مطالعات منتشر شده در روانپزشکی بیولوژیکی«مادران عموماً حاضرند هر کاری انجام دهند تا شانس زاد و ولد را به عنوان بهترین فرصت برای موفقیت در زندگی داشته باشند.» با این حال این موفقیت با تغييرات جسمي و رواني زيادي همراه است. از شكل ظاهري بدن گرفته تا عملكرد ارگان هاي داخلي همه دستخوش تغييرات شگفت انگيزي می شوند و زمينه را براي تولد تازه واردي به اين دنيا فراهم مي‌كنند. بعد از اتمام عمل زايمان هم مدتي طول مي‌كشد تا بدن از هر نظر به حالت اوليه خود بازگردد.

اندوه پس از زایمان

حدود نيمي از زناني كه زايمان خود را پشت سر می گذارند، دچار حالتي به نام اندوه پس از زايمان می شوند كه نوعي حالت غم، بی خوابی و گاهی گريه‌ است. اين حساسيت كه ممكن است چندين روز طول بكشد، به تغييرات سريع سطوح برخي مواد شيميايي در بدن زن مربوط می شود.

صد البته كه استرس تولد نوزاد و آگاهي از افزايش مسئوليت ناشي از مادرشدن نيز در ايجاد این اندوه دخيل است. اين حالت در تمامي فرهنگ ها و طبقات اقتصادي اجتماعي ديده می شود و ارتباطي به داشتن سابقه اختلال رواني ندارد. این حالت یک تغییر موقتی است که در چند روز اول پس از زایمان ایجاد می شود و بعد از دو هفته از بین می رود. در اين حالت، حضور اطرافيان حمايت گر بسیار کمک کننده است. مادر می تواند تا زمانی که به وضعیت فیزیکی و شرایط قبلی بدنی برگردند روی کمک سایرین در نگهداری از فرزند حساب کند. مهم ترین نقش را در این رابطه همسر ایفا می کند که حمایت روحی و روانی وی در بهبود سریع مادر نقش عمده ای دارد. با این حال راهکارهای زیر کمک کننده است.

ـ مسئله ایجاد شده را پنهان نکنید. حتماً درباره احساستان با همسر خود صحبت کنید. سعی کنید ارتباط عاطفی خود را با همسرتان افزایش دهید و از او بخواهید همواره در کنارتان باشد.

ـ اگر در فضایی هستید که افکار نا امید کننده و منفی را به شما انتقال می دهد، بلافاصله از آن جا خارج شوید.

ـ خودتان را خسته نکنید، غذای سالم و مقوی بخورید و در هیچ شرایطی ورزش را رها نکنید و البته در ارتباط با انتخاب نوع ورزش، حتماً با پزشکتان مشورت کنید.

ـ معاشرت را با دوستان و اقوام خصوصاً کسانی که از مصاحبتشان لذت می برید افزایش دهید. با مادرانی که مثل شما تازه زایمان داشته اند صحبت کنید، از مطالعه در زمینه هایی که دوست دارید غافل نشوید، استحمام روزانه را فراموش نکنید و بیشتر به خودتان برسید. گاهی از همسر و یا خانواده خود بخواهید از کودک نگهداری کنند تا کمی برای خودتان وقت پیدا کنید و یا به خرید بروید.

ـ کارشناسان برای بالا بردن روحیه نومادر، جلوگیری از بروز افسردگی پس از زایمان و خانه نشینی مادران شاغل توصیه می کنند یک کار سرگرمی برای خود فراهم کنند، این کار می تواند بافتنی، مطالعه کتاب، گوش دادن به موسیقی های آرام بخش، تماشای فیلم و سریال های شاد، حل جدول، نقاشی، طراحی و مواردی از این دست باشد.

نکته مهم در خصوص موارد سرگرمی وقت گیر نبودن و عدم ایجاد استرس و تنش در مادر است.

ارتباط با فرزندان

آگاهی والدین از نیازهای نوزاد و تفاهم بین آن ها به عنوان اعضای خانواده، عامل مهمی در برقراری پیوند بین والدین و نوزاد است. تکامل این پیوند، که به تطابق یا همبستگی می انجامد مستلزم تصمیمات و رفتارهای صحیحی است که والدین برای خود اتخاذ می کنند. این تصمیمات شامل انتخاب نام فرزند، تغذیه مادر در دوره بارداری و نحوه برخورد و پاسخ گویی به محرک های فرعی نوزاد است. جواب سریع و مناسب به این محرک ها به نوزاد می آموزد تا برای اعلام نیاز های خود روش ارتباطی بهتری پیدا کند. ادامه و تکامل این تعامل بین والدین و نوزاد رفته رفته عمیق تر می شود و بالأخره به تطابق و همدلی تبدیل می گردد.

لذتی که مادر هنگام برقراری ارتباط با نوزاد به دست می آورد تأثیر به سزایی در تسکین خستگی ناشی از بی خوابی یا استرس های مراقبت از او دارد. این پیوند موجب آزادسازی اندورفین (هورمون شادی) در بدن و در نتیجه به وجود آمدن انگیزه می شود، و به مادر انرژی می دهد و او را شاد می کند. خلق یک رابطه مطمئن با نوزاد ممکن است نیازمند کمی تلاش و کوشش باشد اما پاداش نهایی برای هر دوی شما فوق العاده خواهد بود.

ارتباط کلامی مادر با نوزاد

مادر معمولاً به طور طبیعی با صدایی دل نواز و آهنگی دل نشین با نوزاد حرف می زند. گوش نوزاد با این صدا آشناست. برای بسیاری از مادران لحظه بزرگ ایجاد ارتباط، هنگام شیر دادن است. همه حواس کودک متمرکز شده است. شیرخوار در جست و جوی مزه شیر و بوی مادر است و از اینکه در کنار مادر است لذت می برد. مادر هم احساس رضایت، لذت جسمانی و خوشحالی از تغذیه کودک دارد.

هر مادری برای برقراری ارتباط با کودکش روش خاص خود را دارد و هر کودکی نیز به طریقه خاص خود به مادرش پاسخ می دهد ولی اکثر این مبادلات در اوایل با نگاه انجام می شود. هنگامی که مادری کودک خود را نگاه می کند مانند این است که دارد با او صحبت می کند و کودک با مژه زدن و باز کردن دهان و تکان دادن دست ها به او پاسخ می دهد.

شكی نيست كه لالایي های دوره كودكی جاذبه خاصی همراه با حلاوت فراموش نشدنی در ذهن انسان داشته و در تقويت و تثبيت ارزش های اخلاقی و اجتماعی و حتی ارائه الگو و اسوه شخصيتی می تواند، نقش مهمی ايفا نمايد. حضرت زهرا (س) اين عنصر تربيتی را با استفاده از ذوق شعری خويش به بهترين وجه به كار می گرفتند و اشعار سرشار از مضامين بلند را در ساعات بازی بچه‏ها می خواندند كه آن ها را سرگرم و هم مفاهيم والای ارزشی را بر فرزندانش تلقين می كردند. به عنوان نمونه خطاب به امام حسن مجتبی عليه السلام می فرمود: «اشبه اباك يا حسن ـ و اخلع عن الحلق الرسن ... و اعبد الها ذالمنن ـ و لا توال ذا الاحسن» يعنی ای حسن جان همچون پدرت ـ علی عليه السلام باش و ريسمان را از اطراف حق بردار... خداوند صاحب نعمت ها را پرستش كن و با افراد كينه توز دوستی مكن.

در جای ديگر خطاب به امام حسين عليه السلام اين سروده را می خواندند: «انت شبيه بابی ـ لست شبيها بعلی» عزيز دلم ـ تو به پدرم رسول الله شباهت داری شبيه پدرت علی عليه السلام نيستی. در حالی كه حضرت زهرا سلام اللّه عليها اين شعر را خطاب به امام حسين عليه السلام می خواندند و با او بازی می كردند حضرت علی عليه السلام شنيدند و تبسم كردند.

از این قطعات تاریخی این استفاده هم می شود که این دو بزرگوار علی رغم تمام مشکلات در برخورد با کودکانشان خود را خوشحال و خندان نشان می دادند. بدون تردید فرزندان چنین خانواده هایی از روانی سالم و روحیه ای قوی برخوردار خواهند بود.

شیردهی

شیر مادر، عصاره ای است که از جسم و جان مادر برای تغذیه، رشد و پرورش کودک در وجود مقدس مادران قرار داده شده که بی منت در اختیار نوزاد قرار داده می شود. طفلی که نه ماه در وجود مادر سکنی می گزیند و جایی بهتر از جسم مادر برای رشد نمی یابد، به هنگام تولد نیز تا 2 سالگی با توصیه و تأکید پزشکان و فراتر از آن تأکیدات دین مبین اسلام از شیر خود برای تغذیه نوزادش بهره می جوید. قرآن کریم در این رابطه می فرماید: «مادران باید فرزندان خود را دو سال کامل شیر دهند». (بقره/ 233)

مشاهده آنچه بین مادر و نوزاد اتفاق می افتد، شگفت آور است. با گریه نوزاد مادر در کنار او است و رفتار خود را با این صدا تنظیم کرده است، او را بغل می کند و به او شیر می دهد. درنتیجه او را آرام می کند. در نوبت بعد، نوزاد وقتی بیدار می شود، خمیازه می کشد و شروع به گریه می کند. مادر با همان روش عکس العمل نشان می دهد. این ارتباط رفته رفته تکامل پیدا می کند به طوری که مادر فقط با شنیدن صدا و خمیازه کودک او را بغل می کند و قبل از شروع گریه، او را شیر می دهد. اکنون مادر با پیام های نوزاد آشنا شده و به آن ها جواب می دهد. دو روز بعد از مرحله تبادل پیام و جواب، مادر به تغییرات بیولوژیکی شگفت انگیزی که با گریه کودک در او شکل می گیرد پی می برد. از این پس با شنیدن صدای گریه نوزاد یا بغل کردن، دیدن یا بوسیدن او احساس می کند سینه هایش پر شده است و با اشتیاق آماده شیر دادن به نوزاد می شود. این رفتار تقویت کننده پیوند که به شکل گریه ظاهر می شود باعث واکنش هورمونی در مادر می شود و هماهنگی بیولوژیکی بین او و نوزاد به وجود می آورد.

فضای مناسب برای شیر دادن

هورمون های آزاد شده در طول شیردهی به تقویت پیوند بین مادر و فرزند کمک می کند. آموزش دادن همسرها برای نحوه مدیریت مشکلات عام با میزان بالاتری از شیردهی همراه است. پشتیبانی از یک مادر هنگام شیردهی می تواند به افزایش پیوندهای خانوادگی و ایجاد پیوند بین پدر و کودک کمک بسیاری کند.

ـ اتاقی خوش منظر با نور کافی و هوای تازه و مطبوع که دور از سر و صدا و شلوغی باشد محیط خوبی برای شیر دادن است. مادر می تواند در این اتاق یک مبل راحتی تعدادی بالش و یک زیر پایی (کوتاه) بگذارد. اگر کودک بزرگتری دارید به این مجموعه تعدادی کتاب، اسباب بازی و مقداری تنقلات اضافه کند تا کودک بزرگتر را نیز سرگرم کند. این اتاق جای مناسبی برای تغذیه نوزاد و در عین حال رسیدگی و بازی کردن با کودک بزرگتر است.

ـ اگر هنگام شیر دادن، کودک بزرگتر شروع به شیطنت کرد می توان با خواندن کتاب و دادن بیسکوییت وی را سرگرم کرد. یک سبد از اسباب بازی های کودک را در این اتاق نگه داشته تا بدین وسیله کودک خاطره خوشی از این اوقات پیدا کند.

ـ وقتی مادر نوزاد را در بغل خود شیر می دهد می تواند با کودک بزرگتر خود نیز بازی کند. اگر کودک فعال و پر انرژی است و از مبل و صندلی بالا می رود و مانع شیر دادن مادر می شود، بهتر است مادر روی زمین بنشیند تا خیالش آسوده تر گردد. برای شیر دادن از اتاق کودک خود نیز می توان استفاده کرد. اگر مادر جای امن و راحتی انتخاب کند، رفتار کودک بزرگ نیز اصلاح می شود، چون می تواند در این هنگام بازی کند. وقتی نوزاد پس از شیر خوردن به خواب رفت مادر می تواند مدتی در کنار کودک بزرگ تر بگذراند و شاید هم فرصتی پیدا کند تا هر سه نفر کنار هم به خواب بروند و استراحت کنند.

لباس مناسب برای شیر دادن

به طور کلی پوشاک مناسب برای مادران شیرده عبارتند از: لباس زیر مخصوص، دستمال نخی یا پارچه مخصوص برای خشک کردن سینه، لباس و بلوز گشاد. استفاده از لباس مناسب برای شیر دادن به مادر کمک می کند تا از شیر دادن به نوزاد خود بیشتر لذت ببرد.

ـ لباس ها و بلوزهای مخصوص شیر دادن باید جلو باز باشد و دکمه های آن ها به گونه ای باشد که به راحتی باز شود و نوزاد به سرعت سینه را بگیرد و از آن تغذیه کند. مادران اگر از لباس زیر استفاده می کنند، زیرپوشی استفاده کنند که کوتاه و راحت باشد تا بتوانند به راحتی آن را بالا بزنند.

ـ بلوز و لباس های جلو بسته و یکپارچه برای شیردادن مناسب نیست، اما می توان دوخت این لباس ها را طوری سفارش داد که جلوی سینه های آن قابل باز شدن باشد. لباس مخصوص شیر دادن باید گشاد و راحت باشد به طوری که هنگام شیر دادن بتوان به آسانی آن را از کمر بالا زد و به نوزاد شیر داد.

ـ در انتخاب لباس باید از رنگ ها و طرح هایی استفاده شود که لکه شیر را نشان ندهد. پارچه های سفید، کم رنگ و چسبنده برای این منظور مناسب نیست.

ـ هنگام شیر دادن، برای پوشیدن لباس های قبل از بارداری و بازگشت به پوشش عادی نباید عجله کرد.

ـ سینه بند مخصوص شیر دادن، دارای آویزی در قسمت جلو است که هنگام شیر دادن به نوزاد می تواند آن را باز کند. قبل از تولد نوزاد مادر باید یک یا دو دست لباس زیر، یک شماره بزرگتر از لباس زیر قبلی تهیه کند.

برای انتخاب و خرید لباس زیر مخصوص شیردهی به نکات زیر توجه شود:

* از پوشیدن لباس زیرهایی که زیرشان فنر دارد پرهیز شود. این فنرها به سینه فشار وارد می کنند.

* جنس لباس زیر باید از پارچه کاملاً نخی و فاقد هرگونه آستر پلاستیکی باشد. پارچه پلاستیکی مانع تنفس پوست بدن می شود.

* لباس زیری تهیه شود که به آسانی با یک دست باز شود و برای باز کردن آن مادر مجبور نباشد نوزاد را از بغل خود روی زمین بگذارد.

برنامه های پیشنهادی برای شیر دادن

شیر مادر هضم آسانی دارد و نمی توان زمان و برنامه مشخصی برای تغذیه شیرخوار تعیین کرد. وقتی شکم شیرخوار به طور مرتب پر باشد و سینه ها پی در پی تخلیه شوند، از بسیاری مشکلات شیردهی پیشگیری می شود. هیچ جدول زمانی نمی تواند مشخص کننده زمان شیردهی باشد. در مورد کودکانی که چند دقیقه بعد از خوردن شیر تمایل به خوابیدن پیدا می کنند و مادر مطمئن است که هنوز کودک سیر نشده است، توصیه می شود که با عوض کردن سینه ها و یا گرفتن آروغ و نیز تعویض پوشک، کودک را بیدار نگه دارد تا به شیر خوردن ادامه دهد. میزان خیس و کثیف شدن پوشک کودک معیار خوبی برای میزان سیر شدن او است. در مورد کودکی که فقط مدت کوتاهی شیر می خورد، بهتر است در فواصل زمانی کوتاه تر یا به طور مکرر به او شیر داده شود.

ـ اصل اول اینکه باور کنید درست مانند طی مراحل بارداری و زایمان که با مکانیسم بی‌نقص خلقت و بدون نیاز اقدامی از سوی شما طی شد و کودک سالم به دنیا آمد، در همان بارداری پستان های شما بی آنکه بدانید تغییرهایی کردند و قادرند به اندازه نیاز نوزادتان شیر تولید ‌کنند بنابراین شما فقط باید از اینکه نوزادتان شیر مادر به قدر کافی دریافت می کند، احساس خوب لذت و شکرگزاری داشته باشید و از فرصت در آغوش گرفتن و برقراری ارتباط عاطفی با نوزاد لذت ببرید و آرامش بگیرید. حس شما، افکارتان و استرسی که به خود می دهید بر شیردهی اثر مستقیمی دارد. آرامش بیشتر شما و اطمینان از کفایت شیرتان به بهتر جاری شدن شیر کمک می کند.

ـ در هفته های اول تولد نوزاد هر چند مرتبه و هر مقدار که می خواهد، می تواند شیر بخورد به دلیل اینکه هنوز عادت به مکیدن نکرده است کم شیر خواهد خورد. نوزاد در طول 24 ساعت در فاصله های شیر دادن می‌خوابد و چندین دفعه اجابت مزاج دارد و بعد از آن در صورت نیاز دفعات شیردادن ها را باید زیاد کرد.

ـ هر چه تغذیه اول و تماس پوست به پوست شما و نوزادتان و مکیدن مؤثر او زودتر اتفاق بیفتد، موفقیت شما بیشتر است. زمانی که شما در بیمارستان هستید و فرزندتان نیز مشکل خاصی ندارد باید در اتاق شما و در کنارتان باشد. انتظار نداشته باشید، بچه زمانی که گرسنه است از خواب بیدار شود، شما باید هر 1 تا 2 ساعت او را برای شیر خوردن بیدار کنید (با نوازش او، تعویض پوشک یا تماس نوک پستان با لب ها بیدار می شود). در روزهای اول شیرخواران مقداری از وزن خود را از دست می دهند که کاملاً طبیعی است و ارتباطی با عدم کفایت شیر شما ندارد.

ـ حجم شیر مادر رابطه مستقیمی با تکرر شیردهی دارد و تغذیه مکرر نوزاد با شیر مادر موجب تولید شیر بیشتر می شود.

ـ زن شیرده باید خوش خلق، خوشخو و خوشروی باشد، در برابرکنش های بد روانی از قبیل خشم، اندوه، ترس و حالات مشابه آن زود واکنش نشان ندهد و هم چنین با حالات عصبی و ناراحتی به فرزند شیر ندهد چرا که این حالات، از طریق شیر می تواند به شیرخوار سرایت کند.

ـ پژوهش ها نشان می دهد بدن دائماً در حال تولید انرژی و تمام اجزای آن نیز دارای انرژی است که به هنگام گرفتن وضو ارتباط با انرژی ها زائد دور می شود که در دین اسلام نیز توصیه شده به هنگام شیر دادن به کودک وضو گرفته و روبه قبله بنشینید و انرژی های مثبت را افزایش داده که برج مغناطیسی بدن است، سوره قدر را بخوانید و ذکر بگویید چرا که در علاوه بر ثواب موجب عالم شدن کودک می شود.

ـ تغذیه با شیر مادر بر آینده و سرنوشت کودک تأثیر مستقیم دارد؛ زیرا افزون بر آنکه سلامت و نیرومندی یا بیماری و ناتوانی کودک بسته به این امر است، اخلاقیات و سرشت کودک نیز از این راه شکل می گیرد. ازاین رو، پیامبر گرامی اسلام می فرماید: «لَیسَ لِلصَّبِی لَبَنٌ خَیرٌ مِنْ لَبَنِ اُمِّهِ» هیچ شیری برای کودک، بهتر از شیر مادرش نیست. (بحارالانوار، ج 23، ص 76)

در مورد تأثیر مثبت شیر مادر بر روی فرزند آورده اند که «به مادر شیخ انصاری، به خاطر داشتن چنین فرزندی تبریک گفتند. مادر شیخ در جواب گفت: چنین مقامی، در برابر زحمت هایی که من در تربیت این متحمل شدم، معمولی و طبیعی است. برای مثال، من در همه مدت شیرخوارگی او، هیچ گاه بدون وضو او را شیر ندادم.»

پوشاک نوزاد

بسیاری از والدین در مورد همه لوازم و شرایط کودک خود بسیار حساس هستند، محیط امن، لوازم بازی مناسب، سلامت، بهداشت، تأمین امنیت عاطفی و بسیاری دیگر از مسائل، همگی برای والدین بسیار مهم است. یکی از این لوازم و وسایل لباس کودک است.

1. نوع لباس

لباس از لحاظ گوناگونی دارای اهمیت است و این اهمیت در تمامی مراحل زندگی از نوزادی تا بزرگسالی مشهود است. در بعد سلامت، مخصوصاً در نوزادی ویژگی هایی چون جنس و کیفیت لباس، راحتی، رنگ و اندازه آن بسیار مهم است.

ـ در خرید لباس برای نوزاد یا کودک باید حساسیت بیشتری به خرج داد چرا که بدنشان نسبت به بزرگسالان حساس تر است و در قبال نوع پارچه ای که با پوست تماس دارد واکنش نشان می دهد بنابراین فارغ از اینکه چه فصلی از سال است و اینکه قرار است چه مدل لباسی برای کودک انتخاب شود، فراموش نشود که مهم ترین اصل درباره لباس نوزادان جنس آن است. لباس حتماً ضد حساسیت باشد. این لباس ها رنگ روشن داشته باشند تا به محض کثیف شدن خودش را نشان دهد.

ـ بافت لباس کودک بسیار حائز اهمیت است. بهتر است لباسی بر تن کودک کرد که جنس آن از پارچه های پنبه ای و کتانی تهیه شده باشد. لباس های پشمی در صورتی که به طور مستقیم با پوست کودک تماس پیدا کند ممکن است ایجاد حساسیت کند.

ـ لباس هایی برای کودک تهیه شود که بیشترین آزادی حرکت را داشته باشد. توصیه می شود لباس های نوزاد تنگ و چسبان نباشد. پوشیدن و درآوردن آن ها آسان باشد. بنابراین راحتی و سلامت نوزاد در اولویت قرار گیرد و لباس های راحت و گشاد تهیه شود. به اینکه لباس در قسمت های یقه، سرآستین و مچ پاها نرم و راحت باشد و کش های سرآستین و پاچه شلوار تنگ نباشد دقت شود. برای او لباس هایی تهیه شود که در قسمت وسط پاها دکمه دار هستند و امکان دسترسی راحت تر به پوشک در آن ها وجود دارد.

ـ عمده ترین پوشاک در شش ماه نخست زندگی کودک، بلوز و شلوار کشباف سرهم است. زیرپوش از نوع یقه گشاد یا پاکتی که راحت از سر کودک رد شود با آستین های گشاد و کاملاً نخی، انتخاب شود. لباس کشباف از نوعی انتخاب شود که دارای دکمه در قسمت جلو و پایین باشد چون پوشاندن آن آسان تر است.

2. قیمت لباس

کودک تفاوت میان لباس ارزان قیمت و گران قیمت را درک نمی کند، هم چنین پیوسته در حال رشد است و اندازه هایش به سرعت تغییر می کند و لباس ها برایش کوچک می شود. بنابراین والدین نباید بر خرید لباس هایی که هزینه های آن بسیار بالاتر از اقتصاد خانواده است اصرار ورزند. لباس هایی برای کودک تهیه شود که هم سطح لباس های هم سن و سالانشان باشد.

ارتباط با کودک بزرگتر

ناراحتی های فیزیکی و خستگی بدنی پس از زایمان امری عادی است که در زایمان دوم به خاطر مسئولیت های بیشتر معمولاً شدیدتر می شود.

خستگی و ضعف را می توان به بی خوابی یا بدخوابی مربوط دانست. با تولد فرزند دوم مادر مجبور است در طول شب به فاصله 4 ـ 3 ساعت برای شیر دادن به نوزاد از خواب بیدار شود. مسئولیت مراقبت از کودک بزرگ نیز فرصت استراحت و حتی یک خواب کوتاه را در طول روز از مادر می گیرد و جبران بی خوابی شب را مشکل می سازد.
از این رو پدر و سایر افراد خانواده باید با همکاری خود این فرصت را برای مادر به وجود آورند تا او بتواند نیرو و نشاط خود را به دست آورد. شوهر باید انجام کارهای جاری منزل را به عهده بگیرد تا خانم بتواند به امور شخصی، خواب و استراحت بپردازد. پدر می تواند مراقبت از کودک را به عهده بگیرد و با او بازی کند. در صورت امکان باید روزانه مدتی کودک و نوزاد را برای گردش با ماشین یا در کالسکه از منزل بیرون برد یا وقتی که نوزاد در خواب است کودک را با بازی مورد علاقه اش سرگرم کرد. هم چنین می توان برنامه روزانه را طوری تنظیم کرد که کودک نیز همزمان با نوزاد به خواب رود.

خستگی مادر نباید روی رفتار با کودک بزرگتر تأثیر منفی بگذارد. کودک باید بداند که این حالت به زودی از بین می رود و مادر نیرو و نشاط قبلی خود را باز می یابد.

براي سازگار کردن فرزندان با هم اقدامات زير توصيه مي شود:

ـ بازگشت مادر به همراه نوزاد جديد از بيمارستان براي بچه اول لحظه اي تکان دهنده است. پدر، مادر بزرگ، پدربزرگ و ساير اطرافيان مشغول انجام کارهاي ضروري مي شوند. در اين موقع بهتر است کودک نزد يکي از اقوام بماند و وقتي همه چيز مرتب شد به خانه بازگردد تا مادر بتواند از او صميمانه استقبال کند.

ـ در جمع آشنايان و مهماني ها او را ناديده نگيريد و سعي کنيد طوري نباشد که همه در اطراف نوزاد جمع شوند و از او تعريف کنند. بلکه به فرزند بزرگتر خود هم توجه کنيد و مخصوصاً در جمع از او شکايت نکنيد. در این زمان ها فرزند اول خود را در آغوش بگیرید و از او به دلیل کارهایی که برایتان انجام داده تعریف و تشکر کنید.

ـ برنامه روزانه زندگی فرزند اول بایستی طبق روال گذشته ادامه یابد. غذا خوردن، زمان خواب و مدرسه رفتن کودک بایستی مانند سابق ادامه داشته باشد.

ـ دادن مسئوليت به فرزند اول: بايد از حدود ۲ تا ۳ سالگي به کودک مسئوليت در حد سن او بدهيم حتي اگر خيلي جزيي باشد، تا از همان کودکي با آن مأنوس شود. مثلاً اينکه در يک مهماني چه لباسي را تن نوزاد کنيد و يا کمک در تهيه شيرخشک، خوابانيدن، بازي کردن و... اگر براي انجام آن مسئوليت، اشتباه کرد اولاً نبايد از او ايراد بگيريد، ثانیاً نبايد آن کار را دوباره خودتان انجام دهيد، بلکه فقط از او تشکر کنيد و اين را بدانيد که کودک شما خودش در پي جبران کردن اشتباه خود بر مي آيد و بدين صورت اعتماد به نفس او را کاهش نداده ايد.

ـ برخی از پدر و مادرها برای آسان شدن کار خود، فرزند بزرگتر را به مدت طولانی نزد پدربزرگ و مادربزرگ می گذارند. خوب است که والدین از نزدیکان کمک بگیرند اما بهتر است این کمک گرفتن در خانه خودتان باشد مثلاً برای مدتی مادر بزرگ به خانه شما بیاید.

ـ در زمان هایی که می خواهید به شیرخوار شیر دهید برای کودک بزرگتر خود برنامه تفریحی با اسباب بازی ها را فراهم کنید، یا می توانید به او هم خوراکی یا یک لیوان شیر بدهید، یا به هنگام شيردهي كودک را هم از طرف ديگر در آغوش گرفته و يا اینکه دست خود را دور گردن يا كمر او حلقه كنيد.

ـ در زمان هایی که نوزاد خواب است برای او کتاب بخوانید و با او بازی کنید. او را تشویق نمایید و به او بگویید که دوستش دارید.

ـ پدر خانواده هنگامي که وارد خانه مي شود ابتدا به سوي فرزند بزرگتر رفته و پس از کمي بازي و صحبت با او نزد نوزاد برود. برنامه ریزی خانواده باید به گونه ای باشد که فرزند اول اوقات زیادی را با پدرش بگذراند.

آیین همسرداری پس از زایمان

زن و مرد که هم اکنون از نقش همسری خود به تنهایی بیرون آمده اند و دارای نقش و مسئولیت زیبای مادری و پدری شده اند باید هم به خود و هم به یکدیگر، ایمان کامل داشته باشند و بدانند که به اندازه ی کافی توانایی لازم را برای اداره ی مشکلات و چالش هایی که به عنوان والدین و همسری در پیش رویشان قرار می گیرد، دارا هستند.

خداوند در آیه ی 21 سوره ی روم، به اصل وجود عشق و احساس محبت متقابل بین زن و شوهر اشاره فرموده: «از نشانه های خداوند این است که از نوع خودتان، همسرانی برای شما آفرید تا در کنار آنان آرامش یابید و میانتان دوستی و رحمت نهاد».

نوع روابط زن و شوهر در تربیت نوزاد و آینده ی او بسیار مؤثر است. به همین دلیل زن و شوهر باید فضای خانه را فضایی مملو از آرامش و نشاط کنند، تا بستری برای رشد و شکوفایی فرزندشان در آینده باشد. اما در بعضی از مواقع، پس از تولد نوزاد، رابطه ی عاشقانه و پیوند زناشویی بین زن و شوهر ممکن است بر اثر دلایلی مانند سرگرمی و مشغله و کمبود وقت و... با چالش مواجه شود.

برقراری روابط عاطفی، نقش مهمی در استحکام خانواده و سازگاری زن و شوهر دارد. یکی از عوامل مهم در تحقق عشق و محبت میان همسران، بیان و اظهار آن است. چه بسا کسانی هستند که در قلب، محبت فراوانی نسبت به همسرشان دارند، ولی توانایی ابراز آن را ندارند. به همین دلیل گفتن جملاتی که حاکی از محبت زوجین نسبت به هم است بر میزان محبت آنان می افزاید. ائمه معصومین هم به ابراز علاقه به همسر تأکید نموده اند و در سیره ی عملی ایشان این امر در موارد متعددی به چشم می خورد.

استفاده از القاب زیبا برای خطاب همسر، باعث ایجاد صمیمیت و پیدایش عکس العمل و رفتاری مناسب در طرف مقابل است. حضرت علی(ع) فرمود: خطاب هایتان را زیبا کنید تا پاسخ زیبا بشنوید.(غررالحکم، ص ۴۳۵)

براي يک زن بزرگ ترين موفقيت و ارزش، اين است که در شئون گوناگون زندگي، خشنودي همسرش را به دست آورد و از هر گونه عملي که موجب ناراحتي شوهر مي شود پرهيز کند. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله می فرمایند: «طوبی لامراة رضی عنها زوجها» خوشا به حال زنی که شوهرش از او راضی باشد. (وسائل الشیعة، ج 14، ص155)

به خاطر داشته باشید، برای احترام به احساسات یکدیگر، باید نهایت تلاشتان را انجام دهید؛ زیرا ارتباط بین شما اثر مستقیمی روی فرزند شما خواهد داشت. هم چنین شما همیشه با هم می توانید از عهده ی تمامی کارها برآیید. همواره این را در ذهن داشته باشید که حفظ و تداوم رابطه ی محبت آمیز شما با همسرتان باید همواره در اولویت قرار بگیرد. شما می توانید با یک برنامه ریزی ساده، زمانی را فقط به خودتان دو نفر اختصاص دهید و از وجود یکدیگر لذت ببرید. در اینجا راهکارهایی برای تداوم این ارتباط برای شما مطرح می کنیم:

ـ ساعتی را حتماً فقط به خودتان دو نفر اختصاص دهید. یک روز در هفته یا در ماه را به تفریح بپردازید و با هم بیرون بروید.
ـ هر روز ورزش کنید. حتی برای 30 دقیقه، ورزش کردن به شما انرژی می دهد، وزنتان را ثابت نگه می دارد و میل جنسی را در شما افزایش می دهد.
ـ لازم نیست تمام کارها را در یک روز انجام دهید؛ ظرف ها می تواند برای مدت بیشتر شسته نشده باقی بماند و لباس ها را هم، می شود فردا شست. در عوض به جای انجام دادن کارهای خانه بعد از خوابیدن بچه ها، کنار هم بنشینید و با هم صحبت کنید.
ـ می توانید هر چند وقت یک بار با هم شام بیرون بروید، این گونه خلوت کردن ها، به خصوص در سال های اول بچه دار شدن برای هماهنگ شدن با شرایط جدید بسیار مهم است.
ـ هر روز با یکدیگر به نوعی ارتباط فیزیکی و احساسی داشته باشید. هیچ گاه تأثیر این روابط را در زندگی خود ناچیز نشمارید. یک تماس کوتاه تلفنی و گفتن جمله ی ساده ی «دوستت دارم» و یا در آغوش گرفتن یکدیگر، می تواند معجزه کند.
ـ هیچ وقت سر موضوع پیش پا افتاده بحث و بگو مگو نکنید. می توانید در مواقع آرامش در تقسیم وظایف به تفاهم برسید. یکی از عوامل شادابی و تکامل خانواده ها، تعیین حدود مسئولیت افراد در خانواده است. با تقسیم کار، عدالت اجتماعی در محیط کوچک خانواده سعادت می آفریند.
ـ همه مسئوليت هاي بچه با مادر نيست و پدرها باید سعی کنند در مواقعی که در منزل حضور دارند مسئولیت های بچه را بر عهده بگیرند. این کار باعث افزایش رابطه عاطفی بین پدر، فرزند و همسر می شود.
حضرت علي(ع) مي فرمايند: «جهاد زن، خوب شوهرداري است». زن براي اين که بتواند در اين جهاد پيروز باشد، بايد تمام سعي و تلاش خود را به کار گيرد تا خانه را محل آرامش مرد قرار دهد. الگوي همسرداري حضرت زهرا (س) بهترين الگو براي زنان مسلمان است. رفتار حضرت زهرا (س) با همسرشان امير مومنان(ع) در عالي ترين مرحله صفا و مهرباني بود. نه تنها هرگز خاطر ايشان را نرنجاندند بلکه ياوري مهربان براي ايشان بودند.

آراستگی و معطر بودن

از جمله نیازهای انسان، نیازهای مربوط به زیبایی شناختی است. توضیح این که، همه انسان ها فطرتاً زیباگرا هستند، از این رو هر یک از مرد و زن نیز می باید تأمین کننده این نیاز برای دیگری باشد.

در زندگی به عنوان یک مادر، کوچک ترین رفتارها و انتخاب هایی که مربوط به مراقبت از خود می شوند، می توانند تأثیری شگفت انگیز و عمیق روی هویت شخصی داشته باشند. این انتخاب ها لزوماً به تیپ و ظاهر مربوط نمی شوند، بلکه هر کاری که جسم و روح تان را تغذیه کند و حس مثبت بدهد در این حیطه قرار می گیرد. شما به عنوان یک فرد، هر چه احساس رضایت بیشتری داشته باشید، در انجام وظایفتان به عنوان یک مادر، موفق تر و درخشان تر خواهید بود.

درست است که بعد از حاملگی کمی فیزیک بدن تغییر می کند، ولی با این حال باز هم می توانید لباس های زیبایتان را از کمد درآورده و دوباره به تن کنید. اگر می‌خواهید ظاهر جذاب و سرحال تری داشته باشید می توانید شلوار کتان یا شلوار یوگا همراه با تی شرت های رنگی به تن کنید. برای کامل شدن ظاهرتان می توانید با زیور‌آلات هماهنگ با لباستان، خود را بیارایید. داشتن یک آرایش ملایم و آراستگی چهره و موها می تواند به زیبایی و جذابیت شما بیافزاید.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله نیز درباره حق شوهر بر زن می فرمایند: «علیها ان تطیب باطیب طیبها و تلبس احسن ثیابها وتزین باحسن زینتها» بر زن است که (برای شوهرش) خوشبوترین عطرهایش را بزند و قشنگ ترین لباس هایش را بپوشد، و از زیباترین زینت هایش استفاده کند. (کافی، ج 5، ص 508)

در اینجا نکات ساده زیبایی پس از زایمان را آورده ایم:
ـ کمک بگیرید: اولین چیزی که شما برای داشتن یک حس خوب و ظاهر زیبا می خواهید این است که از شوهر، خانواده و یا دوستانتان کمک بگیرید تا یک زمانی برای خودتان داشته باشید.

ـ روزتان را خوب شروع کنید: اینکه روزتان را چطور شروع کنید تأثیر زیادی بر کل روزتان می گذارد. مهم نیست که چقدر خسته اید، صبح ها کمی وقت بگذارید تا حاضر بشوید. یک دوش سریع بگیرید و کمی آرایش کنید. مثلاً یک رژ لب بزنید.

ـ ورزش کنید: در مورد اینکه کی می توانید ورزش کنید از دکترتان بپرسید. یک برنامه ورزشی نه تنها باعث می شود که تمام اضافه وزنتان را که دربارداری گرفتید ازدست بدهید بلکه باعث می شود حس بهتری داشته باشید.

ـ هر وقت می توانید بخوابید: کمبود خواب نه تنها عملکرد ذهنیتان را کند می کند بلکه باعث می شود پای چشمانتان گود بیافتد، از هر فرصتی برای خوابیدن استفاده کنید. کمبود خواب می تواند درخشش پوست را از بین ببرد.

ـ به چیزهایی که می خورید و می نوشید توجه کنید: باید بعد از زایمان خوب بخورید تا نه تنها خوب به نظر بیاید بلکه شیرتان هم خوب باشد. باید به اندازه کافی هم آب بخورید. این یکی از راه های زیبا ماندن پس از زایمان است.

ـ خودتان را تحویل بگیرید: حالا که یک نفر کمک شما هست، به آرایشگاه بروید، مویی کوتاه کنید، اصلاح صورتی بکنید. از محصولات مراقبت از پوست (کرم های ضد آفتاب و نرم کننده) استفاده نمایید.

مقاربت پس از زایمان

تغییرات بنیادی هورمونی که پس از زایمان صورت می گیرد به طور مستقیم بر اندام های جنسی شما تأثیر می گذارد. افت سریع استروژن به فقدان لیزی در واژن منجر می شود. به همین دلیل مقاربت بعد از زایمان می تواند ناخوشایند باشد. با گذشت زمان سطح هورمون ها به حد قبل از دوران بارداری بر می گردد و مشکل برطرف می شود. در این میان، استفاده از ژل های مخصوصی که برای این منظور در داروخانه ها وجود دارند کمک می کند.

هم چنین خستگی و فشار روحی ناشی از مراقبت یک نوزاد، تمایل جنسی را در بعضی از خانم ها کاهش می دهد. پس از زایمان توجه شما و همسرتان بیشتر بر روی نوزاد است. با این حال وقتی برای خود تنظیم کنید تا تنها در کنار یکدیگر باشید. این زمان با هم بودن نیاز به مقاربت ندارد، تنها یکدیگر را در آغوش بگیرید و احساسات خود را ابراز کنید.

اکثر پزشکان به خانم ها توصیه می کنند به مدت چهار تا شش هفته بعد از زایمان از مقاربت پرهیز کنند تا به بدن فرصتی برای ترمیم و بهبودی داده شود و خونریزی متوقف گردد. هنگام مراجعه به پزشک در هفته ششم می توانید در مورد روش های مختلف جلوگیری از بارداری با او صحبت کنید.

مرخصی زمان شیردهی زنان شاغل

از آنجا ‌که شیر مادر یکی از مؤثرترین عوامل در افزایش سلامت نوزاد است، قوانینی در ایران برای حمایت و تشویق مادران جهت تغذیه ی نوزادشان از شیر خود وضع شده است. بر اساس این قوانین، مادرانی که به کودک شیر می دهند، می توانند روزانه از یک ساعت مرخصی برای شیر دادن فرزندان خود استفاده کنند. مادرانی که نوزادان آن ها در مهدکودک یا محلی نزدیک به محل کار هستند و امکان رفت و آمد برای آن ها مقدور است، می توانند بر حسب نیاز، این مرخصی یک ‌ساعته را سه نوبت در روز استفاده کنند، البته درصورتی که مجموع مرخصی استفاده شده در هر روز بیشتر از یک ساعت نشود. سایر مادران می توانند با توافق کارفرما یک ساعت زودتر محل کار خود را ترک کنند. این قانون مشمول مادرانی است که طبق تأیید پزشک یا مراکز بهداشتی، نوزاد شیرخوار خود را با شیر مادر تغذیه می کنند. زنان باردار بیمه شده باید توجه کنند که در صورت استفاده نکردن از این مرخصی امکان جمع شدن یا دریافت هزینه ی آن را نخواهند داشت. بنابراین بهتر است از این فرصت برای شیر دادن به نوزاد شیرخوار خود استفاده کنید.

بازگشت به کار پس از مرخصی زایمان

یکی از دغدغه های مهم زنان باردار شاغل، امنیت شغلی آن ها در دوران بارداری و پس از آن است. قانون ترویج تغذیه با شیر مادر و حمایت از مادران در دوران شیردهی، به صراحت شرکت ها و کارفرماها را موظف کرده است تا امنیت شغلی زنان در دوران بارداری، پس از مرخصی زایمان و در دوران شیردهی را تأمین کنند؛ اما ممکن است برخی از شرکت ها و نهادها مشکل هایی را برای زنان باردار جهت بازگشت به کار یا استفاده از حقوق دوران شیردهی ایجاد کنند.

طبق قانون، قرارداد افراد در دوران مرخصی زایمان به حالت تعلیق درمی آید و بعد از مرخصی زایمان مجدداً فرد باید به کار قبلی خود بازگردد. مطابق قانون کار، اگر مادر باردار قرارداد کار موقت دارد که پایان آن در زمان مرخصی زایمان است، مدت مرخصی زایمان به مدت قرارداد اضافه خواهد شد و پس از پایان مدت مرخصی، فرد باید به سر کار خود بازگردد. هم چنین قانون، شرکت ها و کارفرماها را از اخراج زنان باردار و زنانی که به کودک خود شیر می دهند، در مدتی که مشمول حمایت قانون هستند، منع کرده است و کارفرما نمی تواند زنان باردار را در دوران بارداری، در زمان مرخصی زایمان یا در دوره ی شیردهی اخراج کند.

مادر > بعد از بارداری > سبک زندگی
1396/05/22
کارشناس مامایی خانم سعیدی
S s s s s s 0
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی